The Judiciarys Law Journal

The Judiciarys Law Journal

The Status of Strict Liability Offence in Light of the Approach of the 2013 Islamic Penal Code to the Mental Element of Crime

Document Type : Research/Original/Regular Article

Authors
nasibeh hasheminejad 1
yosef almasi 2
majid asadi 3
milad amiri 4
1 MA in Family Law, Department of Law, Faculty of Humanities, Imam Sadegh University, Tehran, Iran
2 PhD in Criminal Law and Criminology, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Kermanshah Branch, Kermanshah, Iran.
3 PhD student in Criminal Law and Criminology, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.
4 PhD in Criminal Law and Criminology, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Semnan Branch, Semnan, Iran
10.22106/jlj.2026.2076042.6416
Abstract
Throughout the development of Iran’s criminal justice system, certain offences have been recognized whose realization depends solely upon the existence of the physical element of the offence, with little or no regard to the offender’s culpable state of mind. Some of these offences have been expressly established by statute, while others have emerged through legal doctrine and judicial practice. By enacting the Islamic Penal Code of 2013, the Iranian legislature sought to regulate this area and clarify the role of the mental element in criminal liability. This article examines the legal status of strict liability offences under the 2013 Islamic Penal Code. It argues that, in principle, Iranian criminal law no longer recognizes offences that may be established solely on the basis of their physical element unless the legislature expressly provides otherwise. Through an analysis of Articles 144 and 145 of the Islamic Penal Code, the study demonstrates that proof of the mental element constitutes the general rule governing both intentional and unintentional offences. Accordingly, criminal blameworthiness is fundamentally grounded in the offender’s mental state rather than in the mere occurrence of a prohibited act.

Keywords
Mental Element
Strict Liability Offences
Absolute Liability
Intentional Offences
Unintentional Offences
Subjects

  • فهرست منابع

    الف. فارسی

    • آقائی جنتمکان، حسین (۱۳۹۳). حقوق کیفری عمومی، جلد نخست، چاپ چهارم، تهران: جنگل.

    • آقائی جنتمکان، حسین (۱۳۹۷). حقوق کیفری عمومی، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران: جنگل.

    • آقائینیا، حسین و رستمی، هادی (۱۴۰۱). جرائم علیه اموال و مالکیت، چاپ سوم، تهران: میزان.

    • اجتهادی، سید عبدالمجید (۱۳۹۶). بزه‌انگاری در حوزه قاچاق کالا و ارز: مبانی و جلوه‌ها، رساله دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

    • اردبیلی، محمدعلی (۱۴۰۴). مسئولیت کیفری، چاپ نخست، تهران: شهر دانش.

    • اردبیلی، محمدعلی (۱۳۹۲). حقوق جزای عمومی، جلد نخست، چاپ سی‌ویکم، تهران: میزان.

    • امیری، میاد و یاقوتی، ابراهیم و مسعودی‌مقام، اسدالله و امی، احمد (۱۴۰۲). «نظریه شر انتقایافته در نظام حقوقی انگلستان و قابلیت تسری آن به حقوق ایران»، تعالی حقوق، سال چهاردهم، شماره ۴، صص ۱۲۹–۱۵۵.

    • الهام، غلامحسین و برهانی، محسن (۱۴۰۰). درآمدی بر حقوق جزای عمومی، جلد نخست، چاپ ششم، تهران: میزان.

    • بابائی، ایرج (۱۳۹۷). حقوق مسئولیت مدنی، جلد دوم، چاپ نخست، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.

    • بیگی، علی و باباخانی، محسن (۱۴۰۴). «زوال جرائم مادی صرف در حقوق کیفری ایران»، حقوق و تربیت اسلامی، دوره ۲، شماره ۱، صص ۱۶–۳۲.

    • پوربافرانی، حسن (۱۴۰۱). جرائم علیه اشخاص، چاپ نخست، تهران: شهر دانش.

    • توجهی، عبدالعلی (۱۳۹۶). آسیب‌شناسی قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲،چاپ چهارم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه

    • جعفری، فریدون (۱۴۰۱). «جایگاه رکن روانی و مسئولیت کیفری»، آموزه‌های حقوق کیفری، دوره ۱۹، شماره ۲۴، صص ۳۳–۶۱.

    • حبیب‌زاده، محمدجعفر (۱۴۰۲). حقوق کیفری عمومی، چاپ نخست، تهران: میزان.

    • خالقی، علی و رجب، محمدعلی (۱۳۹۲). «تحلیل معیار نوعی در عنصر روانی قتل عمدی»، پژوهش‌نامه حقوق کیفری، سال چهارم، شماره ۱، صص ۱۲۱–۱۴۶.

    • دانش، مصطفی و خالقی، ابوالفتح (۱۴۰۱). «لزوم بازنگری راهبردی در رکن روانی قاچاق کالا و ارز»، مجلس و راهبرد، سال بیست‌ونهم، شماره ۱۰۹، صص ۱۲۳–۱۴۶.

    • رایجیان اصلی، مهرداد و جوادی، حسین (۱۳۹۲). «مطالعه تطبیقی اصل تقصیر در حقوق جنایی و قواعد آن در سامانه‌های حقوق ایران و انگلستان»، اندیشمندان حقوق، شماره ۳، صص ۱۱۱–۱۲۸.

    • رنجبر، حسین (۱۳۹۳). مسئولیت کیفری نیابتی، چاپ نخست، تهران: شهر دانش.

    • زراعت، عباس (۱۴۰۰). حقوق جزای عمومی ۱ و ۲، جلد نخست، چاپ هفتم، تهران: جاودانه.

    • زهروی، رضا و کاظمی، سید علی و احمدزاده، رسول (۱۳۹۷). «اجزای غیرروانی در رکن معنوی جرم؛ نقدی بر طراحی ارکان اصلی جرم»، متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال هجدهم، شماره ۵، صص ۲۲۷–۲۵۴.

    • سالاری شهربابکی، مهدی (۱۴۰۰). حقوق کیفری عمومی، جلد دوم، چاپ نخست، تهران: جنگل.

    • سماواتی پیروز، امیر (۱۳۸۵). «تأملی بر جرائم مسئولیت مطلق در حقوق انگلستان»، اصلاح و تربیت، شماره ۵۵، صص ۲۸–۳۱.

    • شاهچراغ، سید حمید (۱۳۹۱). «بررسی تطبیقی مسئولیت مطلق کیفری در حقوق ایران با نگرشی به نظام حقوقی کامن‌لا»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 78، صص 77-114

    • عبدالهی، اسماعیل (۱۴۰۳). مسئولیت کیفری بدون تقصیر در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان، چاپ چهارم، تهران: خرسندی.

    • عبدی، عباس و مرتضوی، سید محمد (۱۳۹۹). «آسیب‌شناسی اسنادی و دلالی روایت «إنما الأعمال بالنیات» در فهم حدیثی-فقهی از آن»، علوم قرآن و حدیث، سال پنجاه و دوم، شماره ۲، صص ۱۶۵–۱۸۷.

    • علی‌آبادی، عبدالحسین (۱۳۹۲). حقوق جنائی، جلد نخست، چاپ پنجم، تهران: فردوسی.

    • غازانی رستمی، امید (۱۴۰۰). «عنصر روانی بزه قاچاق کالا و ارز»، مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، سال دوازدهم، شماره ۲۲، صص ۹۳–۱۱۶.

    • فتحی، محمدجواد (۱۴۰۲). حقوق کیفری عمومی، چاپ نخست، تهران: میزان.

    • گلدوزیان، ایرج (۱۳۹۶). بایسته‌های حقوق جزای عمومی، چاپ بیست‌وسوم، تهران: میزان.

    • محسنی، مرتضی (۱۳۹۳). حقوق جزای عمومی، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران: گنج دانش.

    • محمدخانی، عباس (۱۳۹۵). عنصر روانی جرم، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: میزان.

    • محمدخانی، عباس (۱۳۹۷). عنصر روانی جرم، جلد دوم، چاپ نخست، تهران: میزان.

    • لفیو، واین آر (۱۳۹۰). عنصر معنوی در نظام کیفری ایالات متحده آمریکا، برگردان: فاطمه موسوی خوشدل، چاپ نخست، تهران: میزان.

    • موسوی مجاب، سید درید (۱۴۰۱). «بررسی جایگاه و نقش اصل حسن نیت در حقوق کیفری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۶، شماره ۱۲۰، صص ۲۷۹–۳۰۳.

    • مهرپرور، مطهره و پایدارفرد، علی (۱۴۰۲). تمایز جرائم مادی صرف و مسئولیت مطلق، تهران: عدل قانون

    • میرمحمدصادقی، حسین (۱۳۹۹). حقوق جزای عمومی، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: دادگستر.

    • نجیب حسنی، محمود (۱۳۹۶). نظریه عمومی قصد جنایی، چاپ دوم، تهران: میزان.

    • لشکری آذر، سجاد و آشوری، محمد (۱۴۰۰). «بازپژوهی جرم مادی صرف؛ مطالعه تطبیقی ایران و آمریکا»، تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، شماره ۴۸، صص ۱۱–۳۶.

    • یوسفی پاسکه، معصومه و سلمانپور، عباس و نظرینژاد، محمدرضا (۱۴۰۱). بررسی جرائم مادی صرف در حقوق ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشت: دانشگاه گیلان.

     

    ب. انگلیسی

    * Ashworth, Andrew; (1991), Principles of Criminal Law, New York, Oxford University Press, First Published.
    * Clarkson, C.M.V; (1987), Understanding Criminal Law, Fontana Press, First Published.
    * Clarkson, C.M.(2005), Understanding criminal law, Sweet & Maxwell.
    * Elliott, Catherine and Quinn, Frances, (2000), Criminal Law, Eighth Edition, London, Pearson Education Limited.
    * Herring, J. (2012 ) Criminal Law, Second Edition, Palgrave Macmillan.
    * Herring, J. (2002), Criminal Law, paragrave law masters.
    * Hunt, Martin, (2000), Aleveland aslevel law, London, Sweet & Maxwell.
    * Jefferson, M.(2001), Criminal Law, Longman pearson Education Linited.
    * Jonathan Herring (2012 ) Criminal Law, Second Edition, Palgrave Macmillan.
    * Levenson, Laurie L. (1992), Good Faith Defenses: Reshaping Strict Liability, Crimes, Cornell Law Review.
    * San-ford H. Kadish (1987), Excusing Crime, 75 CAL. L. REV. 257.
    * Wasserstrom, Richard A. (1960), Strict Liability in the Criminal Law, 12 Stan. L. Rev. 731.

The Judiciarys Law Journal
Volume 90, Issue 134
Summer 2026
Pages 605-637

  • Receive Date 30 October 2025
  • Revise Date 04 December 2025
  • Accept Date 07 September 2026
  • First Publish Date 07 September 2026
  • Publish Date 23 August 2026