مصالح عالیۀ کودکان و نوجوانان بزهکار در حقوق کیفری ایران؛ با تأکید بر پاسخ‌های تعزیرمدار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا،‌ همدان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری اطفال و نوجوانان، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

دستاوردهای دانش‌های گوناگون مرتبط با جرم‌شناسی و کیفرشناسی و همچنین بهره‌مندی از تجارب پاسخ‌دهی به بزهکاران نشان‌ داده است که پاسخ‌گذاری و پاسخ‌دهیِ یکسان به جرایم اطفال و نوجوانان بزهکار ناکارآمد بوده و به پایدارشدن بزهکاری آنان خواهد انجامید. در این میان، اسناد و مقررات بین‌المللی حقوق بشری نیز با تأکید بر مؤلفه‌های گوناگون همواره به‌دنبال انسداد چرخۀ به‌عادت‌شدن بزهکاری این دسته از شهروندان هستند. «مصالح عالیۀ اطفال‌ و نوجوانان»، که به‌عنوان یک اصل راهبردی و بنیادین مورد توجه نظام سیاست جنایی سازمان ملل بوده، یک شاخص محسوب شده تا سیاست‌گذاران جنایی داخلی کشورها، از رهگذر آن، تدابیری اتخاذ کنند تا اسباب دورسازی و قطع ارتباط کودک یا نوجوان با فرایند کیفری برای همیشه، به‌عنوان یک آرمان، فراهم گردد. نظام عدالت کیفری ایران نیز از رهگذر تحولات صورت‌گرفته در سال 1392 و به‌تبعیت از بند 1 مادۀ 3 کنوانسیون حقوق کودک تلاش کرده است تا این اصل را رعایت کند و در پرتو قرائت‌هایی که از آن داشته، در دو مرحلۀ پاسخ‌گذاری و پاسخ‌دهی تا حد امکان سیاست انسجام‌یافته‌ای را در پیش گیرد و اینکه تا چه میزان موفق بوده، موضوعی است که این نوشتار بدان خواهد پرداخت؛ زیرا، به نظر می‌رسد که قانون‌گذار از یک‌سو درصدد لحاظ اصل رعایت مصالح عالیۀ اطفال ‌و نوجوانان در جرایم تعزیری بوده و از دیگر سو، سعی در رعایت مقررات شرعی (حدود و قصاص) داشته که در این رهگذر با دوگانگی قابل‌توجهی مواجه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Best Interests of Juvenile in Iranian Criminal Law; Focusing on Flexible Punishment Solutions

نویسندگان [English]

  • Hadi Rostami 1
  • Seyed Poria Mousavi 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, University of Bu-Ali Sina, Hamadan
2 Faculty Law and Politic siences
چکیده [English]

Achievements of different knowledge such as criminology and penology and also the use of answering experiences to criminals, show that equivalent giving response and answering to crimes perpetrators, were inefficient and that lead to stabilizing crimes of the juvenile offender. In the meantime, documents and international regulations of human rights also with an emphasis on different components are still in search of blockage of the cycle of becoming a habit of delinquent of this category of citizens. The best interests of a juvenile offender, that as a strategic and fundamental principle was important for system of the criminal policy of united nations, and considered as an index so that internal criminal policymakers of countries by that can make a decision about choosing methods for removal and stop of the relationship of children and teens with a criminal process forever and can be provided as a goal. By these changes in 2013 and following paragraph 1 of article 3 of the convention on the rights of the children, the criminal justice system of Iran tried to respect this principle and, in the light of readings of it, select a cohesive policy and that to what extent it was successful, is a subject that this writing will consider it. Because it seems that on one hand legislator had tried to respect the bests interests of juvenile in punishable crimes and on the other hand, try to respect laws (limits and retaliation) that in this way had faced significant duality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • legislator
  • Juvenile
  • protective and educational actions
  • Punishment
  • judicial authority
  • فارسی

    • آشوری، محمد (1397)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ بیستم، تهران: انتشارات سمت.
    • ابوذری، مهرنوش (1398)، «نگرش فازی در حوزۀ سن مسئولیت کیفری»، مجلۀ حقوقی دادگستری، دورۀ 83، شمارۀ 108.
    • الهام، غلامحسین (1397)، درس‌نامۀ حقوق جزای عمومی اطفال و نوجوانان، دورۀ کارشناسی ارشد حقوق کیفری اطفال و نوجوانان، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهیه و تنظیم: سیدپوریا موسوی.
    • الهام، غلامحسین و محسن برهانی (1395)، درآمدی بر حقوق جزای عمومی، چاپ دوم، جلد اول، تهران: نشر میزان.
    • رهایی، سعید (1393)، «مصالح عالیۀ کودک»، در: مجموعه مقالات حقوق کودک، چاپ اول، قم: انتشارات دانشگاه مفید.
    • غنی‌زاده بافقی، مریم (1396)، مصالح عالیۀ کودک در عهدنامۀ حقوق کودک، فقه اسلامی و نظام حقوقی ایران، رسالۀ دکتری حقوق خصوصی، تهران: دانشکدۀ حقوق‌دانشگاه شهید بهشتی.
    • مانی، آیتای (1392)، منافع عالیۀ کودک در نظام بین‌المللی حقوق بشر، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد حقوق بشر، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
    • نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1393)، «درآمدی بر اساسی‌سازی حقوق کیفری»، در: گرجی، علی اکبر «به کوشش»، در تکاپوی حقوق عمومی، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
    • نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1374)، «دربارۀ اقدامات تأمینی و تربیتی»، دیباچه در: قاسمی، ناصر، اقدامات تأمینی و تربیتی، چاپ اول، تهران: نشرمیزان.
    • نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1391)، «دربارۀ سن و علوم جنایی»، دیباچه در: رجبی، محمود، مبانی پیشگیری اجتماعی رشدمدار از بزهکاری اطفال و نوجوانان، چاپ دوم، تهران: نشرمیزان.
    • نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1374)، «سیاست جنایی سازمان ملل متحد»، مجلۀ تحقیقات حقوقی، دانشکدۀ حقوق ‌دانشگاه شهید بهشتی، شمارۀ 18.
    • نجفی‌ابرندآبادی، علی حسین و هاشم‌بیکی، حمید(1397)، دانشنامۀ جرم‌شناسی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات گنح دانش.
    • نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1398)، «دربارۀ افتراقی‌سازی سیاست جنایی»، دیباچه در: لازرژ، کریستین، درآمدی بر سیاست جنایی، ترجمۀ علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ هشتم، تهران: نشرمیزان.
    • نیازپور، امیرحسن (1387)، بزهکاری به عادت: از علت‌شناسی تا پیشگیری، چاپ اول، تهران: انتشارات فکرسازان.
    • نیازپور، امیرحسن (1396)، حقوق کیفری کودکان و نوجوانان؛ فرایند پاسخ‌دهی به بزهکاری کودکان و نوجوانان، چاپ دوم، تهران: نشرمیزان.

    عربی

    • طوسی (شیخ)، محمد بن حسن (1460ق)، المبسوط فی الفقه الامامیه، تحقیق: السید محمد تقی الکشفی، الجلد الثامی، بیروت: دار الکتاب الاسلامی.
    • نجفی، شیخ محمدحسن (صاحب جواهر) (1395)، جواهر الکلام، ترجمۀ اکبر نایب‌زاده، چاپ دوم، تهران: انتشارات خرسندی.چ

    انگلیسی

     

    • Jame D., Unnever (2015), Causes of African – American Juvenile Delinquency, In: Marvin D., Krohn and Lane, Jodi, The Handbook of Juvenile Delinquency and Juvenile Justice, WILEY Blackweell.
    • James V., Ra, and Kristina, Childs (2015), Juvenile Diversion, In: Krohn, Marvin D., and Lane, Jodi (edsi), The Handbook of Juvenile Delinquency and Juvenile Justice, WILLEY Blackwell.
    • Jean, Zermatten (2003), The Best Interests of the child; From the Literal Analysis to the Philosophical Scope, Working report.
    • John, Eekelaar (1992), The Importance of thinking That Children Have Right's, International Journal of Law and the Family.
    • Micheal, Freeman (2007), A Commentary on the United Nation Convention on the Right of the Child; Article 3 the Best Interests of the Child, Boston, NIJNOFF Publisher.