خیار مجلس در قراردادهای الکترونیکی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

استاد گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران

چکیده

یکی از شرایط اختصاصی انعقاد قراردادهای الکترونیکی که در«قانون تجارت الکترونیکی» در زمرۀ حقوق مصرف‌کننده در نظر گرفته  شده حق فسخی 7 روزه برای مصرف‌کننده است. از طرف دیگر در قواعد حقوق داخلی برای انعقاد معاملات، اصل بر لزوم عقد است و مادۀ 396 ق.م به نحو خاص خیاراتی را برای حفظ حقوق طرفین معامله پذیرفته است. در این مقاله ضمن بررسی مفهوم و جایگاه خیار مجلس در قراردادهای الکترونیکی در مقایسه با عقود سنتی، به این نتیجه می رسیم که در باب خیار مجلس و ثبوت آن برای متعاملین، ارتباط معنوی و فکری متعاملین شرط است و نه حضور طرفین یا یکی از ایشان.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع:

الف) فارسی

ـ امیری قائم ­مقامی، عبدالحمید، حقوق تعهدات، ج 2، میزان، 1378 .

بروجردی­ عبده، محمد، کلیات حقوق اسلامی، انتشارات دانشگاه تهران، 1339.

ـ جعفری­ لنگرودی، محمدجعفر، دوره حقوق مدنی، ج 1، انتشارات دانشگاه تهران، 1369.

ـ جعفری­ لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی، ج 4، گنج دانش، 1378.

ـ شهیدی، مهدی، حقوق مدنی6، عقود معین 1، مجد، 1382.

ـ کاتوزیان، امیرناصر، دوره عقود معین: معاملات معوّض عقود تملیکی، ج 1 (دوره 4 جلدی)، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ هفتم، 1378.

ب) عربی

ـ ابن ادریس حلّی، ابو­جعفر محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج 2 (دوره 3 جلدی)، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، چاپ دوم، 1411 ﻫ .ق.

ـ ابن براج طرابلسی، عبدالعزیز، المهذّب، ج 1 (دوره 2 جلدی)، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، 1406 ﻫ . ق.

ـ ابن حمزه، ابی جعفر محمد­بن­علی طوسی، الوسیله الی نیل الفضیله، کتابخانه­ آیت­الله مرعشی نجفی، قم، 1408 ﻫ . ق.

ـ ابن زهره، حمزه­بن­علی، غنیه النزوع، مؤسسه الامام الصادق (ع)، قم، 1417 ﻫ . ق.

ـ ابن فهد حلی، جمال الدین ابی العباس احمد­بن­محمد، المهذّب البارع، ج 2 (دوره 5 جلدی)، جامعه المدرسین، قم، 1411 ﻫ . ق. 

    ـ ابوالصلاح الحلبی، الکافی فی الفقه، مکتبه امیر­المؤمنین (ع)، اصفهان، 1403 ﻫ . ق.

ـ انصاری، مرتضی، المکاسب، ج 5 (دوره ی 6 جلدی)، مؤسسه الهادی، قم، 1420 ﻫ . ق.

ـ بخاری، محمد­بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج 3 (دوره 8 جلدی)، دارالفکر، بیروت، 1401 ﻫ . ق.

ـ حرّعاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشّیعه الی تحصیل مسائل الشّریعه، ج 18 (دوره 30 جلدی)، مؤسسه آل البیت (ع) لاحیاء التراث، قم، چاپ دوم، 1414 ﻫ . ق.

ـ حسینی­ شیرازی، محمد، ایصال الطالب الی المکاسب، ج 11 (دوره 24 جلدی)، موسسه الاعلمی، 1370

ـ خویی، ابوالقاسم، مصباح الفقاهه، ج 2 و 6 (دوره 7 جلدی)، تقریر توسط محمد علی توحیدی، مطبعه حیدریه، نجف، 1366.

ـ روحانی، محمدصادق، فقه الصادق (ع)، ج 17 (دوره 26 جلدی)، مؤسسه دارالکتاب، قم، چاپ سوم، 1414 ﻫ ق.

ـ روحانی، محمدصادق، منهاج الفقاهه، ج 5 (دوره 6 جلدی)، مطبعه سپهر، چاپ چهارم، 1418 ﻫ . ق.

ـ ­العاملی (شهید ثانی)، زین­الدّین، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج 3 (دوره 15 جلدی)، مؤسسه المعارف الاسلامیه، 1414 ﻫ . ق.

ـ شیخ طوسی، ابی جعفر محمد بن حسن بن علی، الخلاف، ج 3 (دوره 6 جلدی)، مؤسسه نشر اسلامی، قم، 1417 ﻫ . ق.

ـ شیخ طوسی، ابی جعفر محمد بن حسن بن علی، المبسوط فی فقه الامامیه، ج 2 (دوره 8 جلدی)، تحقیق محمد باقر بهبودی، مکتبه مرتضویه، قم، 1387.

 ـ شیخ مفید، ابی­عبدالله محمد بن محمد بن نعمان العکبری البغدادی، المقنعه، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، چاپ دوم، 1410 ﻫ . ق.

ـ طباطبایی، سید علی، ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدّلائل، ج 1 (دوره 2 جلدی)، مؤسسه آل البیت (ع)، قم، 1404 ﻫ . ق.

ـ عاملی، محمدجواد، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، ج 4، موسسه النشر الاسلامی، قم، 1419 ﻫ . ق.

ـ علامه حلی، جمال­الدّین الحسن بن یوسف بن علی بن مطهر، تذکره الفقهاء، ج 1 (دوره 2 جلدی)، مکتبه الرّضویه لاحیاء الآثار الجعفریه، بی­تا.

ـ فتح­الله، احمد، معجم الفاظ الفقه الجعفری، بی­نا، بی­جا، 1415 ﻫ . ق.

ـ فخرالمحققین، ابن علامه، ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد، ج 1 (دوره 4 جلدی)، طبع به­ امر آیت­الله محمود شاهرودی، قم، 1378 ﻫ . ق.

ـ قاروبی، حسن، النضید، ج 12، چاپ دلوری، قم، 1416 ﻫ . ق.

ـ کلینی­رازی، ابی­جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی، ج 5 (دوره 8 جلدی)، دار الکتب الاسلامیه، چاپ سوم، 1367.

ـ محقق اردبیلی، احمد، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، ج 8 (دوره 14 جلدی)، جامعه المدرسین، قم، 1404 ﻫ . ق.

ـ محقق حلی، ابوالقاسم نجم الدین جعفر­بن­حسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام،ج2(دوره 4جلدی)، انتشارات استقلال، چاپ دوم، 1409 هـ . ق.

ـ الموسوی­ الخمینی، روح­الله، کتاب البیع، ج 4 (دوره 5 جلدی)، مؤسسه اسماعیلیان، قم، چاپ چهارم، 1410 ﻫ . ق.

ـ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج 23 و 24 (دوره 43 جلدی)، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، 1365.

ـ نوری­ طبرسی، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 13 (دوره 18 جلدی)، مؤسسه آل البیت (ع) لاحیاء التراث، چاپ دوم، 1408 ﻫ . ق.

ج) لاتین

 

ـChissick, Michael, Kelman, Alistair, Electronic Commerce: Law and Practice, 3rd ed, London, Sweet & Maxwell, 2002.

ـDickie, John, Internet and Electronic Commerce Law in the European Union,London, Hart Publishing, Oxford, 1999.

ـRowland, Diane, Macdonald, Elizabeth, Information Technology Law,London, 3rd­ed, Published in Great Britain by Cavendish, 2005.

ـStanding, Craig, Internet Commerce Development, Boston, Artech House Computing Inc, 2000.

ـTodd, Paul, E-Commerce Law,London, Cavendish Publishing, First Published in Great Britain, 2005.