مفهوم‌شناسی اصول اجرای احکام مدنی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

همان­گونه که نظام­های حقوقی بر اصول کلی استوارند، نظم حقوقی در هر موضوع خاص نیز بر پایه اصولی استوار شده است. این اصول جزئی با ماهیت و هدفی که از اجرای ضوابط آن نظم حقوقی در نظر قانون­گذار بوده است، متناسب می­باشند و مبنای ایجاد آن نظم تلقی می­شوند. با شناخت ماهیت و هدف هر موضوع می­توان به مصادیقی از این اصول دست یافت. این نوشته ماهیت اجرای حکم مدنی را «اجرای حق» و هدف آن­را «دست‌یابی حداکثری محکوم­له به محکوم­به (حق شناخته­شده) در کمترین زمان» می­داند و ضمن توجه به «لزوم دادرسی منصفانه» و عناصر تشکیل دهنده آن، به عنوان یکی از اصول کلی شناخته­شده در نظام­های حقوقی، اصولی را مرتبط با ماهیت و هدف اجرای حکم مدنی ارائه می­نماید و تلاش دارد درآمدی بر مفهوم‌شناسی اصول در این نظم حقوقی خاص باشد.

کلیدواژه‌ها


-      آل بحر العلوم، سید محمد، بلغه الفقیه، الجزء الاول، قم، مکتبه الصادق، الطبعه الرابعه، 1403 ق.

-      انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی؛ و کورش استوار سنگری، دانشنامه حقوق خصوصی، جلد نخست، انتشارات محراب فکر، 1384.

-      انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، جلد نخست، نشر سخن، چاپ سوم، 1386.

-      اصفهانی، محمدحسین، حاشیه کتاب المکاسب، الجزء الاول، قم، ذوی‌القربی، الطبعه الثالثه، 1431 ق.

-      امامی، محمد؛ و کوروش استوارسنگری، حقوق اداری، جلد نخست، میزان، چاپ پانزدهم، 1391.

-      جعفری‌تبار، حسن، مبانی فلسفی تفسیر حقوقی، شرکت سهامی انتشار، 1383.

-      جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد نخست، گنج دانش، چاپ چهارم، 1388.

-      ـــــــــــــــــــــــــــــ ، فلسفه اعلی در علم حقوق، گنج دانش، 1382.

-      ـــــــــــــــــــــــــــــ ، اندیشه و ارتقاء: یکصدویک مقاله در علم ماهیت­شناسی حقوقی، گنج دانش، 1387.

-      حسینی مراغی، سید میر عبدالفتاح، العناوین، الجزء الثانی، قم، موسسه النشر الاسلامی، الطبعه الثانیه، 1425 ق.

-      حیاتی، علی‌عباس، اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، میزان، 1390.

-      خدابخشی، عبدالله، حقوق حاکم بر اجرای آرای مدنی، شرکت سهامی انتشار، 1393.

-      خوانساری، محمد، منطق صوری، جلد نخست، چاپ چهل‌وچهارم، نشر دیدار، 1390.

-      خویی، السید ابوالقاسم، کتاب القضاء، قم، موسسه النشر الاسلامی، التابعه لجامعه المدرسین، 1433 ق.

-      راسخ، محمد، «فلسفه حق»، در: حق و مصلحت، مقالاتی در فلسفه حقوق، فلسفه حق و فلسفه ارزش،‌ طرح نو، چاپ سوم، 1387.

-      شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، جلد نخست، انتشارات دراک، چاپ ششم، 1383.

-      ــــــــــــــ ، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، جلد دوم، انتشارات دراک، چاپ پنجم، 1383.

-      شهیدی، مهدی، «تجاوز از حق»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 34-33، 1380.

-      صادقی، محسن، اصول حقوقی و جایگاه آن در حقوق موضوعه، نشر میزان، 1384.

-      صدرزاده افشار، سید محسن، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی دادگاه‌های عمومی و انقلاب، جهاد دانشگاهی، چاپ پنجم، 1379.

-      عاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی)، مسالک الافهام، الجزء الثالث عشر، قم، مؤسسه المعارف الاسلامیه، 1418 ق.

-      ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ، الروضه ­البهیه فی شرح المعه ­الدمشقیه، الجزء الثانی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، الطبعه السادس، 1432 ق.

-      علیزاده، عبدالرضا، مبانی رویکرد اجتماعی به حقوق: جستاری در نظریه‌های جامعه‌شناسی حقوق و بنیادهای حقوق ایران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1387.

-      فاضل موحدی لنکرانی، محمد، تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله: القضاء و الشهادات، قم، مرکز فقه الائمه الاطهار، الطبعه الثانیه، 1427 ق.

-      فضائلی، مصطفی، دادرسی عادلانه در محاکمات کیفری بین‌المللی، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، چاپ دوم، 1389.

-      کاتوزیان، ناصر، اموال و مالکیت، دادگستر، 1376.

-      کاتوزیان،‌ ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد چهارم، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، 1383.

-      ــــــــــــــ ، مسئولیت مدنی، جلد نخست، نشر دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1387.

-      ــــــــــــــ ،‌ فلسفه حقوق، جلد نخست، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، 1385.

-      ــــــــــــــ ،‌ فلسفه حقوق، جلد دوم، شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم، 1385.

-      لاگلین، مارتین، مبانی حقوق عمومی، ترجمه محمد راسخ، نشر نی، 1388.

-      محسنی، حسن، اداره جریان دادرسی مدنی بر پایه همکاری و در چارچوپ اصول دادرسی، شرکت سهامی انتشار، 1389.

-      محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه: بخش قضایی، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ چهارم، 1387.

-      معاونت آموزش قوه قضاییه، مجموعه نشست‌های قضایی: مسائل آیین دادرسی مدنی، انتشارات جاودانه، 1387.

-      معاونت حقوقی قوه قضاییه، مجموعه نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در مسائل مدنی، جلد نخست، روزنامه رسمی کشور، 1393.

-      موحد، محمدعلی، در هوای حق و عدالت، از حقوق طبیعی تا حقوق بشر، نشر کارنامه، چاپ دوم، 1384.

-      مؤسسه حقوق امریکا و موسسه بین­المللی یکنواخت­سازی حقوق خصوصی، اصول و قواعد آیین دادرسی فراملی، ترجمه مجید پوراستاد، ، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، 1387.

-      مهاجری، علی، شرح جامع قانون اجرای احکام مدنی، انتشارات فکرسازان، 1383.

-      نهرینی، فریدون، ایستایی اجرای حکم دادگاه، گنج دانش، 1392.