مبانی نظری صلاحیت فراسرزمینی دولت از منظر حقوق بین‌الملل عمومی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

صلاحیت، یکی از عناصر ذاتی حاکمیت بر سرزمین است. توسعه‌ی منافع دولت‌ها به ورای مرزهای سرزمینی به پذیرش معیارهایی برای اعمال صلاحیت به طور فراسرزمینی منجر شده است. صلاحیت‌های فراسرزمینی در سه سطح قانونی، قضایی و اجرایی قابل شناسایی‌اند. میزان مشروعیت این صلاحیت‌ها بر حسب نگرش تاریخی، فلسفی و مفهومی به صلاحیت در حقوق بین‌الملل عمومی متفاوت خواهد بود. با بررسی متون حقوق بین‌المللی می‌توان نظرات موافق و مخالف مشروعیت صلاحیت‌های فراسرزمینی را مشاهده کرد. با این حال حتی موافقان صلاحیت فراسرزمینی، منکر تبعات نامطلوب این صلاحیت نیستند؛ از همین رو، ارائه‌ی راه‌حلی برای مسأله‌ی صلاحیت فراسرزمینی، امری ضروری است. راه‌حل‌های پیشنهادی برای حل معضلات ناشی از این صلاحیت عبارتند از «صلاحیت فراسرزمینی بین‌المللی» و «صلاحیت جهانی تعدیل‌شده» به جای صلاحیت فراسرزمینی قضایی و «حقوق فراملی» و «دکترین تضمین قانونی متقابل» به جای صلاحیت فراسرزمینی قانونی.

کلیدواژه‌ها


الف: فارسی

1- ایران‌پور، فرهاد، نظام حقوقی حاکم بر قراردادهای تجاری بین‌المللی: تحول از «نظام‌های حقوق ملی»به سوی «نظام حقوق فراملی»،‌ تهران، انتشارات شهر دانش،‌ 1390.

2- باقری، محمود، «حدود آزادی طرفین دعوا در تعیین صلاحیت قضایی بین‌المللی: جایگاه داوری تجاری بین‌المللی»، فصلنامه‌ی حقوق، دوره‌ی 37، شماره‌ی 3، 1386.

3- بریژیت، استرن، «تکاپو در جهت جهانی‌کردن حقوق؟ قانون هلمزـ برتون و داماتو ـ کندی»، مترجم: ابراهیم بیگ‌‌زاده، مجله‌ی حقوقی بین‌المللی، شماره‌ی 20، 1375.

4- تسون، فرناندو، تئوری حقوق بین‌الملل کانت، مترجم: بابک وثوقی، در محمود باقری، مکاتب فلسفی در حقوق بین‌الملل، تهران، انتشارات میزان، 1388.

5- تسون، فرناندو، فلسفه حقوق بین‌الملل، مترجم: محسن محبی، تهران، نشر شهر دانش، 1388.

6- توینینگ، ویلیام، جهانی شدن و فلسفه حقوق: برخی استلزامات ملی، مترجم: ویکتور بارین چهاربخش، در محمود باقری، مکاتب فلسفی در حقوق بین‌الملل، تهران، انتشارات میزان، 1388.

7- حسیبی، به‌آذین، دولت و سرمایه‌گذاران خارجی: استانداردهای بین‌المللی، تهران، نشر شهر دانش، 1390.

8- دریسن، ام. جی. تی.، «صلاحیت بین‌المللی و شناسایی و اجرای احکام خارجی در دعاوی مالکیت‌های فکری»، مترجم: باقر انصاری، مجله‌ی پژوهش‌های حقوقی، شماره‌ی 3، 1382.

9- فروغی، فضل‌الله، «منشاء و ماهیت حقوقی اصل صلاحیت جهانی»، مجله‌ی مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره‌ی اول، شماره‌ی سوم، 1388.

10- لاگارد، پل، «حقوق بین‌الملل خصوصی نوین در زمینه قراردادها پس از لازم الاجرا شدن کنوانسیون رم 19 ژوئن 1980»، مترجم: محمد اشتری، مجله‌ی حقوقی بین‌المللی، شماره‌ی 20،  1375.

11- مدنی، سیدضیاء، «التزام بین‌ﺍلمللی دولت به رعایت حقوق بشر: مقید به مکان؟»، مجله‌ی حقوقی بین‌المللی، شماره‌ی 38، 1387.

12- مهرن، آرتور ت. ون، «تدوین کنوانسیونی جهانی درباره صلاحیت قضایی بین‌المللی و آثار و احکام خارجی»، مترجم: فرهاد خمامی زاده، مجله‌ی حقوق و الهیات، شماره‌ی 2، 1380.

13- ویرالی، میشل، «تفکری بر تئوری حقوق فراملی»، مترجم: ناصر صبح‌خیز، مجله‌ی حقوقی بین‌المللی، شماره‌ی 3، 1364.

ب: انگلیسی

1- Akehurst, Michael, Jurisdiction in International Law, British Yearbook of International Law, No. 46, 1974.

2- Berman, Paul Schiff, The Globalization of Jurisdiction, 2002

available at www.aals.org/profdev/civpro/berman2.pdf

3- Blakesley, Christopher L.; Stigall, Dan E, The Myopia of U.S. v. Martinelli: Extraterritorial Jurisdiction in The 21st Century, George Washington International Law Review, Vol. 39, 2007.

4- Blakesley, Christopher L., International Law Principles Governing the Extraterritorial Application of Criminal Law, ASIL Proceedings,  1991.

5- Borchard, Edwin, Extraterritorial Confiscations, The American Journal of International Law, Vol. 36, No. 2, 1942.

6- Bowett, D. W., Jurisdiction: Changing Patterns  of Authority Over Activities and Resources, British Yearbook of International Law, No. 53, 1983.

7- Clark, Jeffrey J., Act of State Doctrine - Extraterritoriality Exception - Lack of Effect on American Interests Prevents Owners of Property Confiscated on Foreign Soil from Collecting Debt Owed by American Corporations, F. & H.R. Farman- Farmaian Consulting Engineers Firm V. Harza Engineering Co., 882 F.2d 281 (7th Cir.1989), Suffolk Transnational Law Journal, 1990.

8- Clermont, Kevin M., Exorbitant Jurisdiction, Maine Law Review, Vol. 58, No. 2, 2006.

9- Coughlan, Steve and others, Global Reach, Local Grasp: Constructing Extraterritorial Jurisdiction In the Age of Globalization, Canadian Journal of Law and Technology, No. 6, 2007.

10- Deva, Surya, Acting Extraterritorially to Tame Multinational Corporations for Human Rights Violations: Who Should ‘Bell the Cat’?, Melbourne Journal of International Law, Vol. 5, No. 1, 2004.

11- Edwards, Richard W., Extraterritorial Application of the U.S. Iranian Assets Control Regulations, The American Journal of International Law, Vol. 75, No. 4, 1981.

12- Evans, M., International Law, Oxford University Press, 2006.

13- Falvey, R. E.; Lloyd, P. J., An Economic Analysis of Extraterritoriality, Center for Research on Globalisation and Labour Markets, School of Economics, University of Nottingham (UK), Research Paper 99/3, 1999.

14- Gathii, James, Imperialism, Colonialism and International Law, Buffalo Law Review, No. 54, 2007.

15- Hague Academy of International Law, Recueil Des Cours: Collected Courses of the Hague Academy of International Law, Martinus Nijhoff Publishers, 1985.

16- Halpern, Joseph, Exorbitant Jurisdiction and Brussels Convention: Toward a Theory of Restraint, Yale Journal of World Public Order, No. 9, 1999.

17- Harvard University, Developments in the Law Extraterritoriality, Harvard Law Review, Vol. 124, 2011.

18- Heit, Helmut, Western Identity, Barbarians and the Inheritance of Greek Universalism, The European Legacy, Vol. 10, No. 7, 2005.

19- Higgins, Rosalyn, Allocating Competence: Jurisdiction, General Course on Public International Law, No. 5, Chapter IV, 1999.

20- Hill, Jonathan, The Exercise of Jurisdiction in Private International Law, Patrick Capps and others, Asserting Jurisdiction: International and European Legal Perspectives, Hart Publishing Oxford And Portland, Oregon, 2003.

21- International Bar Association, Report of the Task Force on Extraterritorial Jurisdiction, 2008.

available at: www.ibanet.org

22- Kontorovich, Eugene, A Positive Theory of Universal Jurisdiction, 2004.

available at: http://law.bepress.com/expresso/eps/211

23- Layton, Alexander; Angharad, M. Parry, Extraterritorial jurisdiction - European responses (Transatlantic Business Transactions: Choice of Law, Jurisdiction, and Judgment), Houston Journal of International Law, 2004.

24- Lowe, A. Vaughan, US Extraterritorial Jurisdiction: The Helms-Burton and D’Amato Acts, The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 46, No. 2, 1997.

25- Lowe, V., The Problems of Extraterritorial Jurisdiction: Economic Sovereignty and the Search for a Solution, The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 34, No. 4, 1985.

26- Lowenfeld, Andreas F., U.S. Law Enforcement Abroad: The Constitution and International Law, American Journal of International Law, No. 83, 1989.

27- Madeline H. Morris, Universal  Jurisdiction in a Divided World: Conference Remarks, New England Law Review, Vol. 35, No. 2, 2001.

28- Maier, Harold G.; McCoy, Thomas R., A Unifying Theory for Judicial Jurisdiction and Choice of Law, American Journal of Comparative Law, No. 39, 1991.

29- Mann, F. A., Legislative Jurisdiction, The Doctrine of International Jurisdiction in International Law, Studies in International Law, No. 9, 1964

30- Mann, F.A., The Doctrine of Jurisdiction Revisited after Twenty Years, Recueil des Cours de l’Academie de Droit International, No. 186, 1984.

31- Meessen, Karl M, Antitrust Jurisdiction under Customary International Law, American Journal of International Law, No. 78, 1984.

32- Meessen, Karl M., Customary International Law, in Extraterritorial Jurisdiction In Theory and Practice, Kluwer Law International, 1996.

33- Mehren, Arthur Taylor Von, Adjudicatory Jurisdiction: General Theories Compared and Evaluated, Boston University Law Review, No. 63, 1983.

34- Meng, Werner, Extraterritorial Effect of Administrative, Judicial and Legislative Acts, in Rudolf Bernhardt, Encyclopedia of Public International Law, Vol. 10, 1981.

35- Moore, John B., Report on Extraterritorial Crime and the Cutting Case, U.S. Foreign Relations, 1887.

36- Parrish, Austen L., Reclaiming International Law from Extraterritoriality, Minnesota Law Review, No. 93, 2009.

37- Raymond, John M., The Exercise of Concurrent International Jurisdiction: “Move with Circumspection Appropriate”, Boston College Law Review, Vol. 8, No. 4, 1967.

38- Reese, Willis L. M; Harfield, Henry, Extraterritorial Application of Law—General Principles, The American Journal of International Law, Vol. 64, No. 4, 1970.

39- Reisman, W. Michael, Jurisdiction in International Law, Ashgate Publishing, 1999.

available at: http://cjlt.dal.ca/vol6_no1/coughlan.pdf

40- Ryngaert, Cedric, The Limits of Substantive International Economic Law: In Support of Reasonable Extraterritorial Jurisdiction, Working Paper, 2006

availabale at: http:// www.law.kuleuven.be/ iir/ nl/ onderzoek / wp / WP99e.pdf

41- Ryngaert, Cedric, Jurisdiction in International Law, Oxford Monographs In International Law, Oxford University Press, 2008.

42- Scobbie, Iain, New Wine in Old Bottles or Old Wine in New Bottles or only Old Wine in Old Bottles? Reflections on the Assertion of Jurisdiction in Public International Law, in Assering Jurisdiction: International and European Legal Approaches, Patrick Capps and others, Asserting Jurisdiction: International and European Legal Perspectives, Hart Publishing Oxford And Portland, Oregon, 2003.

43- Shaw, M., International Law, Cambridge University Press, 2008.

44- Stokes, Isaac N. P., Limits Imposed By International Law on Regulation of Extraterritorial commercial Activity, The American Journal of International Law, Vol. 64, No. 4, 1970.

45- Strauss, Andrew L., Beyond National Law: The Neglected Role of the International Law of Personal Jurisdiction in Domestic Court, Harvard International Law Journal, No. 38, 1995.

availabale at: http://www.law.kuleuven.be/iir/nl/onderzoek/wp/WP99e.pdf

46- Trachtman, Joel P., International Economic Law Revolution, Pennsylvania Journal of International Economic Law, No. 33, 1996

47- Trapalis, Vicki, Extraterritorial Jurisdiction: A Step towards Eradicating the Trafficking of Women into Greece for Forced Prostitution, Golden Gate University Law Review, Volume 32, Issue 2, 2002.

48- Wallace, Rebecca M. M., International Law, Thomson Publisher, 2005.

49- Yntema, Hessel E., The Historic Bases of Private International Law, American Journal of Comparative Law, No. 2, 1953.

50- Zerk, Jennifer A., Extraterritorial Jurisdiction: Lessons for the Business and Human Rights Sphere from Six Regulatory Areas, A report for the Harvard Corporate Social Responsibility Initiative to help inform the mandate of the UNSG’s Special Representative on Business and Human Rights, Working Paper No. 59, 2010.

available at: http://www.worldtradelaw.net/articles/trachtmanrevolution.pdf

ج: اسناد

1- ICJ Reports, Case concerning Barcelona Traction, light and Power Co. Ltd., 1970.

2- Inter-American Juridical Committee, Resolution on The Opinion of The Inter.-American Juludical Committee In Fulfilment Of Resolution Ag/Doc. 3375/96 of The General Assembly of The Organization of American States, Entitled “Freedom of Trade and Invesrment In The Hemisphere”, CJI/RES.II-14/96 105.

3- P.C.I.J. Rep., Lotus (France v. Turkey), 1927.

4- European Court of Human Rights, Bankovic and others v. Belgium and 16 other Contracting States, Application No. 52207/99, December 12, 2001.