پاسخ کیفری در قبال هرزه‌نگاری سایبری در اسناد بین‌المللی و قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 1388

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان

2 کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی

چکیده

هرزه‌نگاری به عنوان یکی از مصادیق جرایم رایانه‌ای، محتویاتی را در بر می‌گیرد که عمدتاً به قصد تحریک و برانگیختگی جنسی تولید، منتشر، نگهداری و معامله می‌شود. با پیدایش اینترنت، ضمن خارج شدن هرزه‌نگاری از حالت سنتی که به صورت کتاب، مجله و نقاشی جلوه‌گر می‌شود، ابزار کارآمدی نیز برای سوء‌استفاده‌کنندگان جنسی پدید آمد. گسترش روزافزون هرزه‌نگاری در فضای سایبر به عنوان یک فضای امن برای مرتکبان و پیامدهای مخرب آن باعث تصویب اسنادی در سطح جهانی و منطقه‌ای گردید. در اسناد مزبور، با ارائه تعریفی از هرزه‌نگاری و مصادیق متعدد آن تلاش شده که به منظور مبارزه مؤثر با این پدیده، معیارهای جامع و یکنواختی به کشورهای جهان معرفی شود. در مقاله حاضر به شیوه‌ای توصیفی ـ تحلیلی با در نظر گرفتن اسناد بین‌المللی و با هدف مقایسه آن با قانون مصوب مجلس ایران در زمینه جرایم رایانه‌ای به این نتیجه دست یافته‌ایم که هر چند قانون‌گذار ایران تلاش نموده در جهت مقابله با هرزه‌نگاری گام‌هایی بردارد، اما مبهم و جامع نبودن برخی عبارات، مانند مستهجن و مبتذل، وضع مجازات‌هایی خفیف با توجه به خطرات ناشی از مصادیق متعدد هرزه‌نگاری، برقراری مجازات یکسان برای مرتکبان بدون توجه به وضعیت سنی بزه‌دیده، نادیده گرفته شدن نقش والدین و سرپرستان اطفال در ارتکاب جرم به عنوان یک کیفیت مشدده و عدم پیش‌بینی شروع به جرم برای مصادیق مزبور، باعث گردیده که قانون مزبور نتواند به نحو مؤثری از عهده مقابله با هرزه‌نگاری در فضای سایبر بر آید.

کلیدواژه‌ها


-      آقایی ­نیا، حسین، جرایم علیه اشخاص (شخصیت معنوی)، چاپ چهارم، انتشارات میزان، 1389.

-      الهی‌منش، محمدرضا؛ و ابوالفضل سدره‌نشین، محشای قانون جرایم رایانه‌ای، انتشارات مجد، 1391.

-      حبیب‌زاده، محمدجعفر؛ و حامد رحمانیان، «هرزه‌نگاری در حقوق کیفری ایران»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 76، زمستان 1390.

-      حلی، ابوالقاسم نجم‌الدین، المختصر النافع فی الفقه الامامیه، جلد 1، چاپ سوم، بی نا، 1410ه. ق.

-      خویی، ابوالقاسم، مبانی تکمله المنهاج، جلد اول، مطبعه الآداب، 1975م.

-      عالی‌پور، حسن، حقوق کیفری فناوری اطلاعات، انتشارات خرسندی، 1390.

-      عزیزی، امیرمهدی، حقوق کیفری جرایم رایانه‌ای، انتشارات مجد، 1394.

-      عمید، حسن، فرهنگ فارسی، چاپ چهارم، انتشارات امیرکبیر، 1373.

-      کاسانی، علاءالدین ابی بکر بن مسعود، بدایع الصنایع فی ترتیب الشرایع، الجزء السابع، دارالفکرالعربی، 1416ه. ق.

-      ماوردی، ابی الحسن علی بن محمد، الاحکام السلطانیه، الطبعه الثانیه، مکتب الاعلام الاسلامی، 1406ه. ق.

-      معین، محمد، فرهنگ فارسی، جلدهای 1 و 3، چاپ سوم، انتشارات امیرکبیر، 1357.

-      موسوی الخمینی، روح‌الله، تحریرالوسیله، الجزء الثانی، مطبعه الآداب، 1405ه. ق.

-      میری، حجت‌الله، جرایم سمعی و بصری، چاپ اول، انتشارات جاودانه، 1391.

-      نوری، حسین بن محمد، مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل، جلد 9، آل البیت لاحیاء التراث، 1408ه. ق.

-      Akadeniz, Yaman, Internet Child Pornography and the Law: National and International Responses, Routledge, 2016.

-      Berger, Fred, "Pornography, Sex and Censorship", Social Theory and Practice, vol. 4, 1977.

-      Boister, Neil, An Introduction to Transnational Criminal Law, Oxford University Press, 2012.

-      Chandra, Ramesh, Information Technology in 21st Century, Kalpaz Publications, 2003.

-      Clough, Jonathan, Principles of Cybercrime, Second Edition, Cambridge University Press, 2015.

-      Flowers, Barri, Sex Crimes: Perpetrators, Predators, Prostitutes and Victims, Second Edition, Charles Thomas Publishers, 2006.

-      Gillespie, Alisdair, Child Pornography: Law and Policy, Routledge, 2011.

-      Gottfried, Ted, Censorship, Marshal Cavendish, 2006.

-      Hald, Gert; and Neil Malamuth, "Self-Perceived Effects of Pornography Consumption", Archives of Sexual Behavior, vol. 37, 2008.

-      Kalim, Alexander, "Addressing the Gap in International Instruments Governing Internet Child Pornography", Commlaw Conspectus, vol. 21, 2013.

-      Keller, Perry, European and International Media Law: Liberal Democracy, Trade and the New Media, Oxford University Press, 2011.

-      Kendall, Virginia; and Markus Funkm, Child, Exploitation and Trafficking: Examining the Global Challenges and U.S Responses, Rowman and Littlefield Publishers, 2012.

-      Levesque, Roger, Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective, Indiana University Press, 1999.

-      Longino, Helen, "Pornography, Oppression and Freedom: A Closer Look", in: L. Lederer (ed.), Take Back the Night: Women on Pornography, New York William Morrow, 1980.

-      Oddis, Dina, "Combating Child Pornography on the Internet: the Council of Europe's Convention on Cybercrime", Temple International and Comparative Law Journal, vol. 16, 2002.

-      Ost, Suzanne, Child Pornography and Sexual Grooming: Legal and Societal Responses, Cambridge University Press, 2009.

-      Palusci, Vincent, "Current Issues in Physical Abuse", in: Jill Korbin and Richard Krugman (eds.), Handbook of Child Maltreatment, Springer, 2014.

-      Schjolberg, Stein, The History of Cybercrime: 1976-2014, Books on Demand, 2014.

-      Schwabach, Aaron, Internet and the Law: Technology, Society and Compromises, Second Edition, ABC-Clio, 2014.

-      Shelton, Dinah, Remedies in International Human Rights Law, 3rd Edition, Oxford University Press, 2015.

-      Short, Mary; et al, "A Review of Internet Pornography Use Research: Methodology and Content from the Past 10 Years", Cyber psychology, Behavior and Social Networking, vol. 15, 2012.

-      Steel, Chad, Digital Child Pornography: A Practical Guide for Investigators, Lily Shiba Press, 2014.

-      Traeen, Bente; Nilsen, Toril Sorheim; and Hein Stigum, "Use of Pornography in Traditional Media and on the Internet in Norway ", Journal of Sex Research, vol. 43, 2006.

-      Van Der Aa, Suzan, "International (Cyber) Stalking: Impediments to Investigation and Prosecution", in: Rianne Letschert and Jan van Dijk (eds.), The New Faces of Victimhood: Globalization, Transnational Crimes and Victim Rights, Springer, 2011.

-      Vermeulen, Gert, European Data Collection on Sexual Offences Against Minors, Maklu, 2001.