پرداخت غرامت غیرمرتبط با تملک ملک در اجرای طرح‌های عمومی در رویۀ قضایی انگلیس و ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

در راستای اجرای طرح‌های عمومی، که توسط دستگاه‌های اجرایی به‌انجام می‌رسد، گذشته از تملک ملک، ممکن است خساراتی به صاحبان املاک واقع در محدودۀ طرح وارد شود. پرسشی که در‌این‌باره مطرح می‌شود این است که آیا می‌توان دستگاه اجرایی را مسئول پرداخت غرامت در قبال این قبیل خسارت‌ها شناخت یا خیر. این مسئله از مسائل مهم مورد ابتلا در بسیاری از کشورهاست که بعضاً مغفول مانده است. در مقالۀ حاضر به شیوۀ تحلیلی و تطبیقی به بررسی این موضوع در رویۀ قضایی ایران پرداخته شده است. به‌طور کلی در حقوق انگلیس در‌این‌باره از سه نوع خسارت یاد می‌شود: خسارت ناشی از تملک بخشی از ملک؛ خسارت ناشی از نوع عملیات و بهره‌برداری از طرح و خسارت ناشی از سلب حق. کیفیت تعیین غرامت در مورد اول بر مبنای سه قاعدۀ ارزش متقارن یا کاهش ارزش و قاعدۀ قبل‌و‌بعد و در مورد دوم بر مبنای شیوۀ پرداخت خسارت در حوزۀ مسئولیت مدنی و در مورد سوم بر مبنای ارزیابی هزینه‌های جابه‌جایی یا اتمام فعالیت تجاری صورت می‌پذیرد. قانون و رویۀ قضایی ایران در ارتباط با خسارات نوع اول و دوم فاقد قواعد متناظر است و در مورد خسارت نوع سوم نیز رویۀ قضایی معیار روشنی ارائه نمی‌کند. در برخی موارد تعیین غرامت منوط به توافق طرفین یا در حد خسارات مقطوع می‌باشد. با این حال به نظر می‌رسد که در حقوق ایران می‌توان بر اساس قواعد و اصول پذیرفته‌شده توجیه مقبولی را در اِعمال قواعد موجود در حقوق انگلیس فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Payment of Unrelated Compensation to the Acquisition of Land in Implementation of Public Projects (Comparative Study of British and Iranian Judicial Precedent)

نویسندگان [English]

  • Amirhosseyn Alizadeh 1
  • Mohammadbagher Parsapour 2
1 Judge of Justice, PhD Student in Private Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In order to implement public projects which are carried out by the executive systems, apart from the ownership, the owners of the property in these projects' realm may be affected by the implementation of public projects. The question is whether the executive system can be held liable for such damages? This is one of the most important issues in many countries, which has sometimes been overlooked. In the present article, this issue has been studied in an analytical and comparative manner in the Iranian judicial procedure. In general, British law's spoken about three types of damages: damages resulting from the ownership of a part of the property; damages resulting from the type of work and exploitation of the project and damages resulting from the deprivation (disturbance) of rights. Determining the compensation in the first case is done on the base of three rules of concurrent value or value reduction and the rule of before and after, and in the second case is based on the method of payment of damages in the scope of civil liability and in the third case, is based on the evaluation of relocation costs or completion of business activities. Iranian law and judicial precedent have no corresponding rules regarding the damages of the first and second types, and the judicial procedure does not provide a clear criterion for damages of the third type. In some cases, determining the compensation is subject to the agreement of the parties or to the extent of definite damages. However, it seems that in Iranian law, based on accepted rules and principles, it's possible to provide acceptable justification for the application of rules in British law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • McCarthy Rules
  • Liability
  • Damage compensation
  • Public Project
  • فارسی

    • امامی، سیدحسن (1388)، حقوق مدنی، جلد اول، چاپ بیست‌ونهم، تهران: انتشارات اسلامیه.
    • تبریزى، جواد بن على (بی‌تا)، استفتائات جدید، چاپ اول، جلد دوم، قم.
    • جلالی، محمد و محمد حسنوند و ایوب میری (1396)، «تفکیک صلاحیت دیوان عدالت اداری و دادگاه عمومی در دعاوی مسئولیت مدنی علیه دولت»، مجله حقوقی دادگستری، سال 81، شماره 99.
    • جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1388)، ترمینولوژی حقوق، چاپ بیست‌ویکم، تهران: گنج دانش.
    • حاجی‌پور، مرتضی (1397)،«بررسی تطبیقی اعمال حقوق بنیادین بشری در حقوق خصوصی»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره9، شماره2.
    • روشن، محمد و علی‌اکبر جعفری و مجتبی جهان‌تیغی (1397)، «بررسی قابلیت جبران‌پذیری عدم‌النفع در فقه امامیه»، مجله حقوقی دادگستری، شماره یکصدویکم.
    • کاشانی، جواد (1395)، «مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای مسئولیت به طرفیت دولت»، دوفصلنامۀ دیدگاههای حقوق قضایی، شمارۀ 73 و 74.
    • کریمی، عباس و الهام صادقی راد و ابراهیم تقی زاده (1397)، «تلاشی در راستای تبیین قاعده ملازمه نفع-مخاطره و جایگاه آن در ضمان قهری شرعی»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره دهم، شماره اول.
    • محقق داماد یزدى، سیدمصطفى (1406)، قواعد فقه، جلد اول، چاپ دوازدهم، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى.
    • مکارم شیرازى، ناصر(1427)، استفتائات جدید، جلد سوم، چاپ دوم، قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام.
    • یاوری، اسدالله و پرهام مهرآرام (1397)، «تفسیر قضایی در حقوق عمومی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره یکصدو دوم.

    عربی

    • انصارى دزفولى، مرتضى بن محمد امین (1410)، المکاسب (المحشّى)، جلد شانزدهم، چاپ سوم، قم: مؤسسه مطبوعاتى دارالکتاب.
    • حسینى سیستانى، سیدعلى (1414)، قاعدة لا ضرر و لا ضرار، یک جلد، چاپ اول، قم: دفتر آیة‌الله سیستانى.
    • حسینى مراغى، سیدمیر عبدالفتاح بن على (1417)، العناوین الفقهیة، جلد اول، چاپ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    • رشتى، میرزا حبیب الله (بی‌تا)، کتاب الغصب، در یک جلد.
    • صدر، سیدمحمد (1420)، ماوراء الفقه، جلد هشتم، چاپ اول، بیروت: دار الأضواء للطباعة و النشر و التوزیع.
    • طباطبایى حائرى، سیدعلى بن محمد (1418)، ریاضالمسائل، جلد چهاردهم، چاپ اول، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم السلام.
    • مروج جزائرى، سیدمحمد جعفر (1415)، القواعد الفقهیة و الاجتهاد و التقلید (منتهى الدرایة)، جلد ششم، چاپ سوم، قم: مؤسسة دار الکتاب.
    • مصطفوى، سیدمحمد کاظم (1421)، مائة قاعدة فقهیة، در یک جلد، چاپ چهارم، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    • نجفى، محمدحسن (1404)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، جلد سی‌وهفتم، چاپ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

    آراء قضایی

    • دادنامۀ شمارۀ 1403 مورخ 30/11/1386 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
    • دادنامۀ شمارۀ 167- 91 شعبۀ 36 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
    • دادنامۀ شمارۀ 9109970010700551 مورخ 28/8/1391 شعبۀ 108 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
    • دادنامۀ شمارۀ 9109970221301413 مورخ 25/10/1391 شعبه 13 دادگاه تجدیدنظر استان تهران.
    • دادنامۀ شمارۀ 9109970241801115 مورخ 29/9/1391 شعبۀ 121 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
    • دادنامۀ شمارۀ 9109970900802230 مورخ 28/11/1391 شعبۀ 8 دیوان عدالت اداری.
    • دادنامۀ شمارۀ 915-91 مورخ 16/8/91 شعبۀ 129 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
    • دادنامۀ شمارۀ 9209970221800376 مورخ 25/3/ 1392 شعبۀ هجدهم دادگاه تجدیدنظر استان تهران.
    • دادنامۀ شمارۀ 9309970269400224 مورخ 30/2/1393 شعبۀ پنجاه و یک دادگاه تجدیدنظر استان تهران.

    انگلیسی

    • A. MARTIN, ELIZABETH (2003), A Dictionary of Law, Fifth Edition, OXFORD UNIVERSITY PRESS.
    • Blackhall, J Cameron (2000), PLANNING LAW AND PRACTICE, Second Edition, Cavendish Publishing Limited.
    • Blackledge, Michael (2009), Introducing Property Valuation, First published, Routledge.
    • Denyer-Green, Barry (2014), Compulsory Purchase and Compensation, Tenth Edition, Routledge.
    • HARLOW, CAROL & RICHARD RAWLINGS (2009), Law and Administration, Third Edition, Cambridge University Press.
    • Harpwood, Vivienne (2009), MODERN TORT LAW, Seventh Edition, Routledge-Cavendish.
    • Kalbro, Thomas & Hans Lind (2007), “Compulsory Purchase: Reasonable and Fair Compensation”, Nordic Journal of Surveying and Real Estate Research, vol 4.
    • MCNULTY, WILLIAM D. (1912), “THE POWER OF "COMPULSORY PURCHASE" UNDER THE LAW OF ENGLAND”, Yale Law Journal, vol 21, No.8.
    • Owen, Richard (2000), Essential Tort Law, Third Edition, Routledge-Cavendish.
    • Plimmer, Frances (2008), “Compulsory Purchase and Compensation: an overview of the system in England and Wales”, Nordic Journal of Surveying and Real Estate Research, vol 3.
    • Purdue, Michael (2006), “The Law on Compensation Rights for Reduction in Property Values Due to Planning Decisions in the United Kingdom”, Washington University Global Studies Law Review, vol5.
    • Sait, Siraj & Hilary Lim (2006), Land, Law and Islam Property and Human Rights in the Muslim World, First published, ZedBooks Ltd.
    • Shapiro, Eric & David Mackmin & Gary Sams (2013), Modern Methods of Valuation, 11th Edition, Routledge.
    • Vaughan, David & Lucy Clements Smith (2014), “An introduction to compulsory purchase valuation principles spanning 150 years”, Journal of Building Survey, Appraisal & Valuation, Vol. 3, No. 2.
    • Wyatt, Peter (2013), Property Valuation, Second Edition, Wiley-Blackwell.
    • Reports

      • The Law Commision (2002), TOWARDS A COMPULSORY PURCHASE CODE: COMPENSATION, A Consultative Report, No165.
      • The Law Commission (2003), TOWARDS A COMPULSORY PURCHASE CODE: (1) COMPENSATION, FINAL REPORT, No 286.
      • Scottish Law Commision (2014), Discussion Paper on Compulsory Purchase, No 159.
      • Gibbard. Roger. The Compulsory Purchase of Farmland: Identifying Severance and Injurious Affection claims. available at:

      Electronic documents

      http://centaur.reading.ac.uk/21404/1/0301.pdf (last visited on 11/02/ 2020).

      • Keith. S., P. McAuslan & R. Knight & J. Lindsay & P. Munro-Faure & D. Palmer & L. Spannenberg.Compulsory acquisition of land and compensation. available at:

      http://www.fao.org/3/a-i0470t.pdf (last visited on 27/03/ 2020).

      Website

      • http://landschamber.decisions.tribunals.gov.uk//Aspx/view.aspx?id=685 (last visited on 16/4/2020).

      Cases

      • A & B Taxis Ltd v Secretary of State of Air [1922] 2KB 328, 342.
      • Abbey Homesteads Group Ltd v Secretary of State for Transport [1982] 2 EGLR 198.
      • Alfred Golightly & Sons v Durham CC (1981) 260 EG 1045.
      • Allen v. Gulf Oil Refining Ltd. [1981] AC 1001, 1011.
      • Andreae v. Selfridge & Co. Ltd. [1938] Ch 1.
      • Appleby & Ireland v Hampshire County Council [1978] RVR 156.
      • Argyle Motors (Birkenhead) Ltd v Birkenhead Corpn [1975] AC 99.
      • Attorney General of Ontario v Orange (1971) 21 DLR 257.
      • Attorney General v PYA Quarries [1957] 2 QB 169.
      • Bibby & Sons Ltd v Merseyside County Council [1977] 2 EGLR 154.
      • Bishopsgate Parking (No 2) Ltd & Anor v Welsh Ministers [2012] UKUT 22 (LC).
      • Bliss v Hall (1838) 4 Bing NC 183.
      • Buccleuch (Duke) v Metropolitan Board of Works (1872) LR 5 HL 418.
      • Budgen v Secretary of State for Wales [1985] 2 EGLR 203.
      • Chamberlain v West End of London and Crystal Palace Rly Co (1863) B&S 617.
      • City and South London Railway Co v United Parishes of St Mary Woolnoth and St Mary Woolchurch Haw [1905] AC 1.
      • Clift v Welsh Office [1999] 1WLR 769, 801.
      • Colac (President, etc of) v Summerfield [1893] AC 187.
      • Commissioner of Highways v Shipp Bros Pty Ltd (1978) 19 S.A.S.R. 215, 222.
      • Cook v Secretary of State for the Environment (1973) 27 P&CR 234, LT.
      • Cowper Essex v Acton Local Board (1889) 14 App Cas 153.
      • Cuthbert v Secretary of State for the Environment [1979] 2 EGLR 183.
      • DAVID JOHN EVANS and WORCESTERSHIRE COUNTY COUNCIL ACQ/26/1999.
      • Davies v Mid-Glamorgan County Council (1979) 251 EG65; [1979] 2 EGLR 158.
      • Delaware Mansions and Fleckson Ltd v Westminster CC [2001] UKHL 55.
      • Dhenin v Department of Transport (1990) 60 P&CR 349.
      • Director of Building and Land v Shun Fung Ironworks [1995] 2 AC 111.
      • Edwards v Minister of Transport [1964] 2 QB 134.
      • English Property Corporation v Royal Borough of Kingston Upon Thames (1999) 77 P & CR 1.
      • Fennesy v London City Airport Ltd (1995) 31 EG 76, LT.
      • Halsey v Esso [1961] 2 All ER 145.
      • Hammersmith and City Railway Co. v. Brand (1869) L.R. 4 H.L. 171.
      • Harris v Welsh Development Agency [1999] 3 EGLR 207.
      • Harvey v Crawley DC [1957] 1 QB 485.
      • Harvey v Crawley Development Corporation [ 1957] 1 Q.B. 485, 493.
      • Hoddom & Kinmount Estates v Secretary of State for Scotland [1992] 1 EGLR 252.
      • Holditch v Canadian Northern Ontario Railway [1916] 1 AC 536.
      • Holt v Gas Light and Coke Co (1872) 8 LR 728.
      • Horn v Sunderland Corpn [1941] 2 KB 26.
      • Hoveringham Gravels Ltd v Chiltern DC (1978) 35 P&CR 295, 305.
      • Imperial Gas Light and Coke Co. v. Broadbent (1859) 7 H.L. Cas. 600, 612.
      • In re Penny and South Eastern Railway Co. (1857) 7 E. & B.
      • J A Bibby & Sons Ltd v Merseyside County Council (1979) 39 P&CR 53, CA.
      • Jolliffe v Exeter Corpn [1967] 2 All ER 1099.
      • KENNETH CHARLES LANCELEY v WIRRAL BOROUGH COUNCIL [2011] UKUT 175 (LC).
      • Kent County Council v Union Railways (North) Ltd.& Anor [2009] RVR 146.
      • Lindon Print Ltd v West Midlands CC [1987] EGLR 200.
      • London County Council v Tobin [1959] 1 AII ER 649.
      • Lough v First Secretary of State [2004] 1 WLR 2557.
      • Melwood Units v Commissioner for Main Roads [1979] AC 426 PC.
      • MICHAEL HENRY SCHOLES v KIRKLEES COUNCIL LCA/203/2008.
      • Moto Hospitality Ltd v Secretary of State for Transport [2007] EWCA Civ 764.
      • Nesbitt v National Assembly for Wales [2002] EWLands LCA_139_2001.
      • O'Connor v Wiltshire County Council LCA/73/2005, [2006] EWLands LCA_73_2005.
      • Pointe Gourde Quarrying and Transport Co ltd v Sub-Intendant of Crown lands [1947] AC 565.
      • Price & Ors v Caerphilly County Borough Council [2004] EWLands LCA_43_2003.
      • R v South Holland Drainage Committee Men [1838] 8 A&E 429.
      • Ramac Holdings v Kent County Council UKUT109 [2014] (LC).
      • Rose v Miles (1815) 4 M & S 101.
      • Ryde International Plc v London Regional Transport [2003] EWLands ACQ_147_2000, [2004] 2 EGLR 1.
      • SCOTIA PLASTIC BINDING LIMITED v LONDON DEVELOPMENT AGENCY [2010] UKUT 98 (LC) ACQ/360/2008.
      • Service Welding Ltd v Tyne & Wear County Council (1979) 38 P&CR 352, CA.
      • South Eastern Railway Co v London County Council [1915] 2 Ch 252.
      • Sporrong and L nnroth v Sweden (1983) 5 EHRR 35.
      • St Helen’s Smelting Co v Tipping (1865) 11 HLC 642.
      • Thomas & Ors v Bridgend County Borough Council [2012] JPL 25.
      • Vickers v Dover DC [1993] 1 EGLR 193.
      • Wagstaff v Department of the Environment, Transport and the Regions [1999] 2 EGLR 108.
      • Wildtree Hotels v Harrow London BC [2001] 2 AC 1.
      • Wrexham Maelor Borough Council v MacDougall [1993] 2 EGLR 23.