قوه قضائیه مجله حقوقی دادگستری 1735-4358 90 134 2026 08 23 Censorship and Supervision of Musical Freedom of Expression in International Human Rights Law (A Case Study of Iran) ممیزی و نظارت بر بیان آزاد موســیقایی در نظام حقوق بین الملل بشر (مطالعه موردی ایران) 191 232 735504 10.22106/jlj.2026.2074004.6398 FA حامد میرزایی زاده دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد 0009-0002-7507-3696 حوریه حسینی اکبرنژاد استادیار (عضو هیئت علمی)، گروه حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0009-0001-9697-8024 Journal Article 2025 10 08 The musical freedom of expression, as one of the most influential and abstract forms of expression, is protected under both the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) as a first generation right and the International Covenant on Economic, Social, and Cultural Rights (ICESCR) as a second-generation right. In effect, musical expression can be manifested as an aspect of the right to freedom of expression. It can also be considered a component of cultural rights in art. Nevertheless, governmental bodies have restricted and, in many cases, violated the free expression of music through two primary methods: censorship and supervision, arguing that the right to freedom of ex-pression is not absolute under international human rights instruments. This article, utilizing a descriptive-analytical methodology based on library research, seeks to determine which method is compatible with human rights standards and to analyze the approach of the Iranian legal system. The analysis of international<br>instruments, doctrine, and the practice of human rights bodies indicates that the appropriate approach to free musical expression is subsequent supervision, not prior censorship or intervention. However, this standard is not observed in Iranian law, where censorship and supervision are applied maximally to free musical expression.<br><br> بیان آزاد موســیقایی به مثابه یکی از تأثیرگذارترین و انتزاعی ترین گونه های بیان در میثاق حقوق مدنی و سیاســی به عنوان حقوق نســل اول و در میثاق حقوق اقتصــادی، اجتماعی و فرهنگی به عنوان حقوق نســل دوم حمایت می شــود. بیان موسیقایی می تواند جلوه ای از حق آزادی بیان باشد و همچنین می تواند در قالب هنر از مصادیق حقوق فرهنگی در نظر گرفته شود؛ با این حال، نهادهای دولتی به واسطه مقید بودن حق آزادی بیان در اســناد بین المللی حقوق بشــر، بیان آزاد موســیقایی را با دو شــیوه ممیزی (پیشینی) و نظارت (پســینی) تحدید و در بسیاری از مواقع نقــض کرده اند. از این رو، این مقاله بــا روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، به دنبال پاســخ به این ســؤال است که کدام شیوه با موازین حقوق بشر ســازگار اســت و رویکرد نظام حقوقی ایران در این زمینه چیســت. تحلیل اسناد، دکترین و رویه نهادهای بین المللی حقوق بشر نشان می دهد که شیوه صحیح مواجهه با بیان آزاد موســیقایی، نظارت (شــیوه پسینی) است؛ و نه ممیزی یا مداخله به نحو پیشینی؛ رویکردی که در حقوق ایران رعایت نشده است و توأمان ممیزی و نظارت بهصورت حداکثری بر بیان آزاد موسیقایی اعمال می شود https://www.jlj.ir/article_735504_1e1ee63754ce286c8111cf6ae4a7dd3a.pdf