ضرورت شناسایی احقاق شخصی حق؛ با تأکید بر حق فکری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 کارشناس ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشکدۀ حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

چکیده

هرگاه اشخاص برای اجرا یا تضمین حق خود، دست به اقدام شخصی بزنند، با مفهومی با نام احقاق شخصی حق روبه‌رو هستیم. چراکه به باور ما، امروز و در عرصه‌های جدید حقوق، حمایت‌های عمومی و رسمی از حق، به‌ویژه در دنیای رقومی و دربارۀ حق فکری، توانایی اجرای کامل حق و تضمین آن را ندارد. پس، اگرچه اقدامات شخصی در گذشته مشروعیت داشته، در دنیای مدرن از این مشروعیت کاسته شده و امروزه که عصر بازخوانی ارزش‌های این دوران است، احقاق شخصی حق، شیوه‌ای است که قادر است کاستی‌های نظام‌های رسمی را رفع کند و بدون اینکه عیوب سنتی را داشته باشد، نقش مکمل حق را، در کنار نهادهای رسمی، برعهده گیرد. در این راه، البته افراط مجاز نیست. مشروعیت به کارگیری اقدامات شخصی، محدود به آن است که زمینه‌ای را برای اجرای حق ایجاد کند. از‌این‌رو، هرگونه اقدام متقابل و تلافی‌جویانه، به علت فقدان زمینۀ اجرای حق، می‌تواند نامشروع تلقی شود. همچنین، نبود محدودیت در اجرای اقدامات شخصی می‌تواند آن را وسیله‌ای برای سوءاستفادۀ دارندگان حق قرار دهد و منافع عمومی و صلح و حتی حقوق بنیادین طرف را در مخاطره اندازد. بنابراین، لازم است نظام‌های حقوقی، در مشروعیت بخشیدن به این اقدامات، همواره توازن میان منافع عمومی و منافع دارندگان حق را مورد توجه قرار داده و با هدفمند کردن اقدامات شخصی، آن را ابزاری در راستای احترام حق‌ها قرار دهند. البته که این خطر در دنیای امروزه و به واسطۀ پیشرفت فناوری بسیار کمتر از گذشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Need to Recognize Self-help in Modern Law

نویسندگان [English]

  • Abdollah Rajabi 1
  • SeyyedHosseyn Hosseyni 2
1 Assistant Professor, Department of Private Law, School of Law, Farabi School, University of Tehran, Qom, Iran
2 Master of Intellectual Property Law, School of Law, Farabi School of Tehran University, Qom, Iran
چکیده [English]

In intellectual property law, in some cases (especially in the digital world), ‎public and formal protections arising from the intellectual property rights are ‎not able to fully guarantee the exclusive rights of right holders. Self-help is a ‎way that is well able to cover the shortcomings of formal systems that protect ‎intellectual property and play a complementary role alongside formal ‎institutions. The legitimacy of personal actions is limited to cases where there ‎are grounds for exercising the right; therefore, any reciprocal and retaliatory ‎action is illegitimate due to the lack of grounds for exercising the right. Of ‎course, protecting the right through personal action is not immune. Lack of ‎restraint in the implementation of personal actions can make it a means for the ‎right holders to abuse their rights and endanger the public interest and peace. ‎Therefore, it is necessary for legal systems to always consider the balance ‎between the public interest and the interests of right holders and to make it a ‎tool in order to respect rights by targeting personal actions.‎

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-help
  • Intellectual Property
  • Cyberspace
  • Legal Justification
  • Formal &lrm
  • protection of Rights