قلمرو قرارداد و حقوق کیفری

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق خصوصی، رئیس دادگاه عمومی حقوقی مشهد

چکیده

 به هنگام ورود قرارداد به حقوق کیفری، قواعد هر دو، دچار تردید می‌شود؛ گویی‌که برای پیوند، هم کفو نیستند و نمی‌توانند در کنار یکدیگر زندگی نمایند. حقوقدان جزایی، ایراد می‌کند که تحلیل‌های مدنی را بی‌سبب نباید وارد حوزه‌ی جزایی نمود و حقوقدان مدنی معتقد است که قرارداد، پایه‌ی روابط است و اگر حق و تعهدی مورد حمایت نباشد، زمینه برای دخالت حقوق کیفری نیز فراهم نخواهد شد. برای از بین بردن این شقاق، می‌توان حَکَمی را برگزید و به رأی او تسلیم شد. این حَکَم، «اصل استقلال حقوق کیفری» است که جاذبه و دافعه‌ی همزمان دارد. اصلی که توسعه‌ی بی‌رویه‌ی حقوق کیفری از یک سو و توسل بی‌رویه به اصل برائت را از سوی دیگر، ممنوع می‌سازد. شاید بتوان گفت که قواعد قراردادی، در حقوق کیفری، حتی به عنوان اصل نیز رعایت نخواهند شد و تنها باید با توجه به اهداف، خصایص و مبانی ویژه‌ی حقوق کیفری تفسیر شوند. این نوشتار برخی از نتایج پیوند قرارداد و حقوق کیفری را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


الف: منابع فارسی

1- خدابخشی، عبد‌الله، استقلال و پیوند حقوق مدنی و کیفری، تهران، انتشارات فکرسازان، چاپ اول، 1384.

2- خدابخشی، عبدالله، تمایز بنیادین حقوق مدنی و حقوق کیفری، مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های حقوق شهر دانش، چاپ اول، 1389.

3- زراعت، عباس، حقوق جزای اختصاصی تطبیقی -2، جرایم علیه اموال و مالکیت، تطبیق در قانون جزای فرانسه، لبنان، اردن و ایران، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول، 1385.

4- شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، نشر حقوقدان، چاپ اول، 1377.

5- صانعی، یوسف، استفتاآت قضایی، جلد نخست، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1384.

6- فلچر، جورج پی، مفاهیم بنیادین حقوق کیفری، مترجم: سیدمهدی سیدزاده‌ثانی، انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی، چاپ اول، 1384.

7- قربانی، فرج الله، مجموعه آراء وحدت رویه دیوان عالی کشور، جزایی، انتشارات فردوسی، چاپ دوم، 1383.

8- کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ چهارم، 1376.

9- کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، معاملات معوض- عقود تملیکی، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ ششم، 1376.

10- کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق منطق حقوق، جلد سوم، شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1377.

11- کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، جلد اول، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ سوم، 1374.

12- گلدوزیان، ایرج، «لزوم عقد امانت قانونی یا قراردادی برای تحقق جرم سوءاستفاده از سفیدامضاء یا سفید مهر»، فصلنامه‌ی پژوهشی، تحلیلی و آموزشی مجد، سال اول، شماره‌ی اول، تابستان 1386.

13- لوی، ژان فیلیپ؛ کاستادلو، آندره، تاریخ حقوق تعهدات، مترجم: رسول رضایی، انتشارات مهر و ماه ‌نو و انتشارات مجد، چاپ اول، 1386.

14- مالوری،  فیلیپ، ادبیات و حقوق، مترجم: مرتضی کلانتریان، نشرآگه، چاپ اول، 1381.

15- متین، احمد، مجموعه رویه قضایی قسمت حقوقی، بی‌نا، بی‌تا.

16- محسنی، مرتضی، دوره حقوق جزای عمومی کلیات حقوق جزا، جلد سوم، تهران، کتابخانه‌ی گنج دانش، چاپ سوم، 1382.

17- محسنی، مرتضی، دوره حقوق جزای عمومی، کلیات حقوق جزا، جلد دوم، تهران، کتابخانه‌ی گنج دانش، چاپ سوم، 1382.

18- میرمحمدصادقی، حسین، حقوق کیفری اختصاصی، جرایم علیه امول و مالکیت، تهران، نشر میزان، چاپ سوم، 1378.

19- نیازپور، امیرحسن، «از حقوق کیفری تا حقوق کیفری قراردادی شده»، آموزه‌های حقوق کیفری، دو فصلنامه‌ی حقوق کیفری، سال اول، شماره‌ی 1، بهار و تابستان 1390.

20- هاشمی شاهرودى، سیدمحمود و دیگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد اول، قم، مؤسسه‌ی دائره‌المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، چاپ اول، 1426 هـ ق.

ب: عربی

1- انصاری، مرتضی‌، کتاب المکاسب، الجزء الاول، قم، مؤسسه‌ی مطبوعات دینی، 1379.

2- حسنی، محمود نجیب، جرائم الاعتدا علی الاموال فی قانون العقوبات اللبنانی، بیروت، 1975.

3- سبزوارى، سید عبدالأعلى، مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام‏، جلد بیست و هشتم، دفتر آیت‌الله سبزوارى‏، چاپ چهارم، 1413 هـ .ق.

4- سنهوری، عبدالرزاق احمد، مصادر الحق فی الفقه الاسلامی، دراسه مقارنه بالفقه العربی، الجزء السادس، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا.

5- عبدالرحمان‏، محمود، معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیه، جلد اول، نرم‌افزار جامع فقه اهل بیت.

6- عوجی، مصطفی، القانون الجنایی العام، الجزء الاول، النظریه العامه الجریمه (مع مقدمه فی القانون الجنایی)، بیروت، مؤسسه‌ی نوفل، الطبعه الثانیه، 1988.

7- فاضل موحدى لنکرانى، محمد، تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله- الحدود، قم، مرکز فقهى ائمه‌ی اطهار علیهم‌السلام، چاپ اول، 1422 هـ. ق.

8- قرشى، سید على‌اکبر، قاموس قرآن، جلد دوم، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ ششم‏، 1412 هـ ق‏.

9- کلینى، ابو جعفر محمد بن یعقوب‏، الکافی، جلد هفتم، تهران‏، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، 1407 هـ ق‏.

10- موسوى‏ خمینى، سید روح‌الله، تحریرالوسیله، جلد دوم، قم‏، مؤسسه‌ی دارالعلم‏، چاپ اول‏، بی‌تا.

ج: فرانسوی

1- Chauveu et Hélie, Théorie du code pénal, Tom 5.4e édition, 1863.

2- E. Desgranges, Essai sur la Notion de Voie de Fait en Droit Administratif Français, thèse, Poitiers, 1937.

3- Faustin Helie et Broughot, Pratique Criminelle des Cours et Tribunaux, Tom.2, 1948.

4- Goutal, Jean Louis, L'autonomie du droit pénad: reflux et métamorphose, Revue Science Criminelle et de droit pénal comparé, 1980.

5- Hebert, Maurice, L'immunité de l'article 380 du Code Pénal, thèse, Rennes, 1933.

6- Hugueney, Pierre, Traité de Droit Pénal et de Procédure Pénal Militaire, Librairie du Recueil Sirey,1e édition, 1933.

7- Japiot, René, Des nullités en matière d’actes juridiques, thèse, Dijon, 1909.

8-Vasseur, Michel, Des effets en droit pénal des actes nuls ou illégaux d'après d'autres disciplines, Revue Science Criminelle et de droit penal comparé, 1951.

د:  رویه‌ی قضایی فرانسه

1- Cass. 28 nov, 1861, S. 1862. 1. 440. cass 6 juin, 1901, Bull, Crim, n. 170.

2- Crim ., 3 mai 1939 , Gaz. Pal , 1939. 2. 247.

3- Crim. 27 nov 1926, sem. Jurid, 1927; 19 juill 1929, D.P. 1933. 1.26.

4- Crim. 25 février 1842, S. 1842.1.958.

5- Crim.11 juin 1813, S. chr.Bull.crim, n. 127.

6- Crim, 15 juin 1949, Bull. Crim, 1949, n. 213.

7- Crim, 3 janvier 1936, Bull.crim, n. 4. 27 Février 1937, D.H, 1937, 318.

8- Crim , 24 octobre 1946, D, 1947, 37.

9- Crim, 28 novembre . 1902 , D. 1903, 1. 194.

10- Crim , 3 mai 1834. S. 1834, 1. 32.

11- Crim, 17 décember 1812, Répertoire Dalloz, bigamie, n. 44.

12- Crim, 4 juin 1915, S, 1918.1. 225.

13- Crim, 14 juin 1978, Bull. Crim, 197

14- Crim, 14 et 30 mai 1958, D, 1958, 513

15- Crim , 21 février, 1944, J.C.P, 1946, 11, 3122.

16- D.P, 1897.1.238.

17- S. 1942. 1.149; J. C.P. , 1941. 1. 1647.

18- Trib. Corr. Seine 1924, S. 1926, n. 149.

هـ : منابع انگلیسی

1- Padfield, C.F.; Barker, D.L.A, Law Made Simple, British Library Cataloguing in Publication Data, Tenth edition,1998.