ارزیابی مسئولیت مدنی و مقررات‌ ایمنی در پیشگیری از فعالیت‌های خطرآفرین

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، عضو هیأت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشکده حقوق خصوصی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

جبران خسارت هرچند مهم‌ترین هدف مسئولیت مدنی در ارتباط با زیان‌دیده است، اما تنها هدف نیست و در کنار این غایت اصلی، مسئولیت مدنی در بازدارندگی واردکنندگان زیان و پیشگیری از وقوع حوادث در آینده نیز مؤثر است. با توجه به ماهیت واکنشی و پسینی مسئولیت مدنی و محدودیت‌های آن در تحقق پیشگیری و نیز اهمیت اقدامات کنشی (پیشینی) و پیشگیرانه، به خصوص در رابطه با حوادث فوق‌العاده خطرناک و حوادثی که زیان‌دیدگان بسیاری دارد، عده‌ای از صاحب‌نظران بر این باورند که از طرق دیگر مثل مقررات نظارتی و ایمنی، بهتر می‌توان به غایت پیشگیری نایل شد. به همین دلیل امروزه در بسیاری از نظام‌های حقوقی تبلور اقدامات پیشگیرانه از طریق تدابیر حقوق عمومی و وضع مقررات ایمنی و نظارتی برای تحقق ایمنی شهروندان، به ابزاری اثربخش در کنترل فعالیت‌های خطرآفرین بدل گردیده است. در مقاله پیش رو تلاش شده است تا نقش این دو ابزار حقوقی در پیشگیری از فعالیت‌های خطرآفرین مورد ارزیابی قرار‌گیرد. بررسی نگارندگان نشان می‌دهد که در کنار محدودیت‌های مسئولیت مدنی در پیشگیری از فعالیت‌های خطرآفرین، مقررات‌ ایمنی نیز با محدودیت‌هایی مواجه است و همین امر، به‌کارگیری هر دو شیوه را در بسیاری از موارد اجتناب‌ناپذیر ساخته است.

کلیدواژه‌ها


-      الوانی، سیدمهدی، «نظریه انتخاب عمومی و ضرورت تحول در ساختار اداری»، مجله مطالعات مدیریت بهبود و تحول، شماره 23 و 24، 1387.

-      بابایی، ایرج، «جبران خسارت ناشی از صدمات بدنی در حقوق مسئولیت مدنی ایران»، مجله پژوهش حقوق و سیاست، سال دوازدهم، شماره 28، 1389.

-      بادینی، حسن، «هدف مسئولیت مدنی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 66، 1383.

-      ــــــــــــــ ، فلسفه مسئولیت مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1384.

-      ــــــــــــــ ، «بررسی تطبیقی قابلیت جبران ضرر اقتصادی در مسئولیت مدنی»، فصلنامه حقوق، دوره 41، شماره 1، 1390.

-      خدابخشی، عبدالله، «پیشگیری از حوادث ناشی از کار»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 68، زمستان 1388.

-      صفایی، سیدحسین؛ و حبیب‌اله رحیمی، مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، تهران، انتشارات سمت، 1389.

-      فریادی، مسعود، «کاستی‌های نظام حقوقی ایران در حفاظت از هوا»، فصلنامه اطلاع‌رسانی، شماره 15 و 16، 1387.

-      کاتوزیان، ناصر، مسئولیت مدنی، جلد اول، چاپ سیزدهم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1393.

-      Barnes, David; and Lynn Stout, the Economic Analysis of Tort Law, West Publishing Co., U.S.A., 1992.

-      Boom, Willem, “on the Intersection Between Tort Law and Regulatory Law-A Comparative Analysis”, In Tort and Regulatory Law, by: Willem H., Van Boom-Meinhard, Lukas and Christa Kissling, Springer Wien New York, 2007.

-      Boyer, Marcel; and Donatella Porrini, “The Choice of Instruments for Environmental Policy: Liability or Regulation?”, 2002, Available at:

http://www.cirano.qc.ca/pdf/publication/2002s-17.pdf.

-      Cavaliere, Alberto, “The Economic Impact of Product Liability And Product Safety Regulations In The European Union”, Quaderini Del Dipartmento Di Economia Publica E Territoriale, No. 4, 2001.

-      Coleman, Jules, Risks and Wrongs, Cambridge Studies in Philosophy and Law, Cambridge University Press, 1992.

-      Faure, Michael; and Roger Vanden Bergh, “Negligence, Strict Liability and Regulation of Safety under Belgian Law: An Introductory Economic Analysis”, the Geneva Papers on Risk and Insurance, No. 43, 1987.

-      Faure, Michael, “Economic Analysis of Tort and Regulatory law”, In: Tort and Regulatory Law, by: Willem H., Van Boom-Meinhard, Lukas and Christa Kissling, Springer Wien New York, 2007.

-      Hylton, Keith, “ When Should Prefer Tort Law to Environmental Regulation?”, Boston University, School of Law, Working Paper, No. 01-11, 2001, Available at:

http://papers.ssrn.com/abstract=285264.

-      Lanoie, Paul, “Government Intervention in Occupational Safety: Lessons from the American and Canadian Experience”, Canadian Public Policy, Vol. 18, No. 1, 1992.

-      Meinhard, Lukas, “The Function of Regulatory Law in The Context of Tort Law _ Conclusions”, In: Tort and Regulatory Law, by: Willem H. Van, Boom; Meinhard, Lukas and Christa Kissling, Springer Wien New York, 2007.

-      Ogus, Anthony, “The Relationship between Regulation and Tort Law: Goals and Strategies”, In: Tort and Regulatory Law, by: Willem H., Van Boom-Meinhard, Lukas and Christa Kissling, Springer Wien New York, 2007.

-      Polinsky, Mitchell; and Steven Shavell, “The Uneasy Case about Product Liability”, Harvard John M. Olin Discussion Paper, No. 647, 2009, Available at:

http://ssrn.com/abstract=1349971.

-      Posner, Richard, “Regulation (Agencies) versus Litigation (court), An Analytical Framework”, 2010, Available at:

http://www.nber.org/chapters/c11956.pdf.

-      Rabon, Rebecca; Miceli, Thomas; and Kathleen Segerson, “Liability versus Regulation for Controlling Product-Related Risks”, University of Connecticut, Department of Economics Working Paper Series, No. 2012-17, 2012, Available at:

http://web2.uconn.edu/economics/working/2012-17.pdf.

-      Rubin, Paul, “Markets, Tort Law, and Regulation to Achieve Safety”, 2010, Available at:

http://obect.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-ournal/2011/5/c31n2-3.pdf.

-      Shapo, Marshall, “Tort Law and Regulatory Law in the United States of America”, In: Tort and Regulatory Law, by: Willem H., Van Boom-Meinhard, Lukas and Christa Kissling, Springer Wien New York, 2007.

-      Shavell, Steven, “Liability for Harm versus Regulation of Safety”, The Journal of Legal Studies, Vol. 13, No. 2, 1984.

-      Shavell, Steven, Economic Analysis of Accident Law, Harvard University Press, 1987.

-      Shavell, Steven, “Economics and Liability for Accident”, Harvard John M. Olin, Discussion Paper, No. 535, 2005, Available at:http://ssrn.com/abstract=870565.

-      Sugaman, Stephan, “Doing away with Tort Law”, California Law Review, Vol. 73, 1985.

-      Viscusi, W. Kip, “Consumer Behavior and the Safety Effects of Product Safety Regulation”, Journal of Law and Economics, Vol. 28, No. 3, 1985.

-      Viscusi, W. Kip; and Gerald Cavallo, “The Effect of Product Safety Regulation on Safety Precautions”, Risk Analysis. Vol.14, No. 6, 1994.

-      White, Michelle, “Asbestos and the Future of Mass Torts”, Journal of Economic Perspectives, Vol. 18, No. 2, 2004.