The Judiciarys Law Journal

The Judiciarys Law Journal

A New and Critical Reflection on the Lack of Civil Liability for the Owner of a Motor Vehicle in the Assumption That It is Driven by Someone other than the Owner

Document Type : Research/Original/Regular Article

Author
Assistant Professor of Literature and Humanities Faculty, Law Departmetn, University of Guilan
Abstract
Despite the initial desire and will of the Iranian legislator to recognize the civil liability for the owner of the vehicle in traffic accidents, the study of the evolution of legislation indicates that civil liability for the owner is not recognized in the current situation. The importance of this discussion is especially in the assumption that the driver is someone else and is considered the cause of the accident. In this assumption, in addition to the person who caused the accident, is it possible to refer to the owner? Contrary to the opinion of some legal researchers that there is civil liability for the owner, it can be claimed that the laws which have been approved in this regard after the Revolution, have gradually moved in the direction of weakening the position of the owner's civil liability and finally removing it. The present article with a descriptive-analytical method and a critical approach, while trying to identify the current situation and remove the ambiguities that have been raised in some legal studies, tries to identify the opinion of the legislator, explain the reasons of changing the legislative approach and then criticize and evaluate it. The findings show that the legislative reasons behind the new policy were not strong enough to prove the necessity of this change and in addition to the basic problems, it also brought many practical problems. As a result, after passing through these challenges, it is possible to pave the way to identify the civil liability for the owner of vehicle and propose its basis in a new design.
Keywords
Subjects

فهرست منابع
الف. فارسی
* ابهری، حمید و قربانی جویباری، محمد (1397)، «مسئولیت صندوق تأمین خسارتهای بدنی نسبت به خسارتهای بدنی وارد بر راننده مسبب حادثه»، پژوهشنامه بیمه، دوره 39، شماره 4.
* احمدی، خلیل (1396)، «مهمترین نوآوریهای قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه سال 1395»، پژوهشنامه بیمه، دوره 32، شماره 3.
* افکار، حمید (1401)، «ارزیابی تأمین مالی نظام جبران خسارت راننده مسبب حادثه در پرتوی قانون بیمه اجباری مصوب 1395»، دانشنامه حقوق اقتصادی، دوره 29، شماره 21.
* افکار، حمید و خدابخشی، عبدالله (1401)، «طرح نظریة تضامن مسئولیت مسبب حادثه و بیمهگر در قانون بیمة اجباری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 120.
* امامیپور، محمد (1388)، «نگاهی نقادانه به قانون اصلاح قانون بیمه شخص ثالث مصوب 1387»، حقوق اسلامی، دوره 6، شماره 21.
* ایزانلو، محسن (1387)، «نقد و تحلیل قانون اصلاح قانون بیمه اجباری»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 38، شماره 4.
* بابایی، ایرج (1394)، حقوق مسئولیت مدنی و الزامات خارج از قرارداد، چاپ نخست، تهران: میزان.
* بابایی، ایرج (1396)، حقوق بیمه، چاپ چهاردهم، تهران: سمت.
* باریکلو، علیرضا (1385)، مسئولیت مدنی، چاپ نخست، تهران: میزان.
* بهرامی احمدی، حمید (1393)، ضمان قهری، چاپ نخست، تهران: دانشگاه امام صادق علیهالسلام.
* بهرامی احمدی، حمید (1387)، «تحلیلی بر قانون بیمه اجباری وسایل نقلیه موتوری زمینی در برابر اشخاص ثالث، مصوب 1347 و اصلاحیه قانون مزبور مصوب سال 1387»، پژوهشهای اسلامی، دوره 3، شماره 2.
* بهرامی احمدی، حمید؛ آقاعباسی، رضا (1396)، «تعیین مسئول حادثه رانندگی از میان مالک و راننده اتومبیل با نگاهی به قانون بیمه اجباری مسؤولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی»، پژوهشهای حقوقی، شماره 32.
* جعفری خسروآبادی، نصرالله و سالمی، مینا (1398)؛ «مسئولیت دارندگان وسایل نقلیه موتوری در مقابل شخص ثالث، به مثابه مسئولیت مدنی یا کیفری؟ نظریه خطر از ظهور تا افول و سیر تحولات مسئولیت دارندگان وسایل نقلیه در حقوق ایران»،  پژوهشهای حقوق جزا و جرمشناسی، شماره 14.
* جواهرکلام، محمدهادی (1401)، مبانی و اصول جبران خسارت بدنی، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* خدابخشی، عبدالله (1390)، «مسوؤلیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی و تحولات آن در حقوق ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 75، شماره 74.
* خدابخشی، عبدالله (1388)، بیمه و حقوق مسئولیت مدنی، چاپ نخست، تهران: روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.
* دریائی، رضا و کربلائی آقازاده، مصطفی (1398)، «امکانسنجی فقهی و حقوقی جبران خسارت ناشی از مالکیت اشیاء خطرناک»، آموزههای فقه مدنی، دوره 11، شماره 20.
* دریائی، رضا و کربلائی آقازاده، مصطفی (1399)، «تأملی بر رابطه قانون مسئولیت مدنی با موجبات ضمان قهری در حقوق ایران»، مطالعات حقوقی، دوره 12، شماره 3.
* دریائی، رضا و غلاملو، جمشید (1402)، «تعزیر مدنی در سایة جرم تعزیری؛ بازتحلیل انتقادی اثر وضعیِ جرم انتقال مال با انگیزة فرار از پرداخت دین»، مطالعات حقوق کیفری و جرمشناسی، دوره 53، شماره 1.
* رهپیک، سیامک (1390)، «مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه بر اساس قانون بیمه اجباری مصوب سال 1387 در مقایسه با قانون مصوب 1347»، فصلنامه حقوق، دوره 41، شماره 3.
* شهیدی، مهدی (1382)، تشکیل قراردادها و تعهدات، چاپ سوم، تهران: مجد.
* صفایی، سید حسن و رحیمی، حبیبالله (1398)، مسئولیت مدنی، چاپ دوازدهم، تهران: سمت.
* صفایی، سید حسین و اورک بختیاری، حسنعلی (1393)، «نگاهی نو به مبانی مسئولیت مدنی دارندگان خودرو»، فصلنامه حقوق، دوره 44، شماره 1.
* طباطبائی، سید محمدحسین (1393)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، جلد دوم، چاپ بیست و سوم، قم: صدرا.
* طهماسبی، جواد (1388)، گفتمان دامنه مسئولیت در قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب 1387، مجله حقوقی دادگستری، دوره 73، شماره 68.
* عباسلو، بختیار (1387)، مسئولیت مدنی ناشی از سوانح رانندگی، چاپ دوم، تهران: میزان.
* عمید زنجانی، عباسعلی (1382)، موجباب ضمان، چاپ نخست، تهران: میزان.
* غلاملو، جمشید و دریائی، رضا (1401)، «توهین، افترا و نشر اکاذیب تعزیری از جرمانگاری تا جرمزدایی با تأکید بر الگوی حقوق مدنی»، آموزههای حقوق کیفری، دوره 12، شماره 23.
* کاتوزیان، ناصر (1385)، مسئولیت مدنی، جلد نخست، چاپ پنجم، تهران: دانشگاه تهران.
* کاتوزیان، ناصر و جنیدی، لعیا و غمامی، مجید (1381)، مسئولیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی، چاپ دوم، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
* فروغی، روحالله (1399)، «احکام اعتباریات از دیدگاه محقق اصفهانی»، پژوهشهای اصولی، دوره 6، شماره 25.
* قربانپور، امیرمهدی (1391)، مسؤولیت قراردادی (ماهیت و مبانی)، چاپ نخست، تهران: مجد.
* محققداماد، سید مصطفی (1388)، «تحولات اجتهاد شیعی: مکتبها، حوزهها و روشها (4)، احکام وضعی و احکام تکلیفی ازنظر محقق خراسانی»، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 12، شماره 50.
* محققداماد، سید مصطفی و حاجیان، هانی (1400)، «نظریه عمومی جریمه مدنی (تعزیرات غیرکیفری) در فقه اسلامی و حقوق ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، شماره 114.
* محمدی، مهدی و ابدالی، مهرزاد و اکبرینه، پروین (1395)، «مسؤولیت مدنی ناشی از مالکیت یا تصرف وسایل نقلیه در حقوق ایران و فرانسه»، پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره 20، شماره 4.
* معبودی نیشابوری، رضا و حداد خداپرست، مریم (1393)، «مبنای مسئولیت مدنی دارنده وسیله نقلیه موتوری زمینی با توجه به قانون جدید بیمه اجباری»، پژوهشنامه بیمه، دوره 29، شماره 1.
ب. عربی
* انصاری، مرتضى بن محمدامین (1415 ق)، کتاب المکاسب، جلد سوم، چاپ نخست،  قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
* خویی، سید ابوالقاسم موسوی (1409 ق)، مبانی العروه الوثقی، جلد نخست، چاپ نخست، قم: منشورات مدرسه دارالعلم لطفی.
* غروی نائینى، میرزا محمدحسین (1373 ق)، منیه الطالب فی حاشیه المکاسب، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: المکتبه المحمدیه.
* موسوی خمینی، سید روحالله (1410 ق)، رسائل، جلد نخست، چاپ نخست، قم: اسماعیلیان.
Volume 88, Issue 125
Summer 2024
Pages 111-144

  • Receive Date 05 December 2023
  • Revise Date 28 April 2024
  • Accept Date 02 June 2024
  • First Publish Date 02 June 2024
  • Publish Date 21 May 2024