رویکردی تطبیقی در حقوق حاکم بر قراردادها

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

تنوع موضوعات قراردادی و گسترۀ وسیع آن، باعث شده که حقوق حاکم بر آن، در حقوق بین‌الملل خصوصی، همواره در مرکز توجه و بحث‌ها باشد. در حقوق ایران، مادۀ 968 قانون مدنی، مورد بررسی‌های متعدد بوده است. این بررسی‌ها به طور عمده، بر رویکرد انتقادی و دوران بحث بین امری یا تکمیلی تفسیری بودن آن، مبتنی بوده است. این مقاله با نگاهی دقیق‌تر به این ماده نشان می‌دهد با توجه به مادۀ 10 قانون مدنی، بحث امری یا تکمیلی و تفسیری بودن ماده مذکور، فاقد آثار عملی است و حتی با فرض امری بودن، متعاقدین ایرانی و یا ایرانی و خارجی حق انتخاب حقوق حاکم برقرارداد را دارند؛ زیرا اصل «حاکمیت اراده»، از اصول مسلم حقوقی در حقوق بین‌الملل خصوصی است و در صورت فقدان آن، عناصر جایگزین متفاوتی از طرف حقوق‌های مختلف ارائه شده است که از بین آن‌ها، معیار «حقوقی که با قرارداد بیشترین و نزدیک‌ترین پیوندها را دارد»، در راه پیداکردن گسترۀ جهانی است.

کلیدواژه‌ها


الف) منابع فارسی                                                     

- الماسی، نجاد علی، تعارض قوانین، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ دوم، 1370.

 - پروین، فرهاد، نگاهی دیگر به احوال شخصیه خارجیان مقیم ایران، مجلۀ حقوقی، شماره 24، 1378.

- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ هفتم، 1374.

- جنیدی، لعیا، قانون داوری تجاری بین‌المللی، تهران: انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1378.

- جنیدی، لعیا، قانون حاکم در داوری­های تجاری بین‌المللی، تهران: نشر دادگستر، 1376.

- خمامی زاده، فرهاد، قواعد غیردولتی به عنوان قانون حاکم بر قرارداد، تهران: مجلۀ تحقیقات حقوقی، شمارۀ 43 ، 1385.

- حجتی اشرفی، غلامرضا، مجموعه قوانین اساسی ـ مدنی (تدوین)، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ دوم، 1356.

- داوید، رنه، اسپینوزی، کامی ژوفره، درآمدی بر حقوق تطبیقی و دو نظام بزرگ حقوقی معاصر، ترجمۀ سید حسین صفائی، تهران: نشر دادگستر، چاپ دوم، 1378.

- شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران: نشر حقوقدان، 1377.

- شهیدی، مهدی، مجموعه مقالات، تهران: نشر دادگستر،.1385

- گـــیتی، خـــسرو، نظم عمومی (مقاله)، ر.ک:                    http://www.ghavanin.ir. - لاگارد، پل، حقوق بین‌الملل خصوصی نوین در زمینه قراردادها پس از لازم الاجرا شدن، کنوانسیون رم 19 ژوئن 1980، ترجمۀ محمد اشتری، مجلۀ حقوقی شماره 20، 1375.

- نصیری، مرتضی، حقوق تجارت بین‌الملل در نظام حقوقی ایران، تهران: امیرکبیر، 1383.

- نیکبخت، حمیدرضا، تعارض قوانین در قراردادها، مجله حقوقی، شماره 32، 1384

- نیکبخت، حمیدرضا، مادۀ 968 قانون مدنی و مادۀ 27 قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران، تهران: مجلۀ تحقیقات حقوقی، شماره 32-31 ، 1379.

- نائینی، احمدرضا، (گردآوری و تحقیق)، مشروح مذاکرات قانون مدنی، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1386.

ب) منابع فرانسه و انگلیسی

- Convention de Rome du 19 juin 1980 sur la loi applicable aux obligations contractuelles, available at

- Guiho, Pierre, Droit International Privé,  LʼHermes, Lyon,1992

- Inter American Convention on the law applicable to International contracts, Mexico,1994, available  at www.oas.org/juridica

- LAGARDE, Paul, Le principe de proximité dans le Droit international privé contemporain, Rec.cours de L’AC.de Pr.int. t. 196 (1986-I)

- Mozhang, International Civil Litigation in China, available at www.bc.edu/bc-org/ avp/law

- Mozhang, International Law Review, volume 200 fall 2006.

- Racine, Jean- Boptiste; siriainen, fabric, Droit du Commerce International, Dalloz, 2007