تعامل ضابطان دادگستری با حریم خصوصی خودروها

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه قم

2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه قم

10.22106/jlj.2019.35491

چکیده

چگونگی برخورد ضابطان دادگستری با حق حریم خصوصی اشخاص از مهم‌ترین موضوعات حقوقی است که در ارتباط با گستره وظایف و اختیارات پلیس قابل طرح است. تعیین حدود اختیارات و وظایف ضابطان دادگستری باید به گونه­ ای باشد که در عین حفظ امنیت و نظم عمومی، به حقوق اشخاص به ویژه حق حریم خصوصی آنها تا حد امکان خدشه ­ای وارد نشود. این پژوهش به بررسی دامنه و ماهیت وظایف و فعالیت­ های قانونی ضابطان دادگستری در تعامل با حریم خصوصی خودرو شهروندان پرداخته است. در این نوشتار مقررات حاکم بر وضعیت ­هایی که امکان نقض حریم خصوصی خودروی شهروندان در آن توسط ضابطان دادگستری وجود دارد تحلیل شده است. در یک ارزیابی کلی می­توان گفت که قوانین موجود در مورد این حوزه از حریم خصوصی، در جرایم مشهود و غیرمشهود به درستی از سیاستی افتراقی پیروی کرده­ است. هر چند ابعاد مختلف حریم خصوصی خودرو شهروندان از حمایت قانونی کافی برخوردار است، ولی پیش­بینی نکردن اقدامات پلیسی در وضعیت ­های اضطراری، در عمل باعث ایجاد برخی رویه­ های سلیقه­ ای خلاف قانون می­شود که در نهایت منجر به نقض غیرقانونی حق حریم خصوصی خودرو شهروندان می­گردد. یافته­ های این نوشتار حاکی از این است که می­توان با توسل به راهکارهایی منطقی به دو هدف بنیادین ایجاد امنیت و حفظ حق حریم خصوصی خودرو به صورت توأمان دست یافت.

کلیدواژه‌ها


-         آقابابایی، حسین، «لیبرالیسم، حریم خصوصی و قانون پاتریوت»، فصلنامه سیاست، دوره چهلم، شماره 2، 1389.

-         آقابابایی، حسین؛ احمدی ناطور، زهرا، «فناوری دروغ‌سنجی؛ تهدیدی بر علیه حریم خصوصی»، پژوهش‌نامه حقوق کیفری، سال سوم، شماره 6، 1391.

-         انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام؛ تطبیقی و ایران»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 66، 1383.

-         ــــــــــــ ، حقوق حریم خصوصی، چاپ سوم، تهران، نشر سمت، 1391.

-         افشار، لیلا؛ نعمتی، علی، «حریم خصوصی در پژوهش­های معطوف به انسان بر مبنای آموزه­های اسلامی»، راهبرد فرهنگ، شماره 8 و 9، (زمستان 1388 و بهار 1389.

-         بجنوردی، السید محمد حسن، قواعد الفقهیه، تهران، نشر الهادی، 1419 ق.

-         بجستانی، ابو داود سلیمان ابن اشعث، سنن ابی داود، قم، دارالفکر، 1410 ق.

-         بیاتی، علی، مجموعه قوانین و مقررات پلیس، چاپ اول، تهران، انتشارات خرسندی، 1393.

-         خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ سی‌وسوم، تهران، انتشارات شهر دانش، 1395.

-         رضوی، محمد؛ خزایی، سیدعلی، «حقوق شهروندی در فرآیند کشف جرم»، دانش انتظامی، شماره 36، 1386.

-         رحمدل، منصور، «حق انسان برحریم خصوصی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 70، 1384.

-        رجبی‌پور، محمود، «حقوق شهروندی و تفتیش و بازرسی خودروها بدون کسب اجازه مخصوص از مقام قضایی»،(بی­تا). قابل دسترسی در:

http://www.hvm.ir/detailnews.aspx?id=42471.

-         ساریخانی، عادل؛ موسوی، محمد، «قلمرو پوشش و حریم خصوصی در سیاست کیفری اسلام»، پژوهش‌نامه نظم و امنیت انتظامی، شماره 16، 1390.

-         شهباز قهفرخی، سجاد، «حریم خصوصی فیزیکی افراد در آیینه فقه امامیه و حقوق ایران»، پژوهش­های فقهی، شماره 13، 1392.

-         صالحی، جواد، «حمایت کیفری از امنیت حریم خصوصی در پرتو حاکمیت قانون»، حقوق جزا و جرم‌شناسی، سال اول، شماره 2، 1391.

-         ــــــــــــــ ، «استفاده غیر مجاز پلیس از دستگاه ردیاب؛ جلوه­ای از نقض حریم خصوصی در رویه­ قضایی دیوان عالی ایالات متحده و دستاوردهای آن»، پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شماره 8، 1393.

-        صوفی زمرد، محسن، «نقض حریم خصوصی و چالش­های پیشگیرانه فراروی پلیس در نظارت ویدئویی»، مطالعات پیشگیری از جرم، سال ششم، شماره 21، 1390.

-        عطازاده، سعید؛ و دیگران، «تجسس در حریم خصوصی مکانی اشخاص با رویکرد امنیت اخلاقی»، پژوهش­های اطلاعاتی و جنایی، سال دهم، شماره چهارم، 1394.

-        قنواتی جلیل؛ جاور، حسین، «حریم خصوصی؛ حق یا حکم»، حقوق اسلامی، شماره 31، زمستان 1390.

-        قیاسی، جلال­الدین، مطالعه تطبیقی حقوق جزای عمومی، چاپ دوم، جلد اول، قم، نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1386.

-        مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، جلد 104، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی، 1403 ق.

-        محقق حلی، مختصر النافع فی الفقه الامامیه، جلد یک، تهران، بی‌نا، 1410 ق.

-        مقدسی، محمدباقر، رویکرد حقوق بشری به وظایف و اختیارات پلیس در فرآیند کیفری ایران، پایان­نامه کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم­شناسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، 1386.

-        ملکوتی هشجین، سیدحسین، «تأملی بر اصل خروج از اختیارات قانونی در دکترین حقوق اداری انگلیس و ایران»، حقوق اسلامی، شماره 40، 1393.

-        کوسن، موریس، «نظارت ویدئویی: دلایل موفقیت و شکست»، ترجمه شهرام ابراهیمی، فصلنامه الهیات و حقوق، شماره 15 و 16، سال 5، 1384.

-        نراقی، احمد، معراج السعاده، قم، هجرت، 1385ق.

-        وفادار، حسین، «فناوری اطلاعات و تأثیرات آن در رفتار سازمانی پلیس»، دانش انتظامی، شماره 35، 1386.

-        هاشمی، سیدمحمد، حقوق بشر و آزادی­های اساسی، تهران، نشر میزان، 1391.

 

-       Alpa, Guido, "Protection of Privacy in Italian Law", In: Protecting Privacy, Edited by: Basils.Markesinis, Oxford, Carlendobn Press, 1998.

-       Mnookin, Jennifer, "The Image of Truth: Photographic Evidence and the Power of Analogy", Yale Journal of Law and Humanities, vol. 10, 1998.

-       Richmond, Sarah; Graint, Rees; Edwards, Sarah, I Know What you are Thinking: Brain Imaging and Mental Privacy, Nova Science Publishers Inc, New York, 2012.

-       Solove, Daniel, Understanding Privacy, Cambridge, Harvard University Press, 2008.

-       Stone, Richard, "Exclusion of evidence Under Section 78 of the Police and Criminal Evidence Act: Practice and Principle", 1995, Web Journal of Current Legal Issues, At: http://webclinical.ac.uk/articles3/stone3.html.

-       Waran, Samuel; Brandies, Louis, "The Right of Privacy", Harvard Law Review, Vol. 4, December 15, No. 5, 1890.