تعارض اصل ضرر و اصل آزادی اراده در جرم انگاری سقط جنین

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران

2 دانش آموخته دکتری دانشگاه مازندران

چکیده

سقط جنین، در اکثر نظام­ های حقوقی دنیا جرم­ انگاری شده است. مبانی جرم ­انگاری، بر حسب رویکرد­های مذهبی، اخلاقی و فلسفی، متفاوت بوده و جرم ­انگاری و جرم‌زدایی از آن نیز موافقان و مخالفان گسترده­ای دارد. این موضوع، از سویی با حیات جنین مرتبط می­ باشد و از این دیدگاه، مباحث مربوط به حفظ حیات و احترام به آن، مهم‌ترین مبنای جرم ­انگاری است و از سوی دیگر، حمایت از حقوق مادر و احترام به آزادی اراده او، گروهی را به جرم‌زدایی از آن سوق داده است. مبنای گروه نخست، غالباً، بر اصل خودداری از ورود زیان به دیگری استوار می­ باشد که از آن به «اصل ضرر»، تعبیر و توصیف می­گردد. گروه دوم نیز مبنای موردنظر خویش را «اصل آزادی اراده» بیان نموده و از این منظر به توجیه مدعای خویش می ­پردازند. بنابراین، دو اصل ضرر و آزادی اراده در برابر یکدیگر قرار گرفته و تعارض ایجاد می­گردد. پرداختن به مفهوم شخصیت حقوقی جنین و زمان ایجاد آن، محوری ­ترین موضوع و کانون اختلاف این تعارض است؛ چه آنکه در فرض عدم پذیرش شخصیت حقوقی جنین، این تعارض بروز و ظهور نمی­ یابد. لذا واکاوری اصول پیش‌گفته در جرم­ انگاری سقط جنین، در این نوشتار مورد اهتمام قرار می­ گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Survey on the Conflict of Harm Principle and Free Will in Criminalisation of Abortion

نویسندگان [English]

  • Esmaeil Haditabar 1
  • Maryam Mehri Matankolaei 2
1 عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران
2 دانش آموخته دکتری دانشگاه مازندران
چکیده [English]

Abortion is known as a crime in numerous legal systems in the world. Criminalization basis is different due to religious, ethical and philosophical points of view and also several lawyers are pro or against criminalization and decriminalization of abortion. Abortion is related to the fetus life from one hand, and therefore protection of fetus life and its respect is the most important basis of criminalization. On the other hand, supporting mother’s rights and respect her freedom is the reason of decriminalization of abortion. The first group or pro- life lawyers form their debates on the basis of refraining from harm others which is known as “harm principle”. The second group reason concerning free will that is called “liberalism”. Thus, “harm principle” and “free will” are against each other. The main issue of this difference and disagreement is the concept and meaning of the fetus legal personality and the time it begins. Accordingly, if one believes that the fetus does not have legal personality there will be no conflict. Hence, this essay is to investigate “harm principle” and “free will” in criminalization of abortion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Harm principle
  • Free will
  • Criminalisation
  • abortion
  • Legal Personality
-       اترک، حسین، «دلایل فلسفی موافقان و مخالفان سقط جنین در فلسفه اخلاق»، مجله اخلاق و تاریخ پزشکی، سال دوم، شماره اول، ۱۳۸۷.
-       استوارت میل، جان، درباره آزادی، ترجمه محمود صناعی، چاپ اول، تهران، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، 1388.
-       انصاری، باقر، حقوق حریم خصوصی، چاپ اول، انتشارات سمت، ۱۳۸۶.
-       برلین، آیزایا، چهار مقاله در آزادی، ترجمه محمدعلی موحد، چاپ دوم، تهران، خوارزمی، ۱۳۸۰.
-       بوردو، ژرژ، لیبرالیسم، ترجمه عبدالوهاب احمدی، چاپ دوم، تهران، نشر نی، ۱۳۸۳.
-       بیشاپ، رابرت، سایه‎های واقعیت: فلسفه جدید فازی چگونه جهان‎بینی ما را تغییر می‎دهد، ترجمه علی ستوده چوبری، تهران، انتشارات روشنفکران و مطالعات زنان، ۱۳۸۵.
-       پاد، ابراهیم، حقوق کیفری اختصاصی، جلد ۱، چاپ اول، انتشارات رهام، ۱۳۸۱.
-       پرادل، ژان، تاریخ اندیشه‎های کیفری، ترجمه علی‎حسین نجفی ابرندآبادی، تهران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۷۳.
-       تبت، مارک، فلسفه حقوق، ترجمه حسن رضایی خاوری، انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ۱۳۸۶.
-       داودی، هما، گستره آزادی در تقابل با حقوق کیفری، دوفصلنامه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره ۴۳، ۱۳۸۵.
-       راسخ، محمد، «جدال حیات؛ بررسی اجمالی تئوری‎های سقط جنین»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره ۳۸، ۱۳۸۲.
-       ـــــــــــــ ، حق و مصلحت، مقالاتی در فلسفه حقوق، فلسفه حق و فلسفه ارزش، چاپ اول، تهران، نشر نی، ۱۳۹۲.
-       رستمی، هادی، «جرم‎انگاری و کیفرگذاری در پرتو اصول محدودکننده آزادی در نظریه لیبرال»، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال پنجم، شماره اول، ۱۳۹۳.
-       رضایی زادفر، بهناز، حریم خصوصی و نظریه پدرسالاری حقوقی، پایان‎نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‎شناسی، دانشگاه گیلان، ۱۳۹۲.
-       زمانی، رسول، سقط جنین در نگاه حقوق اسلامی، چاپ اول، انتشارات سوره، ۱۳۸۵.
-       سمیعی عارف، زهرا، اصل حداقل بودن حقوق جزا، پایان‎نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‎شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۹۰.
-       شامبیاتی، هوشنگ، حقوق کیفری اختصاصی، جلد 1، انتشارات ویستار، ۱۳۷۴.
-       صالح ولیدی، محمد، حقوق جزای اختصاصی، جلد ۲، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۹.
-       طلعتی، محمدهادی، رشد جمعیت، تنظیم خانواده و سقط جنین، چاپ اول، مؤسسه بوستان کتاب قم، ۱۳۸۳.
-       فرح‌بخش، مجتبی، جرم‎انگاری فایده‌گرایانه، تهران، انتشارات میزان، ۱۳۹۲.
-       قاری سیدفاطمی، سیدمحمد، «حق حیات: تحلیلی اخلاقی و حقوق بشری»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره ۳۲-۳۱، ۱۳۸۴.
-       کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق، جلد اول، چاپ چهارم، شرکت سهامی انتشار، تهران، ۱۳۸۵.
-       گسن، ریموند، جرم شناسی کاربردی، ترجمه مهدی کی‌نیا، تهران، انتشارات مجد، ۱۳۷۰.
-       گلدوزیان، ایرج، حقوق جزای اختصاصی، جلد ۱، چاپ پنجم، انتشارات مجد، ۱۳۸۳.
-       گودرزی، فرامرز؛ کیانی، مهرزاد، پزشکی قانونی برای دانشجویان رشته حقوق، چاپ یازدهم، انتشارات سمت، ۱۳۹۲.
-       لاریجانی، باقر، پزشک و ملاحظات اخلاقی: مروری بر مبانی اخلاق پزشکی، جلد ۱، تهران، انتشارات برای فردا، ۱۳۸۳.
-       محلاتی، شهربانو، بررسی خلأهای قانونی حقوق کودک، جلد ۱، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی اجتماعی زنان، ۱۳۸۴.
-       محمودی جانکی، فیروز، مبانی اصول و شیوه‎های جرم‎انگاری، رساله دکتری حقوق جزا و جرم‎شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ۱۳۸۳.
-       ــــــــــــــــــــــــ ، «مبانی فلسفی منع حقوقی و کیفری ایراد ضرر به خود»، فصلنامه حقوق، سال ۳۷، شماره ۱، ۱۳۸۶.
-       ــــــــــــــــــــــــ ، «جرم‎انگاری حق‌مدار؛ با تأکید بر نظریه آلمانی مصالح حقوقی»، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شماره نهم، ۱۳۹۳.
-       معین، محمد، فرهنگ فارسی، جلد ۱، چاپ اول، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۱.
-       نجفی ابرندآبادی، علی‎حسین؛ هاشم بیگی، حمید، دانشنامه جرم‎شناسی، چاپ دوم، تهران، انتشارات گنج دانش، ۱۳۹۰.
-       نوبهار، رحیم، حمایت حقوق کیفری از حوزه‎های عمومی و خصوصی، تهران، انتشارات جنگل، ۱۳۸۷.
-       ـــــــــــــ ، اصل کاربرد کمینه حقوق کیفری، مجله آموزه‎های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، دوره جدید، شماره ۱، ۱۳۹۰.
-       هام، مگی، فرهنگ نظریه‎های فمینیستی، ترجمه فیروزه مهاجر، نوشین احمدی خراسانی و فرخ قره‌داغی، تهران، انتشارات توسعه، ۱۳۸۲.
-       همپتن، جین، فلسفه سیاسی، ترجمه خشایار دیهیمی، چاپ سوم، تهران، انتشارات طرح نو، ۱۳۸۹.
-       هولتاگ، نیلز، اصل ضرر: بررسی مشروعیت جرم‎انگاری و اعمال مجازات بر مبنای اضرار به غیر، ترجمه محمد اسماعیلی، ۱۳۹۲، قابل دسترسی در پایگاه اینترنتی http://lawandev.blogfa.com.
-       هی‌وود، اندرو، مقدمه نظریه سیاسی، ترجمه عبدالرحمن عالم، چاپ سوم، تهران، نشر قومس، ۱۳۸۹.
 
-       Collier, David; Hidalgo, Fernando Daniel; Maciuceanu, Andra Olivia, "Essentially Contested Concepts: Debates And Applications", Journal of Political Ideologies, vol. 11, no. 3 , 2006.
-       Davis, Nancy, Abortion, Encyclopedia of Ethics, ed: Laurence C. Becker and B. Becker, New York, Routledge, 2001.
-       De Cew, Judith, In Persuit of Privacy: Law, Ethics and The Rise of Technology, London, Comell University Press, 1997.
-       Feinberg, Joel, “The Moral Limits of Criminal Law: Harm to Others”, vol.1. Oxford, Oxford University Press, 1986.
-       Fletcher, George, Political Theory and Criminal Law, New York, Oxford University Press, 2007.
-       Raz, Joseph, The Morality of Freedom, Oxford, Oxford University Press, 1986.
-       Schonshek, Jonathan, On Criminalization: An Essay in the Philosophy of the Criminal Law, Kluwer Academic Publishers, 1994.
-       Simester A.P; Von Hirsch, Andreas, Crime, Harm and Wrong, Oxford, Hart Publishing, 2011.
-       Steinbock, B., “Mother ـ Fetus Conflict”, In: Companion to Bioethics, Ed. by H. Kushe & P. Singer, Oxford, Blackwell, 2001.
-       Warren, Marry Anne, “Abortion”, In: Companion to Bioethics, Ed. by H. Kushe & P. Singer, Oxford, Blackwell, 2001.