فراز و فرود حاکمیت در مقابله با شورش‌ها و ناآرامی‌های داخلی در پرتو حقوق بین‌الملل

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل و مدرس دانشگاه

چکیده

افزایش شمار شورش‌ها و اغتشاشات داخلی به‌ویژه در چند دهه گذشته، به عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه بین‌المللی، سبب شده است که دولت‌ها با توجه به اینکه امنیت و حاکمیتشان را در خطر می‌بینند، به بهانه و با استناد به منافع ملی حیاتی خود برای مقابله با این وضعیت‌ها به گونه‌های مختلف، حقوق بنیادین این انسان‌ها را نقض و در عین حال اقدامات خود را قانونی جلوه داده و مدعی رعایت حقوق بین‌الملل می‌شوند. امروزه در پرتو نظم حقوقی بین‌المللی جدید، جامعه بین‌المللی نسبت به نظام حقوقی حاکم بر این وضعیت‌ها بی‌تفاوت نیست. اسناد و نهادهای بین‌المللی حاکم بر رفتار دولت‌ها این اعمال ناقض حقوق را منع و نقض شایانی در توسعه و تدوین حداقل‌های بنیادین قابل اعمال در این وضعیت‌ها دانسته و اعلام نموده‌اند که شورش‌ها و ناآرامی‌های داخلی، دیگر در انحصار حاکمیت ملی دولت‌ها قلمداد نمی‌شوند و برای جلوگیری از خشونت‌های داخلی باید اقدامات شایسته‌ای در سطح ملی و بین‌المللی صورت گیرد. بنابراین، رویکرد جدید جامعه بین‌المللی نشان از تسری حداقل معیارهای حقوق بنیادین بشردوستانه بدون در نظر گرفتن زمان و مکان و در هر شرایطی در چنین وضعیت‌های اضطراری است. در این مقاله سعی شده است تا قواعد بین‌المللی حاکم بر رفتار دولت‌ها در این زمینه مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


-         ابراهیمی، نبی‌الله، «تاملی بر مبانی و فرهنگ مکتب کپنهاگ»، مجله سیاست خارجی، شماره 82، تابستان 1386.

-         بوزان، باری، مردم، دولت‌ها و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1378.

-         پیری، حیدر، «نقص موازین حقوق بشر به بهانه مبارزه با تروریسم»، در: تروریسم و مقابله با آن، جمعی از نویسندگان، تهران، مجمع جهانی صلح اسلامی و کنفرانس بین­المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، 1390.

-         پیری، حیدر، منافع ملی حیاتی و حقوق بین­الملل، تهران، انتشارات مجد، 1392.

-         ثورو، هانری دیوید، نافرمانی مدنی، ترجمه غلامعلی کشانی، 1378.

-         روحی، نبی­اله، «شکل­گیری بحران کردستان و سازمان پیشمرگان مسلمان کرد»، فصلنامه مطالعات بسیج، شماره 34، 1386.

-         زمانی، سیدقاسم؛ و حیدر پیری، «کاردکرد منافع ملی حیاتی در حوزه­های انسانی حقوق بین­الملل: حقوق بشردوستانه»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 79، 1391.

-         عنان، کوفی، با آزادی بیشتر: به سوی توسعه، امنیت و حقوق بشری برای همه، ترجمه مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد در تهران، تهران: انتشارات ایثاری، 1394.

-         ممتاز، جمشید؛ و حسین شریفی، «حداقل قواعد بشردوستانه قابل‌اجرا در آشوب­ها و شورش­های داخلی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 45، 1378.

 

-          Barile, Giuseppe, "The Protection of Human Rights in Article 60 Paragraph 5 of the Vienna Convention on the Law of Treaties", in: International Law at the Time of its Codification, Essays in Honour of Roberto Ago, Volume II, Milan, Giuffre, 1987.

-          Batdorf, John, The End of Strife: Nature’s Laws Applies to Incomes, Broadway Publishing Company, New York, 2005.

-          Bowie, Norman; and Robert Simon, The Individual and the Political Order: An Introduction to Social and Political Philosophy, Third Edition, Rowman & Littlefield Publishers, 1998.

-          Delbrueck, Jost, "International Protection of Human Rights and State Sovereignty", Indiana Law Journal, Vol. 57, Issue 4, 1982.

-          Dennis, Michael, "Application of Human Rights Treaties Extraterritorially in Times of Armed Conflict and Military Occupation", American Journal of International Law, Vol. 99, No.1, January 2005.

-          Freeman, Mark, "International Law and Internal Armed Conflicts: Clarifying the Interplay between Human Rights and Humanitarian Protections", Journal of Humanitarian Assistance, Feinstein International Center, July 2000.

-          Gasser, Hans-Peter, "A Measure of Humanity in Internal Disturbances and Tensions:Proposal for a Code of Conduct", International Review of the Red Cross, No. 262, 1988.

-          Greenwood, Christopher, "Historical Development and Legal Basis", in: Fleck, Dieter (ed), The Handbook of Humanitarian Law in Armed Conflicts, Oxford, Oxford University Press, 1995.

-          _____________________, "The Advisory Opinion on Nuclear Weapons and the Contribution of the International Court to International Humanitarian Law", IRRC, No. 316, 1997.

-          Jackson, Robert, Classical and Modern Thought on International Relations from Anarchy to Cosmopolis, New York, Palgrave Macmillan, March 2005.

-          Joakim, Kreutz, "The Nexus of Democracy, Conflict and the Targeting of Civilians",  in: Harbom, Lotta (ed), States in Armed Conflicts, Uppsala, Department of Peace and Conflict Research, 2005.

-          Lindsay, Moir, "The Historical Development of the Application of Humanitarian Law in Non-International ArmedConflicts to 1949", International and Comparative Law Quarterly, Vol. 47, Issue 2, April 1998.

-          Lloyd Roberts, David, Staying Alive: Safety and Security Guidelines for Humanitarian Volunteers in Conflict Areas, ICRC, 2005.

-          Meron, Theodor, "Towards a Humanitarian declaration on Internal Strife", American Journal of International Law, Vol. 87, 1984.

-          Momtaz, Jamshid, "The Minimum Humanitarian Rules Applicable in Periods of Internal Tension and Strife", International Review of the Red Cross, No. 32, 1998.

-          Orakhelashvili, Alexander, "The Interaction between Human Rights and Humanitarian Law: A Case of Fragmentation?", International Law and Justice Colloquium, New York University, February 2007.

-          Rüdiger, Wolfrum (ed.), The Max Planck Encyclopedia of Public International Law, Vol. 10, Oxford University Press, 2012.

-          Sandesh, Sivakumaran, Re-envisaging the International Law of Internal Armed Conflict, The European Journal of International Law, Vol. 22, No.1, 2011.

-          Schuler, Andreas, "Fundamental Standards of Humanity– Still a Useful Attempt or an Expired Concept?", The International Journal of Human Rights, Vol. 14, No. 5, September 2012.

-          Werner, Levi, "The Vital National Interests and International Law", The International Review, No.1, January-April 1997.

ب اسناد

-          A (FC) and others (FC) Appellants v. Secretary of State for the Home Department, House of Lords, Opinions of the Lords of Appeal for Judgment in the Cause, UKHL 56, 16 Dec 2004.

-          Human Rights Commission, Resolution 7991/12, 11 April 1998.

-          ICJ Reports, The Corfu Channel Case (the United Kingdom v. Albania), Judgment of 9 April 1949.

-          ICJ Reports, Case Concerning the Barcelona Traction, Light and Power Company, -Limited, (Belgium v. Spain) Judgment of 5 February 1970.

-          ICJ Rep, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. US), Merits, Judgment of 27 June 1986.

-          ICJ Reports, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapon, Advisory Opinion, 1996.

-          ICJ Reports, Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, Advisory Opinion, 9 July 2004.

-          ICJ Reports, Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), 19 December, 2005.

-          ICTY, Prosecutor v. Tadic´ , Decision on the Defence Motion for Interlocutory Appeal on Jurisdiction, Case No. IT-94-1-AR72, A. Ch., 2 October 1995.

-          ICRC Action in Connection with Internal Disturbances, Extract from an Article Published in: The International Review of the Red Cross, May-June, No 294, 1993.

-          Report of the International Law Commission on the Work of its Forty-eigth Session, UN document A/51/10, 6 May-26 July 1996.

-          The Paris Minimum Standards of Human Rights Norms in a State of Emergency, American Journal of International Law, Vol. 97, 1985.

-          UN Commission on Human Rights, Report of the Secretary-General, Fundamental Standards of Humanity, UN Doc. E /CN.4 /2006/87, 2006.

-          UN Security Council, Resolution 688 of 5 April 1991.

-          UN Security Council, Resolution 841 of 16 June 1993.

-          UN Security Council, Resolution, 1970 of February 2011.