راهکارها و ضمانت اجراهای حقوق بین‌الملل بشردوستانه با تأکید بر ماده 1 مشترک کنوانسیون‌های ژنو 1949

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

چکیده

در نتیجه آلام و فجایع ناشی از دو جنگ سترگ در سده اخیر بود که جامعه بین‌المللی دریافت که «در جنگ حقوق ساکت است» و بر آن شد که در کنار تدوین، به تضمین هم بیاندیشد. درست به همین دلیل است که       می‌توان ماده 1 مشترک کنوانسیون‌های ژنو 1949 و تکرار مضمون آن در پروتکل اول 1977 را برآیند فرایندی تکاملی دانست که به اجرای مقررات کنوانسیون بسنده نکرده و تضمین اجرای آن را هم مدنظر قرار می‌‌دهد. می‌توان همه راهکارها و ضمانت اجراهای حقوق بین‌الملل بشردوستانة بعد از آن را نیز دَورانی حول محور ماده مزبور پنداشت. نقش این مقرره در ارتقای راهکارها و ضمانت اجراهای موردبحث، تا آنجاست که گویی روحی تازه در کالبد حمایت از حقوق بین‌الملل بشردوستانه دمیده است. مقاله حاضر در پی آن است که این نقش ارزنده را ارزیابی کند، هر چند که ابهامات ناشی از ماده مزبور را نیز از نظر دور نمی‌دارد.

کلیدواژه‌ها


فارسی:

-    اخوان خرازیان، مهناز، «اعمال حقوق بین­الملل بشردوستانه در مخاصمه اخیر نوار غزه»، مجله حقوقی بین‌المللی، نشریه مرکز امور حقوقی بین­المللی ، شماره 40، 1388.

-    باقرپور اردکانی، عباس، «تعهد عام دولت­ها به رعایت و کسب اطمینان از رعایت حقوق بین­الملل بشردوستانه توسط متخاصمین»، سالنامه ایرانی حقوق بین­الملل و تطبیقی­، انتشارات گنج دانش، شماره دوم، 1385.  

-    خاک، روناک، «جرم­انگاری خشونت جنسی در حقوق بین­الملل کیفری»، مجله حقوقی بین­المللی، نشریه مرکز امور حقوقی بین­المللی، شماره 39، 1387. 

-    زمانی، سیدقاسم، «جایگاه قاعده آمره در میان منابع حقوق بین­الملل»، مجله حقوقی، نشریه دفتر خدمات حقوقی بین­المللی، شماره 22، 1377.

-    شبث، ویلیام ا.، مقدمه­ای بر دیوان کیفری بین­المللی، ترجمه سیدباقر میرعباسی و حمید الهوئی نظری، چاپ اول، انتشارات جنگل، تهران، 1384.

-    شیایزری، کریانگ ساک، حقوق بین­الملل کیفری، ترجمه: بهنام یوسفیان و محمد اسماعیلی، چاپ اول،  انتشارات سمت، تهران، 1383.

-    صابری، هنگامه، ضمانت اجرا در حقوق بشردوستانه، چاپ اول،  مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، تهران، 1378.       

-    ضیایی­بیگدلی، محمدرضا، حقوق جنگ (حقوق بین­الملل مخاصمات مسلحانه)، چاپ دوم،  انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، 1380.

-    مدنی، سیدضیاء­الدین، «التزام بین­المللی دولت به رعایت حقوق بشر: مقید به مکان؟»، مجله حقوقی، نشریه مرکز امور حقوقی بین­المللی ، شماره 38، 1387. 

-    ممتاز، جمشید و رنجبریان، امیرحسین، حقوق بین­الملل بشردوستانه، چاپ سوم،  نشر میزان، تهران، 1387. 

-    ممتاز، جمشید، صلاحیت دیوان کیفری بین­المللی در محاکمه افراد متهم به ارتکاب جنایات جنگی با تأکید بر آثار الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به اساسنامه دیوان، دیوان کیفری بین­المللی و جمهوری اسلامی ایران، دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، چاپ اول، تهران، 1378.

-    هنکرتز، ژان­ماری و لوئیس دوسوالدبک، حقوق بین­المللی بشردوستانه عرفی (جلد اول: قواعد)، ترجمه: دفتر امور بین­الملل قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران و کمیته بین­المللی صلیب سرخ، چاپ اول،  انتشارات مجد، 1387.

 

-  Burke-White, William, A Community of Courts: Toward A System Of International Criminal Law Enforcement, Michigan Journal of International Law, Vol. 24, Fall 2003.

-  Cassedsse, Antonio, International Criminal law, Oxford University Press, 1st  ed, 2003.

-  Draper, G.I.A.D., War, Laws of, Enforcement, Encyclopedia of Public International Law, Vol. 4, North-Holland Publishing Company, 1982.

-  Gaston, E. L., Mercenarism 2.0? The Rise of the Modern Private Security Industry and its Implications for International Humanitarian Law Enforcement, Harvard International Law Journal, Vol. 49, No. 1, Winter 2008.

-  ICRC, National Implementation of International Humanitarian Law, International Review of the Red Cross, Vol. 90, No. 871, September 2008.

-  Kwakwa, E., The International Law of Armed Conflict; Personal and Material Fields of Application, Martinus Nijhoff  Publishers, 1st ed, 1992.

-  Mundis, Daril A., New Mechanisms for the Enforcement of International Humanitarian Law, American Journal of International Law, Vol. 95, 2001. 

-  Sepulveda, Cesar, Interrelationships in the Implementation and Enforcement of International Humanitarian Law and Human Rights Law, The American University Law Review, Vol. 33, 1983.

-  Zemanek, Karl, New Trends in the Enforcement of erga omnes Obligations, Max Planck United Nations Yearbook, No. 4, 2000.

-  http:/www.ICJ-CIJ.org/idocker/ico/Judgment (ICJ Reports).