تحلیل جرم‌شناسانه جداسازی زندانیان؛ با نگاهی به «آیین‌نامه نحوه تفکیک و طبقه‌بندی زندانیان»

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

کیفر زندان هنوز شاخص ‌ترین واکنش سامانه سیاست جنایی به بزه‌کاری به شمار می‌ رود. این کیفر در گذشته بیش‌تر کارکرد توان‌ گیرانه داشت و عمدتاً برای دورساختن بزه‌کاران ازجامعه استفاده می‌شد، اما در این روزگار بیش‌تر جهت اصلاح و درمان بزه‌کاران و گاه به منظور سلب توان دسته ‌ای از مجرمان بکار می‌رود. بازسازی نظام شخصیتی مجرمان در بستر عدالت کیفری به ابزارها و ساز و کارهای متعددی نیازمند است که جداسازی زندانیان از جمله آن‌هاست. به موجب این روش زندانیان بر اساس حالت خطرناک در بخش‌ های جداگانه زندان نگاه‌داری می‌شوند. این شیوه می ‌تواند زمینه ‌ای مناسب را برای اثربخش‌ تر شدن تدابیر بازپرورانه عدالت کیفری فراهم آورد. در گستره سیاست جنایی ایران جداسازی زندانیان مورد توجه قرار گرفته است تا به این واسطه برای بازپروری مجرمان حبس‌ شده بسترسازی شود. در این نوشتار در سه قسمت از بنیان‌ ها (الف) ،پیامدها (ب) و معیار‌های حقوقی و جرم شناسانه (پ) جداسازی زندانیان در پرتو آیین‌ نامه نحوه تفکیک و طبقه‌ بندی زندانیان سخن به میان می ‌آید. 

کلیدواژه‌ها


-     آشوری، محمد، جایگزین‌های زندان یا مجازات‌های بنیادین، نشر گرایش، چاپ نخست، 1382.

-   آقامیرسلیم، مرضیه‌السادات، جایگاه پرونده شخصیت در نظام کیفری ایران و کانادا، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، 1390.

-     بابایی، محمدعلی، جرم‌شناسی بالینی، نشر میزان، چاپ دوم، 1390.

-     بولک، برنار، کیفرشناسی، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، انتشارات مجد، چاپ پنجم، 1385.

-     پرادل، ژان، تاریخ اندیشه‌های کیفری، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، انتشارات سمت، چاپ ششم، 1391.

-     حکیمی، آزاده، نقش زندانیان سابق در اصلاح نظام زندان و زندانبانی، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، 1393.

-     دانش، تاج‌زمان، حقوق زندانیان و علم زندان‌ها، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1376.

-     رحمدل، منصور، تناسب جرم و مجازات، انتشارات سمت، 1389.

-     سلیمی، صادق، جنایات سازمان‌یافته فراملی، انتشارات تهران صدرا، چاپ دوم، 1391.

-     شیکر، دیوید، مفهوم و ماهیت مجازات، ترجمه حسین آقایی جنت‌مکان، انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز، 1389.

-     صفاری، علی، کیفرشناسی (تحولات، مبانی و اجرای کیفر سالب آزادی)، انتشارات جنگل، چاپ چهارم، 1387.

-     عظیم‌زاده، شادی، پایداری در بزهکاری، انتشارات جنگل، چاپ نخست، 1390.

-     گسن، ریموند، جرم‌شناسی کاربردی، ترجمه مهدی کی‌نیا، چاپخانه علامه طباطبایی، 1370.

-   نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، درآمدی بر پژوهش در نظام عدالت کیفری: فرصت‌ها و چالش‌ها، در: بایسته‌های نظام پژوهش در نظام عدالت کیفری، نشر میزان، 1392.

-   ــــــــــــــــــــــــــــ ، پیشگیری عادلانه از جرم، در: علوم جنایی (مجموعه مقالات در تجلیل از استاد دکتر محمد آشوری)، انتشارات سمت، چاپ نخست، 1383.

-     ــــــــــــــــــــــــــــ ، تقریرات مباحثی در علوم جنایی، به‌کوشش شهرام ابراهیمی، ویراست هفتم، 1392.

-     ــــــــــــــــــــــــــــ ، رویکرد جرم‌شناختی قانون حقوق شهروندی، در: مجموعه مقالات همایش حقوق شهروندی، نشر گرایش، 1388.

-     نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین؛ و حمید هاشم‌بیگی، دانشنامه جرم‌شناسی، انتشارات گنج دانش، چاپ سوم، 1393.

-     نیازپور، امیرحسن، «اساسی‌سازی حقوق پیشگیری از جرم در ایران»، مجله پژوهش حقوق کیفری، شماره 6، 1393.

-     ـــــــــــــــــ ، بازپروری بزهکاران در مقررات ایران، مجله فقه و حقوق، شماره 11، 1385.

-     ـــــــــــــــــ ، بزهکاری به عادت: ‌از علت‌شناسی تا پیشگیری، انتشارات فکرسازان، 1387.

-     Regoli, Robrt; and John Hwitt, Exploring Criminal Justice, Jones and Bartlett Publishers, 2008.

-     Seiter, Richardo, Corrections (An Introduction), Pearson and Prentice Hall Publishers, 3rd Edition, 2008.