مسؤولیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی و تحولات آن در حقوق ایران

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق خصوصی، دادرس دادگاه عمومی حقوقی مشهد

چکیده

حوادث ناشی از رانندگی و تصدی وسیله‌ی نقلیه‌ی موتوری، شایع‌ترین حوادث سال‌های اخیر محسوب می‌شوند؛ در ایران نیز، آمار آن از حد استاندارد فراتر است. اخیراً در ایران، قوانینی به تصویب رسیده که سبب تحول در نظام مسؤولیت مدنی و جبران خسارت زیان‌دیده‌ی این‌گونه حوادث شده است؛ امری که نظام بیمه‌ای جبران خسارت را نیز متأثر می‌کند. این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش است که آیا این تحولات، مبنای مسؤولیت را دگرگون نموده و از مباحث ضمان فقهی دور نموده؛ یا آن‌که در این مبانی تغییری حاصل نیامده است؟ نتیجه آن‌که، نظریه‌ی «جبران خسارت بی‌حد و حصر زیان‌دیده» موضوع ماده‌ی 26 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی با نظام حقوقی ایران سازگار نیست؛ و در واقع با نظریه‌ی «انتساب فقهی» می‌توان به تفسیری متعادل دست یافت.

کلیدواژه‌ها


1- بابایی، ایرج، حقوق بیمه، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ نخست، 1382.

2- خدابخشی، عبدالله، تأثیر بیمه در حقوق مسؤولیت مدنی، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، تهران، دانشگاه تهران، 1379.

3- خدابخشی، عبدالله، تمایز بنیادین حقوق مدنی و حقوق کیفری، تهران، مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، 1389.

4- خدابخشی، عبدالله، جبران خسارت کارگران در نظام مسؤولیت مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ نخست، 1389.

5- عابدپور، محمود، «برداشت رویه قضایی از مفهوم دارنده در قانون بیمه شخص ثالث»، فصل‌نامه‌ی آراء، دادگستری استان اصفهان، سال پنجم، شماره‌ی پانزدهم، بهار 1386.

6- کاتوزیان‌، ناصر، حقوق‌ مدنی‌، الزام‌های‌ خارج‌ از قرارداد (ضمان‌ قهری‌)، جلد نخست، مسؤولیت مدنی‌، تهران‌، مؤسسه‌ی‌ انتشارات‌ و چاپ‌ دانشگاه‌ تهران‌، چاپ‌ دوم‌، 1378.

7- کاتوزیان‌، ناصر؛ جنیدی، لعیا؛ غمامی، مجید‌، مسؤولیت‌ مدنی‌ ناشی‌ از حوادث‌ رانندگی‌، تهران‌، دانشگاه‌ تهران‌، چاپ‌ اول‌، 1380.

8- Cane, Peter; Stapleton, Jane, The Law of Obligations, Clarendon Press, Oxford, 1st Published, New York, 1998.

9- Cass. 2e civ, 10 Apr. 1964, D. 1964. 169.

10- Cass. 2e civ, 24 mar. 1965, D. 1965. 405.

11- Jacob, Nicolas, Assuranceet Responsabilitécivil, T.II, Les Assurances, Jurisprudence General Dalloz, 1974.

12- Tunc, André, International Encyclpedia of Comparative Law, Vol. XT, Torts, Introduction, 1971.

13- Tunc, André, Towards a European Civil Code, Kluwer Law International, Second Revised and Expanded, London, 1988.