اهدای جنین در حقوق ایران؛ پیدا یا پنهان؟

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

مستشار قضایی معاونت حقوقی قوه قضاییه

چکیده

نهادهای حقوقی که گاه و بیگاه از کشورهای خارجی وارد ادبیات حقوقی ما می‌شود، باید بومی‌سازی شوند، به گونه‌ای که با اصول و مبانی حقوق داخلی هماهنگ گردند. اهدای جنین، نهاد حقوقی نوپیدایی است که در زادگاه خود، تابع اصلی قرار گرفته است که از آن با عناوین بی‌نام بودن، محرمانگی یا رازداری یاد می‌شود. در حقوق ایران، به دلیل اجمال قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور و عدم انطباق مفاد آیین‌نامه‌ی اجرایی این قانون با قوانین حاکم و نیز اصول حقوقی، نسبت به جریان اصل محرمانگی تردیدهایی وجود دارد. این نوشتار در پی آن است تا با بررسی مقررات حاکم، فقدان یا وجود این ویژگی را در حقوق داخلی تبیین نموده و برای خلاء‌های موجود ارائه‌ی راهکار نماید؛ از این جمله است ضرورت اصلاح قانون حاکم بر ثبت اسناد سجلی و تصریح به رد محرمانگی در قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور.

کلیدواژه‌ها


1- انصاری، محمدعلی، الموسوعه الفقهیه المیسره، جلد دوم، مجمع فکر اسلامی، قم، 1415هـ . ق.

2- الهام، غلامحسین، «مقررات و آثار حقوقی اهدای جنین»، مجله‌ی دادگستر، شماره‌ی 15، تابستان 1383.

3- توحیدی، محمدعلی، مصباح الفقاهه فی المعاملات، تقریرات سید ابوالقاسم موسوی خویی، جلد اول، چاپ اول، دارالهادی، بیروت، 1412هـ . ق.

4- حرعاملی، محمدبن حسن، وسائل‌الشیعه، تحقیق شیخ‌ محمد رازی، جلد چهاردهم، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی‌تا.

5- سبحانی، جعفر، تهذیب الاصول، تقریرات درس امام خمینی، جلد سوم، دارالفکر، قم، 1410 ق.

6- طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلدهای دوم و چهارم و پانزدهم، مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، قم، بی‌تا.

7- طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، حاشیه مکاسب، مؤسسه اسماعیلیان، قم، 1378ق.

8- علیدوست، ابوالقاسم، فقه و مصلحت، چاپ اول، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، 1388.

9- غزالی، محمد بن محمد، المستصفی من علم الاصول، جلد اول، دارالکتب العلمیه، بیروت، 1417 هـ . ق.

10- محمدی باردئی، احمد، اهدای گامت و جنین در فقه امامیه، حقوق ایران، فرانسه و مصر، رساله‌ی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه امام صادق علیه السلام،1390. 

11- مکی عاملی، ابوعبدالله محمد، شهید اول، القواعد و الفوائد فی الفقه و الاصول و العربیه، جلد اول، تحقیق سبید عبدالهادی حکیم، مکتبه المفید، قم، بی‌تا.

12- معاونت حقوقی و توسعه‌ی قضایی قوه قضاییه، مجموعه تنقیح شده قوانین و مقررات حقوقی، جلد اول، چاپ دوم، روزنامه رسمی، 1388.

13- معاونت حقوقی و توسعه‌ی قضایی قوه قضاییه، مجموعه تنقیح شده قوانین و مقررات کیفری، جلد اول، چاپ اول، معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضاییه، 1386.

14- موسوی خویی، سیدابوالقاسم، اجود التقریرات، تقریرات میرزا محمدحسین غروی اصفهانی، جلد اول، چاپ دوم، مؤسسه‌ی مطبوعاتی دینی، قم، 1410 هـ . ق.

15- موسوی خویی، سید ابوالقاسم، کتاب الخمس، به کوشش مرتضی بروجردی، قم، مطبعه العلمیه، 1364.

16- نجفی خوانساری، موسی، منیه الطالب فی حاشیه المکاسب، تقریرات محمدحسین نائینی، جلد دوم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اول، 1418 هـ . ق.

17- یاوری، ندا؛ متوسلی، الهه، «رازداری در اهدای گامت»، مجموعه‌ی مقالات اهدای گامت و جنین در درمان ناباروری، جمعی از نویسندگان، پژوهشکده‌ی ابن‌سینا و سمت، چاپ اول، 1384.

18- http://www-Sante. Ujf-grenoble.fr/Sante/medicale a La Procreation

19- http://www.legifrance.fr