تحلیل حقوقی گذشت مشروط و آثار آن

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه تهران

10.22106/jlj.2019.88413.2203

چکیده

از یک منظر جرائم به دو نوع غیرقابل‌گذشت و قابل‌گذشت طبقه‌بندی می‌شوند. جرائم قابل‌گذشت آن دسته از جرائمی هستند که علاوه بر جنبۀ عمومی، حیثیت خصوصی درخور اعتنایی دارند. قانون‌گذار در این دسته از جرائم، سهم بسزایی برای ارادۀ شاکی قائل شده به‌نحوی که شروع، ادامۀ تعقیب، رسیدگی و اجرای مجازات منوط به شکایت شاکی و عدم گذشت وی است. پژوهش حاضر ناظر به یکی از فروض امر در خصوص اعلام گذشت شاکی است که مقدم بر اعلام گذشت، توافقاتی میان شاکی و مشتکی‌عنه حاصل می‌شود؛ در این فرض شاکی با اعلام گذشت بی‌قیدوشرط در واقع سرپوشی برای ارادۀ باطنی خود که همانا مبتنی بر شروطی میان طرفین است می‌یابد تا از این رهگذر از دام غیرمؤثر واقع‌شدن گذشت مشروط برهد.
در این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال خواهیم بود که ماهیت حقوقی گذشت چیست و آیا توافقات پیشین می‌تواند آن را مقید سازد؟ فرضیۀ نویسندگان عبارت است از اینکه گذشت ماهیتاً یک نوع ایقاع است و با وجود آنکه توافقات مسبوق بر آن می‌تواند ایقاع را مشروط سازد، لکن عملاً تاثیری در فرآیند قضایی ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


فارسی

  • آقایی‌جنت‌مکان، حسین (1390)، حقوق کیفری عمومی، جلد دوم، تهران: نشر جنگل.
  • الهام، غلام‌حسین؛ برهانی، محسن (1393)، درآمدی بر حقوق جزای عمومی (واکنش در برابر جرم)، جلد دوم، تهران: نشر میزان.
  • امامی، حسن (1340)، حقوق مدنی، جلد اول، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
  • حیدری، علی مراد (1394)، حقوق جزای عمومی (بررسی فقهی- حقوقی واکنش علیه جرم)، تهران: نشر سمت.
  • حسینی، محمد؛ طرقی، مرتضی (1381)، «مفهوم و پیشینه تاریخی عقد صلح»، ماهنامۀ کانون، شمارۀ 39.
  • خالقی، علی (1394)، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، تهران: انتشارات شهر دانش.
  • دهخدا، علی اکبر (1373)، لغت‌نامه، تهران: دانشگاه تهران.
  • زراعت، عباس (1385)، «گذشت در جرائم قابل گذشت»، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 55.
  • صابریان، علیرضا (1388)، «ماهیت شرط بنایی از نظر فقه امامیه و قانون مدنی»، فصلنامۀ دین و سیاست، شمارۀ 21-22 (پاییز و زمستان).
  • شهیدی، مهدی (1386)، حقوق مدنی(تشکیل قراردادها و تعهدات)، ج اول، تهران: نشر مجد.
  • شهیدی، مهدی (1386)، حقوق مدنی (سقوط تعهدات)، جلد پنجم، تهران: نشر مجد.
  • صادقی، محسن (بی‌تا)، تحلیل اقتصادی حقوق، تهران:‌ بی نا.
  • صدقی، منصور (1390)، «گذشت در جرائم»، نشریۀ پیام آموزش، تهران.
  • صفایی، سیدحسین (1390)، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، تهران: نشر میزان.
  • طاهری، حبیب الله (1418)، حقوقمدنی، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • طهماسبی، جواد (1394)، آیین دادرسی کیفری (کلیات دعوای عمومی و دعوای خصوصی)، جلد اول، تهران: نشر میزان.
  • فصیحی‌زاده، علیرضا؛ کیانی، عباس (1393)، «تحلیل حقوقی اندراج شرط در ضمن ایقاع و آثار آن»، آموزه‌های فقه مدنی،شمارۀ 9 (فصل بهار- تابستان).
  • قبولی درفشان، سیدمحمدتقی؛ درفشان، سیدمحمدهادی (1392)، «بازشناسی تعلیق در انشاء در فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران»، فصلنامۀ آموزه‌های فقه مدنی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شمارۀ 7 (بهار و تابستان).
  • کاتبی، حسینقلی (1363)، فرهنگ حقوق فرانسه – فارسی، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
  • کاتوزیان، ناصر (1380)، حقوق مدنی قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، تهران:‌ شرکت سهامی انتشار.
  • کاتوزیان، ناصر (1392)، دورۀ مقدماتی حقوق مدنی اعمال حقوقی قرارداد- ایقاع، تهران: نشر شرکت سهامی انتشار.
  • کاتوزیان، ناصر (1393)، درس‌هایی از عقود معین، جلد اول، تهران: گنج دانش.
  • کاتوزیان، ناصر (1395)، قواعد عمومی قراردادها، جلد پنجم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  • محقق‌داماد، سیدمصطفی (1387)، قواعد فقه، تهران: سمت.
  • جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر (1392)، ترمینولوژی حقوق، چ 25، تهران: گنج دانش.
  • جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر (1381)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج 1و4، تهران: گنج دانش.
  • جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر (1382)، مجموعۀ محشی قانون مدنی، چاپ دوم، تهران: گنج دانش.
  • جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر (1338)، دایرةالمعارف حقوق مدنی و تجارت، تهران: مشعل آزادی.
  • عمید، حسن (1363)، فرهنگ لغت، جلد دوم، چاپ اول، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • معین، محمد (1381)، فرهنگ معین، تهران:‌ انتشارات ادنا.

عربی

  • ابن‌منظور (1408ق)، لسان‌العرب، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  • انصاری، مرتضی (1415ق)، کتاب المکاسب المحرمة و البیع و الخیارات، قم: کنگرۀ جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
  • حمیری، نشوان ابن سعید (1420ق)، شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم، جلد چهارم، قم: دالفکر.
  • شهیدی تبریزی، میرزا فتاح (1375)، هدایةالطالبالیاسرارالمکاسب، تبریز: چاپخانۀ اطلاعات.
  • موسوی‌خمینی، سیدمصطفی (1418ق)، کتاب‌البیع، ج 1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره.
  • موسوی‌خویی، سیدابوالقاسم (بی‌تا)، مصباح‌الفقاهه، ج6.
  • حکیم، سیدمحسن (بی‌تا)، نهج الفقاهه، ج 1، قم: انتشارات 22 بهمن.
  • مفید، محمّد بن محمد بن نعمان عکبرى (1413ق) المقنعة (للشیخ المفید)، قم: کنگره جهانى هزاره شیخ مفید - رحمة الله علیه.
  • نائینى، میرزا محمد‌حسین غروى (1373)، منیة الطالب فی حاشیة المکاسب، جلد 1، تهران: المکتبة المحمدیة.
  • یزدی، سید محمد‌کاظم طباطبایی (1421ق)، حاشیة‌المکاسب، دوم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.

انگلیسی

  • Chapman, CB, Ward, SC (1994), The efficient allocation of risk in contracts, Omega, Volume 22, Issue 6 (November).