آثار ایجاب ملزِم

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، گروه حقوق، اصفهان، ایران. رشته تخصصی: دکتری حقوق خصوصی.

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، گروه حقوق، اصفهان، ایران

چکیده

به دنبال انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم میلادی، پیشرفت­های شگرفی در عرصه علمی پدیدار شد. بروز چنین پیشرفت­هایی در جامعه جهانی، مسائل نوظهور زیادی را به ­وجود آورد و ذهن حقوق‌دانان را وادار به یافتن پاسخ کرد. یکی از این مستحدثات، نهاد ایجاب ملزِم است. در مورد اثر ایجاب ملزم بر خلاف عقیده برخی از فقها و حقوق‌دانان باید بگوییم که ایجاب یک عمل حقوقی یک‌طرفی است که هیچ التزامی در نتیجه آن برای موجب به ­وجود نمی­آید و موجب هر زمانی تا قبل از قبول می­تواند از ایجاب خود عدول کند؛ یعنی اینکه به صرف مقید کردن ایجاب به مدت معین هیچ التزامی به­ وجود نمی­آید، مگر اینکه موجب به­ طور ضمنی یا صریح اسقاط حق عدول کرده باشد. در مورد مسئولیت مدنی عدول­کننده نیز، فقط با تمسک به قاعده لاضرر، با توجه به این نکته که لاضرر توان جعل حکم دارد، با وجود شرایطی ملزم به جبران خسارت طرف مقابل می‌شود.

کلیدواژه‌ها


-     قرآن کریم

-     انصارى دزفولى، شیخ مرتضى بن محمد امین، رسائل فقهیه، چاپ اول، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، 1414 ق.

-   ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ، کتاب المکاسب (ط ـ الحدیثة)، جلد سوم، چاپ اول، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، 1415 ق.

-     جعفری لنگرودی، محمد جعفر، تأثیر اراده در حقوق مدنی، چاپ دوم، تهران، گنج دانش، 1387.

-     حسینى مراغى، سید میر عبد‌الفتاح بن على، العناوین الفقهیه، جلد اول، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417 ق.

-     شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، چاپ هفتم، تهران، مجمع علمی فرهنگی مجد، 1388.

-     صدر، سید محمدباقر، قاعدة لاضرر و لاضرار، قم، دار الصادقین للطباعه و النشر، 1420 ق.

-   ـــــــــــــــــــ ، القواعد الفقهیه (بحوث فی علم الأصول)، جلد پنجم، چاپ پنجم، قم، مؤسسه دائرة­المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم­السلام، 1417 ق.

-     صفایی، سیدحسین، حقوق مدنی- قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، چاپ هفتم، تهران، انتشارات میزان، 1388.

-     طباطبایى حائرى، سید على بن محمد، ریاض المسائل (ط ـ الحدیثة)، جلد یازدهم، چاپ اول، قم، مؤسسه آل البیت علیهم­السلام، 1418 ق.

-     طباطبایى حکیم، سیدمحسن، نهج الفقاهه، چاپ اول، قم، انتشارات 22 بهمن، بی­تا.

-     طباطبایى یزدى، سید محمدکاظم، حاشیة المکاسب،جلد اول، چاپ دوم، قم، مؤسسه اسماعیلیان، 1421 ق.

-     طریحى، فخر­الدین، مجمع البحرین، جلد سوم، چاپ سوم، تهران، کتابفروشى مرتضوى، 1416 ق.

-     عاملى، زین­الدین بن على (شهید ثانى)، تمهید القواعد الأصولیه و العربیه، چاپ اول، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1416 ق.

-     عراقى، آقا ضیاء‌الدین على، قاعدة لاضرر، چاپ اول، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1418 ق.

-     غروى نائینى، میرزا محمد‌حسین، منیة الطالب فی حاشیه المکاسب، جلد دوم، چاپ اول، تهران، المکتبة المحمدیة، 1373 ق.

-     فاضل هندى اصفهانى، محمد بن حسن، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، جلد هفتم، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1416 ق.

-     کاتوزیان، ناصر، الزام­های خارج از قرارداد، جلد اول، چاپ هشتم، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1387.

-     ـــــــــــــ ، قواعد عمومی قراردادها، جلد اول، چاپ هشتم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1388.

-     کلینى، ابو­جعفر محمد بن یعقوب، الکافی (ط ـ دار الحدیث)، جلد یازدهم، چاپ اول، قم، دار الحدیث للطباعة و النشر، 1429 ق.

-     محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه بخش مدنی: مالکیت و مسئولیت، چاپ پانزدهم، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1386.

-   محقق داماد، سیدمصطفی؛ عبدی­پور فرد، ابراهیم؛ قنواتی، جلیل؛ و سیدحسن وحدتی شبیری، قواعد عمومی قراردادها در فقه امامیه، جلد دوم، چاپ سوم، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، 1390.

-     مروج جزائرى، سید محمدجعفر، هدى الطالب فی شرح المکاسب، جلد دوم، چاپ اول، قم، مؤسسة دار الکتاب، 1416 ق.

-     مصطفوى، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، جلد هفتم، چاپ اول، تهران، مرکز الکتاب للترجمة و النشر، 1402 ق.

-     المظفر، المحمود، الإلتزامات الشرعیه الناشئه عن الإراده المنفرده (بحث فقهی موازن بالقانون الوضعی)، العدد الثامن، المنهاج، 1418.

-     مغنیه، محمد­جواد، فقه الإمام الصادق علیه السلام، جلد سوم، چاپ دوم، قم، مؤسسه انصاریان، 1421 ق.

-     مقرى فیومى، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، جلد دوم، چاپ اول، قم، منشورات دار الرضی، بی­تا.

-     مکارم شیرازى، ناصر، القواعد الفقهیه، جلد اول، چاپ سوم، قم، مدرسه امام امیر المؤمنین (ع)، 1411 ق.

-     موسوى بجنوردى، سید حسن بن آقا بزرگ، القواعد الفقهیة، جلد اول، چاپ اول، قم، نشر الهادی، 1419 ق.

-     موسوى خمینى، سید روح­اللّه (امام)، کتاب البیع، جلد اول و دوم، چاپ اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، 1421 ق.

-   موسوى­ خویى، سیدابو­القاسم، مصباح الفقاهة (المکاسب)، بی­جا، بی­تا.

-   واسطى زبیدى حنفى، محب­الدین؛ و سید محمد مرتضى حسینى، تاج العروس من جواهر القاموس، جلد هفتم، چاپ اول، بیروت، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع، 1414 ق.

 

-      Richards, Paul, Law of Contract, Harlow England, Longman Group Limited, 5th edition, 2002.