عدم امکان فرار به‌عنوان شرط اباحۀ دفاع کشنده؛ با نگرشی تطبیقی به نظام حقوقی ایالات متحده آمریکا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران

10.22106/jlj.2020.127298.3398

چکیده

ارتکاب جرم در مقام دفاع مشروع، در صورتی جایز است که آن جرم برای «دفع خطر یا تجاوز»، ضرورت داشته باشد و نه «دفع مهاجم». در صورتی که فرد مورد تهاجم، امکان فرار داشته باشد، به علت انتفای ضرورت دفع خطر، ممنوعیت ایراد جرح و قتل بدون اذن حاکم در نهی از منکر، و رعایت حرمت جان مهاجم، توسل به «دفاع کشنده» جایز نیست. منظور از «دفاع کشنده» رفتاری تدافعی است که به‌واسطۀ ایراد صدمات شدید بدنی، و یا استفاده از سلاح سرد و یا گرم، جان مهاجم را در معرض خطر قرار می‌دهد. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی به بررسی حکم دفاع کشنده در فرض امکان فرار پرداخته است. نتیجۀ تحقیق نشان می‌دهد که اگر به‌رغم امکان فرار، مدافع از «دفاع کشنده» در برابر مهاجم استفاده نماید و بدین وسیله، مرتکب جنایت عمدی شود. با توجه به مبانی فقهی تبصرۀ 2 مادۀ 302 قانون مجازات اسلامی و تفسیر حقوقی آن، و رویۀ قضایی دیوان عالی کشور، وی مشمول حکم این تبصره، یعنی پرداخت دیه و تعزیر است. مطالعۀ تطبیقی نظام حقوقی ایالات متحدۀ آمریکا دربارۀ این موضوع، نیز نشان می‌دهد که رعایت «تکلیف عقب‌نشینی» مانع از جواز به‌کارگیری دفاع کشنده در آن نظام است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Impossibility of escape as justifying condition for "deadly self defense ", with a comparative attitude to the US legal system

نویسندگان [English]

  • Hasan ghasemi Moghadam 1
  • zakiye mirseydi 2
1 Assistant Professor, Department of Law and Political Science, Faculty of Law, Political Science and History, Yazd University, Yazd, Iran
2 Master of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Law, Political Science and History, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Committing a crime for self - defense is justified provided that, instead of defending against attacker, this crime is necessary for repelling the danger. In cases of escape possibility, because of elimination of danger repelling necessity, prohibition of battery and murder for “ nahye az monkar” without permission of ruler, and respect for the attacker right to life, it is not justified to use deadly self – defense. Deadly self - defense refers to inflict grievous bodily harm, or using cold weapon or firearm thereby puts the attacker right to life at risk. This article studied the topic with descriptive analytical methodology, and concluded If the defender, despite of escape possibility, uses deadly self – defense, thereby commits an intentional crime against the person, considering Islamic jurisprudent bases of note 2 of article 302 Islamic penal code, legal interpretation, and case law of supreme court, he will be subject to the rule of the mentioned note. Studying the United States legal system comparatively also shows that in compliance with the “ duty to retreat “, deadly self – defense could not be used.

کلیدواژه‌ها [English]

  • escape possibility
  • deadly self – defense
  • necessity
  • Retaliation
  • Right to Life