اعتبار اظهارنظر دادیار

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری حقوق خصوصی، عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه قم

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی، دادیار دادسرای عمومی و انقلاب بوانات

چکیده

با اصلاح ماده‌ی 3 قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب، دادسراهای عمومی و انقلاب به عنوان بخشی از نظام قضایی ایران بازسازی شدند. با این وجود تلاش در گنجاندن تشکیلات این نهاد در قالب یک ماده، موجب بروز ابهاماتی گردید. در این میان، تعیین جایگاه دادیار بیش از مسایل دیگر بحث‌برانگیز شده است. قانون‌گذار در بیان اختیارات و وظایف دادیار، نحوه‌ی تحقیقات، اظهارنظر و ارتباط وی با سایر مقام‌های دادسرا به وضع یک بند و یک تبصره بسنده نموده و مقرر داشته است که تمام قرارهای دادیار باید با موافقت دادستان باشد، در فرض بروز اختلاف، نظر دادستان متبع خواهد بود. دامنه‌ی شمول این حکم بر انواع مختلف قرارهای صادره از سوی دادیار و نیز نحوه‌ی ادامه‌ی تحقیق در فرض مخالفت دادستان با قرار دادیار، محل پرسش و ابهام است. ارائه‌ی پاسخی مناسب، مستلزم تبیین ارتباط میان دادیار و دادستان بر اساس جایگاه هر یک در نهاد دادسرا است. در این صورت است که آن قسم از قرارهای دادیار که بیانگر نظر وی راجع به امکان تعقیب موضوع در دادسرا است، در صورت مخالفت دادستان اجرا نمی‌گردد و دادیار مکلف به پذیرش نظر دادستان است؛ اما اگر دادیار در ماهیت موضوع به مجرمیت یا منع تعقیب معتقد باشد، دادستان نمی‌تواند وی را ملزم به تغییر نظرش نماید؛ در چنین فرضی، نظر دادستان از طریق یکی دیگر از قضات دادسرا اعمال خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


1- آخوندی، محمود، آیین دادرسی کیفری: کلیات و دعاوی ناشی از جرم، جلد اول، تهران، سازمان چاپ و انتشارات، چاپ پانزدهم، 1389.

2- آخوندی، محمود، آیین دادرسی کیفری: دادسرا و کیفرخواست؛ جلد ششم، تهران، سازمان چاپ و انتشارات، چاپ دوم، 1388.

3- آشوری، محمد، آیین دادرسی کیفری، جلدهای اول و دوم، تهران، انتشارات سمت، چاپ هفتم، 1385.

4- امامی، سیدحسن، حقوق مدنی، جلد اول، تهران، نشر اسلامیه، چاپ بیست و یکم، 1379.

5- حاتمی، محمدرضا؛ لعل علیزاده، محمد، مبانی علم سیاست، تهران، نشر دانشگاه پیام نور، چاپ اول، 1389.

6- دادوند، عباس، «رد قاضی بعلت اظهار عقیده قبلی یا توصیه کتبی در قوانین ایران و فرانسه و سویس»، مجله‌ی کانون وکلای دادگستری، شماره‌ی110، پاییز و زمستان 1347.

7- دژخواه، لیلا، «نقدی بر لایحه اصلاح پاره‌ای از مواد قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب»، مجله‌ی ندای صادق، شماره‌ی 25، بهار 1381.

8- دفتر تحقیقات قضایی، دادسرا و دادستان، قم، معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضاییه، چاپ اول، 1382.

9- سوادکوهی، سام، «دادسرا در نظام دادرسی کیفری»، ماهنامه‌ی دادرسی، شماره‌ی 39، شهریور 1382.

10- شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، جلدهای اول و دوم، تهران، میزان، چاپ دوم، 1381.

11- شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، تهران، دراک، چاپ سوم، 1384.

12- شهری، غلامرضا؛ ستوده جهرمی، سروش، نظریات اداره حقوقی در مسایل کیفری، جلد اول، تهران، روزنامه‌ی رسمی، 1377.

13- طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری، تهران، انتشارات سمت، چاپ دوازدهم، 1385.

14- کریم‌زاده، احمد، نظارت انتظامی در نظام قضایی، جلدهای اول و دوم، تهران، روزنامه‌ی رسمی، چاپ اول، 1378.

15- متین دفتری، احمد، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران، انتشارات مجد، چاپ دوم، 1381.

16- مدنی، سیدجلال‌الدین، آیین دادرسی مدنی، جلد اول، تهران، انتشارات گنج دانش، چاپ دوم، 1368.

17- محمدزاده، شهرام، «اعتبار امر مختومه کیفری در امور کیفری»، مجله‌ی پیام آموزش، شماره‌ی 21، مرداد و شهریور 1385.

18- معاونت آموزش دادگستری تهران، مجموعه دیدگاه‌های حقوقی و قضایی دادگستری استان تهران، جلد چهارم، تهران، بی‌نا، 1382.

19- معاونت آموزش دادگستری فارس، مجموعه نشست‌های قضایی دادگستری استان فارس، شیراز، نشر نوید، 1388.

20- معاونت آموزش قوه قضاییه، رویه قضایی ایران در ارتباط با دادستان، جلد ششم، قم، نشر قضا، چاپ اول، 1386.

21- معاونت آموزش قوه قضاییه، رویه قضایی ایران در ارتباط با دادیار، جلدهای اول تا چهارم، قم، نشر قضا، چاپ اول، 1386.

22- معاونت آموزش قوه قضاییه، مشاوره قضایی، جلد هشتم، قم، نشر قضا، چاپ اول، 1385.

23- مهاجری، علی، آیین رسیدگی در دادسرا، تهران، فکرسازان، چاپ پنجم، 1385.

24- مهاجری، علی، ارتقاء کیفیت رسیدگی در دادسرا، قم، نشر قضا، چاپ اول، 1388.

25- ناجی، ﻣﺮﺗضی، «بیﻃﺮفی در دادرسی کیفری»، مجله‌ی حقوقی دادگستری، شماره‌ی٧٠، ﭘاﯾﯿﺰ و زمستان ١٣٨٥.

26- نجفی اسفاد، مرتضی؛ محسنی، فرید، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران، نشر الهدی، چاپ اول، 1379.

27- هاشمی، سیدمحمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد دوم، تهران، نشر دادگستر، چاپ چهارم، 1379.