دعاوی بازماندگان برای مطالبه‌ خسارت معنوی ناشی از صدمات جسمانی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران

چکیده

گاهی قبل از آنکه جبران خسارت معنوی صورت گیرد و حکم قطعی در این خصوص صادر شود، شخص زیان ‌دیده فوت می‌کند. در این صورت، در مورد حق اقامه‌ دعوای وراث به قائم‌ مقامی از متوفی برای مطالبه‌ خسارت معنوی تردیدهایی وجود دارد. بازماندگان علاوه‌ بر دعوای قائم‌ مقامی ممکن است به اقامه‌ دعوای شخصی علیه عامل زیان بپردازند. آنها در دعاوی شخصی این ادعا را دارند که به علت آسیب جسمی یا فوت زیان‌ دیده اصلی متحمل خسارت معنوی شده‌اند. در خصوص پذیرش این نوع دعاوی و اینکه چه کسانی حق اقامه آن را دارند، اختلاف‌ نظر وجود دارد. از آنجا که در نظام حقوقی ما در مورد آسیب‌ های جسمانی و فوت، نهاد دیه پیش‌ بینی شده است، باید جایگاه دیه در دعاوی بازماندگان مورد بررسی قرار گیرد. با توجه به کثرت بروز حوادث منجر به آسیب‌ های جسمانی و فوت در جوامع امروز و اهمیت خسارات معنوی ناشی از آن، در این مقاله برآن هستیم که مطالبه‌ این‌گونه خسارات از سوی بازماندگان را بررسی کنیم.

کلیدواژه‌ها


-      آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلد 1، تهران، انتشارات سمت، چاپ نهم، 1384.

-      النقیب، عاطف، المسئولیه الناشئه عن الفعل الشخصی، بیروت، منشورات عوایدات، بی­تا.

-      ادریس، عوض احمد، دیه، ترجمه علیرضا فیض، چاپ دوم، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1377.

-      ایزانلو، محسن، «استرداد مزایای تأمین اجتماعی از محل دین مسئولیت مدنی»، فصلنامه حقوق، دوره 38، شماره 1، 1387.

-      ـــــــــــــ ، شروط محدود کننده و ساقط کننده مسئولیت در قراردادها، چاپ اول، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1382.

-      ایزانلو، محسن؛ و عباس میرشکاری، «ارث دیه»، فصلنامه حقوق، دوره 40، شماره 2، 1389.

-      دفتر مطالعات و تحقیقات دیوان عالی کشور، مذاکرات و آراء هیات عمومی دیوان عالی کشور، ج2، چاپ اول، 1375.

-      ژوردن، پاتریس، اصول مسئولیت مدنی (همراه با آرای دیوان عالی کشور)، ترجمه مجید ادیب، چاپ دوم، تهران، نشر میزان، 1385.

-      سلطانی­نژاد، هدایت ا...، مسئولیت مدنی (خسارت معنوی)، چاپ اول، تهران، انتشارات نورالثقلین، 1380.

-      سنهوری، عبدالرزاق احمد، الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، ج1، چاپ سوم، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، 1998.

-      صفایی، سیدحسین؛ و اسدا... امامی، حقوق خانواده، جلد 2، چاپ نوزدهم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1388.

-      قاسم­زاده، سید مرتضی، مبانی مسئولیت مدنی، چاپ پنجم، تهران، نشر میزان، 1387.

-      کاتوزیان، ناصر، مسئولیت مدنی، چاپ هفتم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1386.

-      کاظمی، محمود، آثار رضایت زیان­دیده در مسئولیت مدنی، پایان­نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه تهران، 1377.

-      کریمی، حسین، موازین قضایی از دیدگاه امام خمینی، جلد 1، قم، انتشارات شکوری، 1365.

-      لارگیه، ژان، آیین دادرسی کیفری فرانسه، ترجمه حسن کاشفی اسماعیل­زاده، چاپ اول، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1378.

-      نقیبی، سید ابوالقاسم، خسارت معنوی در حقوق اسلام، ایران و نظام­های حقوقی معاصر، چاپ اول، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1386.

-      Aubry, Charles et Charles ـ Frédéric Rau, Cours de droit civil français, t. IX, Filiation, successions, 6ème éd., par P. ESMEIN, L.G.D.J., 1953.

-      Black, Henry Campbell, Black’s law Dictionary, 6th ed, West Publishing Co, 6th ed, 1990.

-      Chartier, Yves, La réparation du préjudice, paris, Dalloz, 1983.

-      Delebecque, Philippe et Frédéric ـ Jérome Pansier, Droit des obligations (Responsabilité Civil Délit et Quasi ـ délit), éditions Litec, 2001.

-      De Page, Henri, Traité élémentaire du droit civil belge, Bruxelles, Ets. Bruylant, 1964.

-      Dobbs, Dann B., Law of Tort, West Group, 2000.

-      Jourdain, Patrice, Les principes de la responsabilité civile, 8e éd., Dalloz, 2010.

-      Kiriza Mashali, Arsene, La réparation du préjudice moral en droit congolais, disponible à

http://www.memoireonline.com/03/11/4301/m_La ـ reparation ـ du ـ prejudice ـ moral ـ en ـ droit ـ congolais7.html

-      Koziol, Helmut, “Wrongful death _ Basic Question”, Annual Conference on European Tort Law, Vienna, 2007 in: Koziol, Helmut; and Barbara C. Steininger, Tort and Insurance Law Yearbook, Springer, 2008.

-      Le Tourneau, Philippe, Droit de la responsabilité, Paris, Dalloz, 1996.

-      ـــــــــــــــــــــــــــــ , Droit de la responsabilité et des contrats, paris, Dalloz, 2002.

-      Mazeaud, (Henri, Léon et Jean) et Francois Chabas, Leçons de Droit Civil, T.II, 9e éd, Paris, Montchrestien, 1998.

-      Mazeaud, (Henri et Léon et Jean), Traité pratique théorique et pratique de la responsabilité civile, délictuelle et contractuelle, T.II, 5e éd., Paris, Montchrestien, 1970.

-      Mazeaud, (Henri et Léon) et André Tunc, Traité théorique et pratique de la responsabilité civile, délictuelle et contractuelle, T.I, 5e éd., Paris, Montchrestien, 1956.

-      McGregor, Harvey, McGregor on damages, 17th ed, London, Sweet & Maxwell, 2003.

-      ـــــــــــــــــــــــــ , Tort, “Personal injury and death”, in: Tunc, André, International Encyclopedia of Comparative Law, vol XI, J.C.B. Mohr Publisher, 1983.

-      Planiol et Ripert, Traité Pratique de Droit Civil Français, par Paul Esmein, T.VI, 2e éd, Paris, 1952.

-      Prosser, William L., The law of tort, 2nd ed, California, West Publishing Co., 1995.

-      Rogers, W.V.H., “Death and Non Pecuniary Loss”, Annual Conference on European Tort Law, Vienna, 2007 in: Koziol, Helmut and Barbara C.Steininger, Tort and Insurance Law Yearbook, Springer, 2008.

-      Savatier, René, Traité de la responsabilité civil en droit français, T.II, 2e éd, Paris, 1951.

-      Starck, Boris, and Henri Roland and Laurent Boyer, Obligations: Responsabilité délictuelle, 2e éd., 1985.

-      Viney, Geneviève et Patrice Jourdain, Les Conditions de la responsabilite´, 2e éd, Paris, L.G.D.J., 1998.