تعهد به رازداری بانکی و قلمرو‌ آن در حقوق بانکی ایران

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشگاه شیراز

2 دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه شیــراز

چکیده

مراجعات روزافزون و دائمی مردم به بانک­ها، بانک‌داران را بر بسیاری از اسرار مشتریان، از جمله وضع مالی و توان اقتصادی و حتی اطلاعات شخصی آنان، مطلع می‌کند. به منظور جلب اعتماد مشتریان و جلوگیری از سوء‌استفاده­های اقتصادی و ضررهای شخصی و تجاری، بانک‌ها این اطلاعات را محرمانه تلقی کرده و از افشای آنها خودداری می­کنند. اگرچه رازداری بانکی اصلی اجتناب ناپذیر در حقوق همه کشورها است، اما با توجه به ضروریات و نیازهای اجتماعی و به‌ویژه مقابله با فعالیت­های مجرمانه از قبیل تروریسم، پول‌شویی و فرار از مالیات، بی­گمان دارای استثنا‌هایی است. این استثناها اگرچه از کشوری به کشور دیگر تفاوت می‌کند، اما روندهای مشترکی نیز درخصوص آنها مشاهده می‌شود.
این مقاله به بیان مبانی و قلمرو رازداری بانکی در حقوق ایران پرداخته است و ضرورت قانون‌گذاری در این زمینه به طور خاص را متذکر می­شود.

کلیدواژه‌ها


-     احمدیان، اسدالله، قواعد و احکام‏ حفاظت‏ و اطلاعات، تهران، زمزم هدایت، 1389.

-     اداره آموزش و مدیریت بانک ملی ایران، حقوق بانکی، جلدهای 1 و 2، تهران، انتشارات بانک ملی ایران، 1386.

-     أدیب، میاله؛ و می محرزی، «السریة المصرفیة فی التشریع السوری»، مجلة جامعة دمشق للعلوم الاقتصادیة و القانونیة، المجلد 27، العدد الأول، 2011.

-     استنلی، پائول، حقوق حفظ اسرار، ترجمه محمدحسین وکیلی مقدم، تهران، انتشارات همگان، 1391.

-     ایلداری، سهیل، «چالش رازداری بانکی در بهشت امن سرمایه‌داران»، روند اقتصادی، شماره 12، 1384.

-     پورقهرمانی، بابک، «پول‌شویی و لایحه مبارزه با جرم پول‌شویی»، رواق اندیشه، شماره 21، 1382.

-   تاج‌الدین، میاده صلاح‌الدین، السریة المصرفیة: آثارها وجوانبها التشریعیة، مجلد ٣١، دراسة مقارنة لعدد من الدول الأجنبیة والعربیة، کلیة الإدارة و الاقتصاد، جامعة الموصل، 2000.

-     جعفری، امین، «اسرار حرفه‌ای و حقوق کیفری اقتصادی و تجاری»، فقه و حقوق، سال چهارم، شماره 14، 1386.

-     جمالی، جعفر؛ و علی زارع، «تعهد بانک‌ها به حفظ اسرار مشتریان و عملیات تبدیل دارایی به اوراق بهادار»، راهبرد، سال بیستم، شماره 58، 1390.

-     خاوری، محمودرضا، حقوق بانکی، تهران، مؤسسه بانک‌داری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1382.

-     رستار، حسن، «اسرار حرفه‌ای در نزد بانک‌دار»، مجموعه حقوقی، شماره 94، 1371.

-   رستمی، ولی، «اقتدارات و اختیارات دستگاه مالیاتی در حقوق مالیاتی ایران»، فصلنامه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 38، شماره 3، 1387.

-     ــــــــــــ ، «حقوق مؤدیان مالیاتی»، فصلنامه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 39، شماره 1، 1388.

-   رهبری، ابراهیم، «نقش قراردادهای محدودکننده در حمایت از اسرار تجاری مطالعه در حقوق آمریکا، انگلستان، فرانسه و ایران»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 50، 1388.

-     شاهچراغ، سیدحسین، «معیارهای تمیز اصول دادرسی از تشریفات در رسیدگی‌های حقوقی»، تعالی حقوق، سال دوم، شماره 7، 1389.

-     شایگان، فرهاد، «آشنایی با مفهوم پولشویی در اسناد بین‌المللی و حقوق داخلی ایران»، کانون وکلا، شماره 210، 1389.

-     صفایی، سیدحسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی اشخاص و اموال، جلـد اول، تهران، میزان، 1387.

-     صفایی، سیدحسین؛ و سید مرتضی قاسم‌زاده، حقوق مدنی اشخاص و محجورین، تهران، سمت، 1386.

-   العجمی، مناع سعد، حدود التزام البنک بالسریه المصرفی هو الآثار القانونیه المترتبه عند الکشف عنها، رساله الماجستیـر فی القانون تخصص القانـون الخاص، جامعه الشرق الاوسط، 2010.

-     غلامی، علی؛ و سید محمدعلی پوربخش، «مبارزه با پول‌شویی در قوانین ایران و اسناد بین‌المللی»، مطالعات اقتصاد اسلامی، سال چهارم، شماره اول، 1390.

-     قماشی، سعید، «بررسی جرم افشای اسرار حرفه‌ای»، دادرسی، شماره 58، 1385.

-     کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی اموال و مالکیت، تهران، میزان، 1386.

-     مختارنامه، زهرا، مسئولیت مدنی اشخاص حقوقی حقوق خصوصی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق دانشگاه شیراز، 1390.

-     لفته، نصیرصبار؛ و ذکری محمدحسین الیاسین، الحمایه القانونیه للسریه المصرفیه فی التشریع العراقیه، مجله القانون المقارن، العدد 47، 2007.

 

-      Angel, John; and Chris Reed, Computer Law, Oxford, Oxford University Press, 2003.

-      Aubert, Maurice, "The Limits of Swiss Banking Secrecy under Domestic and International Law", Berkeley Journal of International Law, Vol. 2, Issue 2, Fall 1984.

-      Bauen, Marc; and Nicolas Rouiller, Swiss Banking, Schulthess, Zurich, Basel, Geneva, 2013.

-      Chaikin, David, "Adapting the Qualifications to the Banker’s Common Law Duty of Confidentiality to Fight Transnational Crime", Sedney Law Review, Vol. 33, 2011.

-      Chaikin, David. "Policy and fiscal effects of Swiss Bank Secrecy", Revenue Law Journal, Vol. 15, Issue1, 2005.

-      Franz, David; and Ong Lim, "Bank Secrecy Law: A Historical and Economic Analysis", Philipian Law Journal, Vol. 77, 2002.

-      Grassi, Paolo; and Daniele Calverese, "The Duty of Confidentiality of Banks in Switzerland: Where It Stands and Where It Goes", Pace International Law Review, Vol. 7, Issue 2, 1995.

-      Guex, Sébastien, "The Origins of the Swiss Banking Secrecy Law and Its Repercussions for Swiss Federal Policy", The Business History Review, Vol. 74, No. 2, 2000.

-      Powers, Paul, "Defining the Undefinable: Good Faith and the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods", Journal of Law and Commerce, Vol. 18, No. 2, 1999.

-      Szarmach, Laura, "Piercing the Veil of Bank Secrecy? Assessing the United States", Settlement in the UBS Case", Cornell International Law Journal, Vol. 43, 2010.

-      The European Banking Federation. "Report on Banking Secrecy-European Banking Federation (Anti-Fraud and Anti-Money Laundering Committee & Fiscal Committee", Brussels, 2004.