بومی سازی سیاست جنایی با تأکید بر نقد اهمّ مدل های غربی و گفتمانهای فقهیِ سیاست جنایی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

چکیده

از ویژگی‌های گفتمان‌های غالب در سیاست جنایی غربی، قرارگیری دولت‌ها به طور نسبی در یکی از مدل‌های تعریف شده لیبرال، اتوریته، توتالیتر و مانند آن است که خود در تقابل نظری و عملیِ آزادی‌گرایی و امنیت‌گرایی ریشه دارد. سیاست جنایی غربی معاصر، در پیروی از منطق مدرنیته و هم‌چنین نتیجۀ دیالکتیک ساختار و کنش میان نهادها و کنش‌گرانی است که منطق تدبیر آن‌ها در قبال بزهکاری در چارچوب «نظریۀ سیستم‌ها» معنادار است. این تنها  گوشه‌ای از وضعیت اسف‌بار چیرگی مدرنیته بر علوم انسانی است. ناتوانی الگوهای غربی سیاست جنایی در مهار بحران‌های بزهکاری، چالش‌های امنیت، بیداری جنبش‌های ملی مخالف سیاست‌های کیفری دولت‌های غربی و نگرانی‌های جهانی‌شده دیگر، ضرورت تأمل در دو پرسش را توجیه می‌کند: 1) چرا و چگونه باید روند پیروی گفتمان دانشگاهی و بعضاً کاربردی حقوق ایران از مدل‌های وارداتی سیاست جنایی غربی را کنترل نمود؟ 2) آسیب‌شناسی در مبانی گفتمان‌های رایج سیاست جنایی فقهی، به طراحی نظام سیاست جنایی بومی چه کمکی می‌کند؟ هدف نهایی مقاله، پالایش معرفت‌شناختی بخش‌های قابل گرته‌برداری از قرائت‌های رایج سیاست جنایی فقهی و غربی و سهم‌دهی به هر یک از این دو منبع در ساختار یک نظام سیاست جنایی بومی است؛ نظامی که این مقاله در تلاش برای ترسیم دورنمای مبانی آن است.

کلیدواژه‌ها


الف) منابع فارسی

قرآن کریم

ـ إبن بابویه قمی(شیخ صدوق)، أبوجعفر محمد بن علی، علل الشرائع، جلد1، قم: کتابفروشی داوری، چاپ اول، 1385.

ـ ابن ابی الحدید معتزلی، أبو حامد عبدالحمید بن هبه الله، شرح نهجالبلاغه، جلد12و18، تصحیح محمد أبوالفضل إبراهیم، قم: مکتبه آیه الله المرعشی النجفی ره، چاپ اول، 1404ق.

- ابن بادی السبیعی، فارس بن علوش، "دور الشفافیه و المساءله فی الحد من الفساد الإداری فی القطاعات الحکومیه"، (أطروحه دکتوراه الفلسفه فی العلوم الأمنیه، جامعه نایف العربیه للعلوم الأمنیه فی ریاض، 1431ق.

ـ اربلی، أبوالحسن علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الائمه علیهم السلام، جلد2، تصحیح هاشم رسولی محلاتی، تبریز: نشر بنی‌هاشمی، چاپ اول، 1381ق.

ـ حسینی شیرازی، سید محمد، من فقه الزهراء علیها السلام، جلد1، قم: رشید، چاپ اول، 1428ق.

- جبعی عاملی(شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی، منیه المرید فی أدب المفید و المستفید، تصحیح رضا مختاری، قم: مکتب الإعلام الإسلامی، چاپ اول، 1409ق.

ـ سبحانی، جعفر؛ فروغ ابدیّت، جلد2، قم: نشر دانش اسلامی، بی چا، 1363.

ـ صالح، صبحی، نهج‌البلاغه، تصحیح فیض الاسلام، قم: دارالهجره، چاپ اول، 1414ق.

ـ دلماس مارتی، می ری؛ نظامهای بزرگ سیاست جنایی، ترجمة علی حسین نجفی ابرندآبادی، جلد1، تهران: نشر میزان، چاپ اول، 1381.

ـ طوسی(شیخ)، أبو جعفر محمد بن حسن، الأمالی، قم: دار الثقافه، چاپ اول، 1414ق.

ـ طوسی(شیخ)، أبو جعفر محمد بن حسن، مصباح المتهجد و  سلاح المتعبد، جلد2، بیروت: مؤسسة فقه الشیعه، چاپ اول، 1411ق.

ـ عاملی(شیخ حر)، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، جلد 9، قم: مؤسسة آل البیت، علیهم السلام، چاپ اول، 1409ق.

ـ قمی، أبوالحسن علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، جلد1، تصحیح: طیب موسوی جزائری، قم: دارالکتاب، چاپ سوم، 1404ق.

ـ متزا، دیوید؛ سایکز، گرشام؛ «فنون خنثی سازی کنترلهای اجتماعی درونی و بیرونی»، ترجمة حیدر فرهمندفر، مجلة تعالی حقوق، 14و13 1390.

- مجلسی(علامه)، محمد باقر، بحارالانوار الجامعه لدرر أخبار الائمه الأطهار، علیهم السلام، جلد21،69و75، بیروت: داراحیاءالتراث العربی، چاپ دوم،1403ق.

- منتظری مقدم، حامد، «یعقوبی و نظریه هم شکلی مردم با حاکمان1»، تاریخ در آینه پژوهش، شمارة1، 1383.

ـ موسوی، سید عباس؛ شکنجه در سیاست جنایی ایران، سازمان ملل و شورای اروپا، دیباچه به قلم علی حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: انتشارات خط سوم، چاپ اول، 1382.

ـ هاشمی خویی، میرزا حبیب الله؛ حسن زاده آملی، حسن و کمره‌ای، محمد باقر، تکمله منهاج البراعه فی شرح نهج‌البلاغه، جلد20، تصحیح ابراهیم میانجی، تهران: مکتبه الاسلامیه، چاپ چهارم، 1400ق.

- نرم افزار جامع فقه اهل بیت علیهم السلام (کتابخانه تخصصی فقه)، نسخة 2، قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی قم.

- نرم افزار جامع الاحادیث فرهنگ جامع روایات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت علیهم السلام، نسخة 5/3، قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی قم.

ب) منابع انگلیسی

-Anheier, Helmut K; Toepler, Stefan; International Encyclopedia of Civil Society, Vol. 1,New York - Heidelberg: Springer, 2009

-Birkinshaw, Patrick; Freedom of Information (The Law, the Practice and the Ideal), Cambridge: Cambridge University Press, Fourth Edition, 2010.

-Bovens, Mark; Information Rights: Citizenship In The Information Society,2002.Retrievedmay8,2012,fromhttp://igitur-archive.library.uu.nl/law/2012-0321-200605/Information%20rights_Bovens.pdf.

-Brodbeck, Karl-Heinz; TRANSPARENZ ALS ETHISCHERWERT; Paper for the Second Finance & Ethics Congress (Diex, Austria, 2004), 2004. Retrievedjuly, July 13, 2012, from

 

-Dyson, Esther; “Mirror, Mirror on the Wall”, Harvard Business Review, September and October 1997

-Greene, Edie and Heilbrun, Kirk; Wrightsman’s Psychology and the Legal System, USA: Wadsworth, Seventh Edition2011

-Iyer, Venkat; Freedom of Information: Principles for Legislation, Proceedings of the seminars on E-Governance & Democracy in the Millennium: Challenges & Opportunities (Chennai, India, 2000), 2000. Retrieved may 22, 2012, from http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/apcity/unpan002177.pdf

-Krohn, Marvin D; Lizotte, Alan J and Hall, Gina Penly; Handbook on Crime and Deviance, New York: Springer 2009.

-Lindstedt, Catharina;Naurin, Daniel;Transparency Against Corruption, 2006. Retrieved may 5, 2012, from http://www.qog.pol.gu.se/digitalAssets/1358/1358046_transparency-against-corruption-_accepted-version_.pdf

-Martin, Brian; Information Liberation: Challenging the Corruptions of Information Power, London: Freedom Press, First Edition 1998

-Mendel, Toby; Freedom of Information (A Comparative Legal Survey), Paris: UNESCO, Second Edition 2008

-Mendel, Toby; The Public’s Right to Know (Principles on Freedom of Information Legislation), London: Article 19, 1999.

-Oliver, Richard.W; What Is Transparency, United States: McGraw-Hill Companies, 2004

-Schauer, Frederick; “Transparency In Three Dimensions, University Of Illinois Law Review, Vol. 2011

-Schram, Frankie; Transparency and Freedom of Information: a Complex Relation, Paper for the Transatlantic Conference on Transparency Research (Utrecht, Netherlands, 2012), 2012. Retrieved June 13, 2012, from http://www.transparencyconference.nl/wp-content/uploads/2012/05/Schram.pdf

-Šimečka, Martin M; La transparence contre la corruption, 2011. Retrieved July 5, 2012, from

-Transparency International; Corruption Perceptions Index 2010, Berlin: Transparency International, 2010

-Transparency International; Corruption Perceptions Index 2011,

 

Berlin: Transparency International, 2011

-Verhoeven, Amaryllis; The Right To Information: A Fundamental Right? 2000. Retrieved may 5, 2012, from

http://aei.pitt.edu/573/1/Amaryllis.pdf

-Vold, George B; Bernard, Thomas J and Snipes, Jeffrey B; Theoretical Criminology, New York – Oxford: Oxford University Press, Fourth Edition, 1998