اجرای کنوانسیون‌های بین‌المللی متضمن قاعده «استرداد یا محاکمه» در ایران

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

2 کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل از دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

برای مبارزه با بی­کیفریِ مرتکبانِ جنایات بین­المللی و همچنین پیشگیری از ارتکابِ این­گونه جنایات، «قاعده یا استرداد یا محاکمه» در کنوانسیون‌ها و معاهدات بین­المللی متعددی مطرح شده است. این تعهد بدین معنی است که دولت محل دستگیری متهم به جرم بین­المللی، باید یکی از گزینه­های محاکمه یا استرداد این فرد را اجرا نماید. قاعده مذکور در طول زمان، از قرن هفدهم که اولین بار گروسیوس هلندی آن را مورد توجه قرار داده و در کتاب جنگ و صلح به تشریح آن پرداخته تا عصر حاضر که بررسی این قاعده مهم حقوق بین­الملل کیفری به کمیسیون حقوق بین‌الملل محول گردیده، دچار تغییر و تحولات مختلفی شده است. با وجود کثرت استعمال این قاعده در کنوانسیون‌های متعدد، در زمینه ماهیت معاهداتی این تعهد تردیدی وجود ندارد، اما عرفی بودن این تعهد همچنان مورد اختلاف­ حقوق‌دانان بین‌المللی می­باشد. این مقاله در پی تشریح و بررسی ابعاد گوناگون بیان شده از تعهد به استرداد یا محاکمه در کنوانسیون‌های بین­المللی مختلف و همچنین امکان وجود این قاعده در نظام حقوقی ایران می­باشد. 
 

کلیدواژه‌ها


-     ابراهیم گل، علیرضا، «مسئولیت بین­المللی دولت (متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بین­الملل)»، چاپ اول، نشر شهر دانش، 1388.

-     اردبیلی، محمدعلی، «استرداد یا تعقیب»، حقوق بین­الملل کیفری: گزیده مقالات 2، چاپ اول، تهران، نشرمیزان، تهران، 1390.

-     خالقی، علی، «قرار جلب اروپایی و تأثیر آن بر حقوق استرداد مجرمین در اتحادیه اروپا»، مجله پژوهش‌های حقوقی، شماره 7، 1384.

-     ـــــــــــ ، مقدمه­ای بر مطالعه اصول حاکم بر صلاحیت کیفری در حقوق جزای بین‌الملل، مجله پژوهش­های حقوقی، شماره 3، بهار و تابستان 1382.

-     زمانی، سیدقاسم، دیوان بین­المللی کیفری و صدور قرار جلب عمرالبشیر، مجله پژوهش‌های حقوقی، شماره 14، 1387.

-     فلسفی، هدایت‌الله، «حقوق بین­الملل معاهدات»، چاپ دوم، تهران، انتشارات فرهنگ نشر نو، 1383.

-     میرعباسی، باقر؛ و حمید الهوئی نظری، مقدمه­ای بر دیوان بین­المللی کیفری، چاپ اول، تهران، انتشارات جنگل، 1384.

-     میرمحمد صادقی، حسین، «حقوق جزای بین­الملل»، چاپ دوم، نشر میزان، تهران، 1386.

 

-      Amnesty international, International Law commission: The Obligation to Extradite or Prosecute (aut dedere aut judicare), London, February 2009.

-      Bassiouni, Cherif; and Edward Wise, “The Duty to Extradite or Prosecute (Aut dedere Aut judicare)”, Martinus Nijhof Publisher, London, 1995.

-      Bassiouni, Cherif, “Crime Against Humanity in International Criminal Law”, Martius Nijhoff Publisher, London, 1999.

-      Bassiouni, Cherif, “A Draft International Criminal Code and Draft Statute on International Criminal Tribunal”, Martinus Nijhoff Publisher, London, 1987.

-      Bassiouni, Cherif, “International Criminal Law: Multilateral and Bilateral Enforcement Mechanisms”, Vol.2, 3rd Edition, Martius Nijhoff Publisher, 2008.

-      Barcelona Traction, Light and Power Company, Second Phase, Judgment, I.C.J.Reports 1970.

-      Bonini, Anna, “ICJ Belgium v Senegal: Temporal Issues and the Prosecution of Torture”, < ilawyerblog.com>, Last visited 13 September 2012.

-      Cassese, Antonio; and Lal Chand Vohrah, “Man’s Inhumanity to Man: Essay on International Law Houner of Antouio Cassese”, Hague, Kluwer Law International Publisher, 2003.

-      Duffy, Helen, “National Constitutional Compatibility and The International Criminal Court”, Duke Journal of Comparative & International Law, Vol. 6, 2000.

-      Enache-Brown, Colleen; and Ari Fried, “Universal Crime, Jurisdiction and Duty: The Obligation of Aut dedere Aut Judicare in International Law”, MC Gill Law Journal, Vol. 43, 1998.

-      Galicki, Zdzislaw, The Oblligation to Extradite or Prosecute (aut dedere aut judicare) in International Law, 2006.

-      Inezumi, Mitsue, “Universal Jurisdiction In Modern International Law: Expression of National Jurisdiction For Prosecuting Serious Crimes Under International Law”, Interstia Publisher, 2005.

-      Nash, Susan; and Hias Bantekas, International Criminal Law, 3rd Edition, Routledge-Cavendish Publisher, 2007.

-      Plachta, Micheal, “Aut dedere Aut Judicare, An overview of Modes of Implementation Approaches”, Maastricht Journal of European and Comparative Law, vol.6, No.4, 1999.

-      Questions Relating to the Obligation to Prosecute or Extradite (Belgium v. Senegal), Summary of the Judgment of 20 July 2012, No. 2012/4 (Para.122), Invisible on <www.icj-cij.org> Last visited 22 September 2012.

-      Rabbat, Paul, Aut dedere Aut Judicare: Constitutional Prohibitions on Extradition and The Statute of Rome, Revue Québécoise de Droit International, Vol.15, 2002.