قوه قضائیه مجله حقوقی دادگستری 1735-4358 90 133 2026 03 21 An Analysis of the Impact of Excessive Criminalization on the Increase of Law Evasion; with Emphasis on the Legal System of Iran تحلیل کیفیتِ اثرگذاریِ جرم‌انگاری افراطی بر افزایش قانون‌گریزی؛ با تأکید بر نظام حقوقی ایران 355 384 731290 10.22106/jlj.2025.2044890.6094 FA محمدمهدی صادقی دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-1589-5284 عبدالرضا جوان جعفری بجنوردی استاد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0002-9253-5330 مهدی سیدزاده استادیار حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2024 11 03 Excessive criminalization, which refers to the criminalization of behaviors that should basically be legally permissible from a penal perspective, is a phenomenon that undermines public trust in the criminal justice system and increases law evasion. This research, which is of a fundamental theoretical type and descriptive and analytical in terms of method, seeks to analyze the reasons for the increase in law evasion in a situation of excessive criminalization. The findings indicate that the most important reasons are: first, undue interference in citizens' privacy and the imposition of restrictions on legitimate freedoms, which leads to resistance against obedience to the law; second, the criminogenic effect of over-punishments due to their lack of deterrent power, which strengthens the motivation to commit crimes; third, the saturation of the criminal justice system's capacity, which reduces its ability to deal with serious and dangerous offenses; fourth, excessive criminal protection of values, which turns some values into anti-values and desensitizes society; and fifth, the pretense of legalism, which results from the erosion in the moral authority of the law. In conclusion, excessive criminalization, by undermining the legitimacy of criminal law in the eyes of the people and creating numerous grounds for resistance against it, not only normalizes law evasion but also endangers the foundations of public order and the effectiveness of the criminal justice system. جرم انگاری افراطی که به جرم انگاری رفتارهایی اطلاق می شود که ارتکابشان اصولاً باید به لحاظ کیفری مجاز باشد، پدیده ای است که اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری را تضعیف و قانون گریزی را افزایش می دهد. این پژوهش که از نوع بنیادی نظری و به لحاظ توصیفی است، در پی تحلیل این موضوع است که دلایل افزایش قانون گریزی در وضعیت جرم انگاری افراطی چیســت. یافته ها نشــان می دهند کــه مهم ترین دلایل عبارتند از نخســت، دخالت نابه جا در حریم خصوصی شــهروندان و ایجاد محدودیت در آزادی های مشــروع که مقاومت در برابر اطاعت از قانون را در پی دارد؛ دوم، جرم زا بــودن مجازات های افراطی به دلیل فقدان بازدارندگی که انگیزه ارتکاب جرم را تقویت می کند؛ ســوم، اشباع ظرفیت نظام عدالت کیفری که توانایی آن را برای مقابله با جرائم شدید و خطرناک کاهش می دهد؛ چهارم، حمایت کیفری افراطی از ارزش ها که موجب تبدیل برخی ارزش ها به ضد ارزش و حساسیت زدایی جامعه می شود و پنجم، تظاهر به قانون گرایی که ناشی از کاهش اقتدار اخلاقی قانون است. در نتیجه، جرم انگاری افراطی با تضعیف مشــروعیت قانون کیفری در نزد مردم و ایجاد بسترهای متعدد برای مقاومت در برابر آن، نــه تنها قانون گریزی را به امری عادی تبدیــل می کند، بلکه پایه های نظم عمومی و کارآمدی نظام عدالت کیفری را به مخاطره می اندازد. https://www.jlj.ir/article_731290_31b6f721668378af1817062ca7987e9f.pdf