ضابطۀ کنترل در نظام مسئولیت بین‌المللی؛ وحدت یا تعارض رویۀ قضایی بین‌المللی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی مشهد،گروه حقوق

چکیده

اتخاذ رویه‌های گوناگون از سوی مراجع قضایی بین‌المللی در زمینۀ ضابطه کنترل، نشان از تعارض رویۀ قضایی بین‌المللی در این موضوع است. موضوع کنترل در رویۀ دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیۀ نیکاراگوا، به صراحت مطرح شده است. دیوان در این قضیه، معیارهای مربوط به کنترل را مورد بررسی قرار داد. در قضیۀ نسل‌زدایی، دیوان مجدداً به این موضوع پرداخت؛ در حالی‌که دادگاه کیفری بین‌المللی یوگسلاوی سابق به شیوه‌ای متفاوت به ضابطۀ کنترل توجه کرد. چالش رویۀ دیوان بین‌المللی دادگستری از سوی دادگاه کیفری یوگسلاوی در این موضوع، حائز اهمیت است. بررسی رویۀ دیوان بین‌المللی دادگستری نشان می‌دهد دیوان در خصوص ضابطۀ کنترل در قضایای مختلف رویه‌ای واحد پیموده و در رویارویی با چالش‌های رویۀ خود توسط سایر مراجع حل وفصل اختلاف، بر رویۀ خود تأکید کرده است. ضابطۀ کنترل مؤثر درزمینۀ مسئولیت بین‌المللی قابل طرح است؛ اما ضابطۀ کنترل کلی در موضوع رسیدگی به مسئولیت کیفری افراد موضوعیت پیدا می‌کند.

کلیدواژه‌ها


الف) منابع فارسی

ـ ابراهیم گل، علیرضا، متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بینالملل، موسسۀ شهر دانش، تهران: چاپ اول، 1388.

- خلیلیان، خلیل، دعاوی حقوقی ایران وایالات متحده، مطروحه در دیوان داوری ایران و آمریکا، تهران: شرکت نشر انتشار،1370.

- عبدالهی، محسن، شافع، میرشهبیز، مصونیت قضایی دولت در حقوق بینالملل، ریاست جمهوری، معاونت پژوهش، تدوین و تنقیح قوانین و مقررات، 1386.

- فیوضی، رضا، مسئولیت بین‌المللی و نظریۀ حمایت سیاسی، جلد 1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1379.

- جمعی از نویسندگان، «مسئولیت بین‌المللی دولت در نتیجۀ اعمال افراد»، مجلۀ حقوقی، شمارۀ 13.

ـ عسگری، پوریا، «مسئولیت بین‌المللی افراد ودولت­ها در پرتو ضابطۀکنترل»، مجلۀ حقوقی، شمارۀ40، 1388.

ـ عزیزی، ستار، «عناصر جرم ژنوسید در رأی 26 فوریۀ 2007 دیوان بین‌المللی دادگستری و رویۀ دادگاه­های ویژۀ بین‌المللی»، مجلة حقوقی، شمارۀ 36، 1386.

ـ هیگینز، روزالین، «دیوان بین‌المللی دادگستری، موضوعات منتخب دربارۀ مسئولیت دولت»، مترجم علی قاسمی، مجلۀ حقوقی، شمارۀ 34.

ـ ملکی زاده، امیر حسین، قابلیت انتساب مسئولیت در رویۀ دیوان بین‌المللی دادگستری پایان نامۀ دکتری، دانشگاه شهید بهشتی، 1389.

- نصیری محلاتی، ژوبین، بررسی انطباق تصمیمات محاکم امریکا در انتساب اعمال افراد و گروه­ها به دولت ایران، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، 1381.

ب) منابع انگلیسی

A:Articles

- Andre,J.J De hoogh, The tadic case,Atribution of acts of Bosnian serb authorities to the federal republic of yugoslavia, British year book of international law.vol 27,p 290.

- Antonio cassese, "The Nicaragua and Tadic test ,revisited in the light of the ICJ Judgment ofGenocide in Bosnia." European journal of international law( E.J.I.L)  Vol 18, No 4.2007p.650.

- Crawford, James . peel Jaequelin, . olleson simon, "The ILC’S articles on responsibility of states for internationally wrong full acts : completion of thesecond reading.( E.J.I.L)  , vol 12, 2001.

- F.A, Boyle , "state responsibility and international liability for injuriesconsequences of acts not prohibited by international law  a necessary distinction".International and Comparative law Quarterly.Vol 39 ,pp.86-93, 1990.

- Frederic L.kirgis, "The Avena case in International court of justice and theUS response",17 Fd.223, p227, 2007.

B: Cases

- Application of the convention on the prevention and punishment of  the crime of genocide Genocide.(Bosnia & Herzegovina v. Serbia & Montenegro). I.C.J reports 2007.

-Loizidiou v. Turkey.Judgment of 18 Dec 1996 (Merits) 1996, European court of Human Rights reports of Judgment and Decisions.

-Military and paramilitary activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United Sta

ts of America)I.C.J  reports,1986.

- prosecutor v.Tadic . Judment.(A ppeals chamber ICTY)15 July 1999.

-Yeager v. Islamic Republic Of  IRAN, AWD 324 – 1099 – 1. Iran – United states claims Tribunal.,The Hague, Nov 2, 1987.