جایگاه شورای حل اختلاف و طرق فوق‌العاده شکایت از آرای آن

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

شورای حل اختلاف برخلاف گذشته که به دنبال افزایش مشارکت مردم در حل‌وفصل اختلافات و صلح و سازش بود، امروز با هدف صلح و سازش و حل‌وفصل اختلافات میان اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی زیر نظر قوه قضاییه فعالیت می‌کند و این امر موجب گردیده است که به‌عنوان مرجع قضایی نخستین، با صلاحیت نسبی از حیث میزان خواسته و موضوع آن، تحت شمول دادگاه عمومی، تبدیل شود. این موقعیت که ایجاب می‌کرده ابهامات آیین دادرسی برطرف شود، به‌درستی در قانون سال 1387 دیده نشده و موجب گردیده است که در خصوص امکان یا عدم امکان شکایت از رأی شورا، قاضی شورا یا دادگاه عمومی که در مقام تجدیدنظر از رأی شورا صادر شده است، با استفاده از طرق فوق‌العاده مانند اعادۀ دادرسی و اعتراض شخص ثالث، پرسش‌ها و ابهاماتی مطرح شود که موضوع این مقاله است. این وضعیت در آخرین لایحۀ مربوط به این شورا که منتهی به قانون شوراهای حل اختلاف 1394 گردید نیز تکرار شده است. 

کلیدواژه‌ها


-         ابهری، حمید؛ و محمدرضا برزگر، آیین دادرسی مدنی (1)، بابلسر، انتشارات دانشگاه مازندران، 1390.

-         ایزدی فرد، علی‌اکبر؛ و علی یوسفی آهنگرکلایی، «ملاحظاتی پیرامون شورای حل اختلاف»، مقالات و بررسی­ها، دفتر 76 (3)، پائیز و زمستان 1383.

-         بهشتی، محمدجواد؛ و  نادر مردانی، آیین دادرسی مدنی، جلد 1، تهران، میزان، 1386.

-         خالقی، علی، «شورای حل اختلاف، گامی بلند ولی متزلزل»، مجلۀ تحقیقات حقوقی، پائیز 1382، شمارۀ 37.

-         شاه­حیدری پور، محمدعلی، آیین دادرسی مدنی: صلاحیت دادگاه­ها، تهران، آداک، 1391.

-         شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، جلد 1، چاپ 21، تهران، دراک، 1388.

-         _________، آیین دادرسی مدنی، جلد 2، چاپ 20، تهران، دراک، 1387.

-         کاشانی، محمود، «بررسی حقوقی لایحۀ شورای حل اختلاف و نهاد قاضی تحکیم»، مجلۀ کانون وکلای دادگستری مرکز، شمارۀ 192 و 193، 1385.

-         کریمی، عباس، آیین دادرسی مدنی، تهران، مجد، 1386.

-         متین دفتری، احمد، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد 2، تهران، مجد، 1378.  

-         مجموعه آرای قضایی دادگاه­های تجدیدنظر (حقوقی)، شهریور 1391، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضاییه، 1392.

-         مجموعه آرای قضایی دادگاه­های تجدیدنظر (حقوقی) در مهر 1391، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضاییه، 1393.

-         مجموعه آرای قضایی دیوان عالی کشور (حقوقی-کیفری) در پائیز 1391، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضاییه، 1392.

-         مجموعۀ رویۀ قضایی، آرشیو حقوقی کیهان، آراء هیات عمومی دیوان عالی کشور از سال 1328 تا سال 1342، جلد دوم – آراء مدنی، چاپ دوم، تهران، 1353.

-         مجموعه آرای وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور، تهران، انتشارات روزنامۀ رسمی، 1388.

-         محسنی، حسن، «مفهوم اصول دادرسی و نقش تفسیری آنها و چگونگی تمیز این اصول از تشریفات دادرسی»، مجله کانون وکلای دادگستری مرکز، شمارۀ 31 و 32، بهار و تابستان 1385.

-         _________، «مفهوم مرجع قضایی»، در: ارجنامۀ  الماسی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1391.

-         _________ (مترجم)، آیین دادرسی مدنی فرانسه، با دیباچۀ پرفسور لوییک کادیه و مقدمۀ  عباس کریمی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1392.

-         محسنی، حسن، اجرای موثر رأی و آیین اجرای محکومیت مالی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1394.

-         موسوی مقدم، محمد، «صلاحیت شورای حل اختلاف در رسیدگی به امور حقوقی»، مجلۀ کانون وکلای دادگستری مرکز، شمارۀ 194 و 195، 1385.

-         یوسف‌زاده، مرتضی، آیین دادرسی مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1391.