چالش های حقوقی قراردادهای الکترونیکی در تجارت بین الملل

طاعتی سرشکه, محمد

doi:10.22106/jlj.2026.2058841.6282

چالش های حقوقی قراردادهای الکترونیکی در تجارت بین الملل

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

محمد طاعتی سرشکه

کارشناس ارشد حقوق خصوصی

10.22106/jlj.2026.2058841.6282

چکیده

قراردادهای الکترونیکــی به عنوان پدیده ای نوین در تجارت بین الملل، ضمن ارائه مزایایی از قبیل ســرعت، دقت فنی و صرفه جویی اقتصادی، چالش های حقوقی بی ســابقه ای در چهار حوزه کلیدی شامل اعتبارسنجی طرفین، تعارض قوانین، حریم خصوصی و اجرای احکام فرامرزی پدیدار ساخته اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بررسی اسناد بین المللی، چهار چالش اصلی شامل تعیین قانون حاکم، احراز هویت دیجیتال،تعارض با مقررات حفاظت داده ها و دشــواری اجرای آرای و احکام بین المللی را شناسایی نموده است. راهکارهای پیشنهادی در دو سطح بین المللی شامل الحاق به کنوانسیون های هماهنگ ســاز، توسعه داوری الکترونیکی و استانداردسازی امضاهای دیجیتال؛ و ســطح ملی شــامل بازنگری قانون تجارت الکترونیکی مصوب ،1382 ایجاد نهاد ناظر مستقل و تقویت زیرساخت های امنیتی احراز هویت ارائه شده اســت. یافته کلی آن اســت که نظام حقوقی این قراردادها نیازمند تلفیق هوشمندانه اصول سنتی با فناوری های نوین است تا تعادلی میان کارایی تجاری و امنیت حقوقی ایجاد شود، امری که مســتلزم همکاری بین المللی، نوسازی چارچوب های داخلی و توانمندسازی بازیگران این عرصه می باشد.

کلیدواژه‌ها

قرارداد الکترونیکی

تجارت بین‌الملل

تعارض قوانین

امضای دیجیتال

حریم خصوصی

موضوعات

حقوق تجارت بین الملل

عنوان مقاله English

Legal Challenges of Electronic Contracts in International Trade

نویسنده English

Mohammad Taati Sarshkeh

Master of Private Law

چکیده English

Electronic contracts, as a novel phenomenon in international trade, while offering advantages such as speed, technical precision and economic efficiency, have given rise to unprecedented legal challenges in four key areas: party authentication, conflict of laws, privacy, and cross-border enforcement of judgments. Adopting a descriptive-analytical method and examining international instruments, this study identifies four principal challenges: determination of the governing law, digital identity verification, conflict with data protection regulations, and the difficulty of enforcing international arbitral awards and judgments. Proposed solutions are presented at two levels. At the international level, they include accession to harmonizing conventions, development of electronic arbitration, and standardization of digital signatures. At the national level, they comprise revision of the Electronic Commerce Act of 2003, establishment of an independent supervisory body, and reinforcement of security infrastructure for identity authentication. The overall finding is that the legal regime governing these contracts requires an intelligent fusion of traditional principles with modern technologies in order to strike a balance between commercial efficiency and legal certainty, an endeavor that necessitates international cooperation, modernization of domestic frameworks, and empowerment of the actors operating in this field.

کلیدواژه‌ها English

Electronic Contract

International Trade

Conflict of Laws

Digital Signature

Privacy

فهرست منابع

الف. فارسی

· اکبرینه، پروین و محمدزاده، فریبا (1395)، «قراردادهای الکترونیکی»، در: کنگره بین‌المللی حقوق اسلامی، علوم انسانی. تهران: ایران.

· الهیاری‌فرد، علی و پروین، خیراله (1403)، «تنظیم‌گری مالیات بر ارزش افزوده و سوداگری رمزارزها در اتحادیه اروپا»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 88، شماره 126.

· جوهر، سعید (1403)، «قانون ماهوی حاکم بر اختلاف در داوری‌‌‌های تجاری بین‌‌‌المللی در صورت عدم انتخابِ طرفین اختلاف»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 88، شماره 127.

· غلامی، نگین (1404)، «موانع کارآمدی شعب تخصصی تجاری در حقوق ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 89، شماره 131.

· مقدم، محمد جواد و حسینی، سید ابراهیم (1404)، «هوشمندسازی فرآیندهای قضایی و عدالت کیفری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 89، شماره 131.

· دره‌شامی، قاسم (1397)، شرایط اعتبار قرارداد الکترونیکی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، ماکو: واحد بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی.

· دهقانی تفتی، مجتبی و افضلی‌مهر، مرضیه و اسکینی، ربیعا (1400)، «مطالعه تطبیقی قانون حاکم بر قراردادهای هوشمند دیجیتالی از منظر حقوق بین‌الملل خصوصی در نظام حقوقی ایران و مقررات رم»، حقوق فناوری‌های نوین، سال دوم، دوره 2، شماره 4.

· صاحب‌اختیاری، غزاله (1402)، «ماهیت قراردادهای الکترونیکی در چارچوب قواعد تجارت بین‌الملل»، در: مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی دانشگاه تهران.

· طغیانی‌پور، علی (1403)، «انعقاد عقد در فضای سایبری از منظر حقوق بین‌الملل»، در: مجموعه مقالات اولین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین، گیلان، آستارا

ب. انگلیسی

· Born, Gary B (2014), International commercial arbitration (Vol. 1, 2nd ed.), The Hague: Kluwer Law International.

· Clack, Christopher D, Bakshi, Vikram A, & Braine, Lee (2016), Smart contract templates: Foundations, design landscape and research directions, available at: < https://arxiv.org/abs/1608.00771> (last visited on 17/04/ 2025)

· Greenleaf, Graham (2018), Global data privacy laws 2017: 120 national laws, and still counting, Privacy Laws & Business International Report, 147, 10–13.

· Greenleaf, Graham., & Waters, Nigel (2019), Global data privacy laws 2019: 132 national laws & many bills. Privacy Laws & Business International Report, 157, 14–18.

· Karim, Mohammad (2020), Legal validity of electronic contracts in international trade: A comparative study. Journal of International Commercial Law, 19(2), 145–172.

· Kerr, Orin S (2019), Digital evidence and the new criminal procedure, Columbia Law Review, 119(1), 52–98.

· Kessedjian, Catherine (2021), Digital dispute resolution and international arbitration, Journal of International Arbitration, 38(1), 1–26.

· Kohl, Uta (2007), Jurisdiction and the Internet: Regulatory competence over online activity (1st ed.), Cambridge: Cambridge University Press.

· Kohl, Uta (2018), The net and the nation state, Cambridge: Cambridge University Press.

· Kuner, Christopher (2020), Transborder data flows and data privacy law, Oxford: Oxford University Press.

· Mann, Frederick Alexander (2019), The legal aspect of money (7th ed.), Oxford: Oxford University Press.

· Martin, Charles H (2014), Every1’s guide to electronic contracts: Contract law on how to create electronic signatures and contracts: Every1’s Guide Publishing.

· Murray, Andrew (2023), Information technology law: The law and society (5th ed.), Oxford: Oxford University Press.

· Reed, Chris & Murray, Andrew (2019), Rethinking the jurisprudence of cyberspace: A comparative analysis, International Journal of Law and Information Technology, 27(3), 203–229.

· Reed, Chris (2010), Making laws for cyberspace (1st ed.), Oxford: Oxford University Press.

· Reed, Chris (2018), Law of electronic commerce, Oxford: Oxford University Press.

· Rowe, Michael (2022), E-commerce contracts: Allocation of risk and responsibility, International Journal of Law and Information Technology, 30(1), 45-61[H1] .

· Schmidt-Kessel, Martin, (Ed.). (2020). The future of the CISG: A global assessment, Munich: Sellier European Law Publishers.

· Voigt, Paul., & Von dem Bussche, Axel (2017), The EU General Data Protection Regulation (GDPR), Berlin: Springer.

· Werbach, Kevin & Cornell, Nicolas (2017), Contracts Ex Machina, Duke Law Journal, 67(2), 313–382.

· Zheng, Sophia (2018), Cybersecurity and cybercrime: A legal guide (3rd ed.), London: Routledge.

· Zheng, Zibin, Xie, Shaoan, Dai, Hong-Ning, Chen, Xiangping, & Wang, Huaimin (2018), Blockchain challenges and opportunities: A survey, International Journal of Web and Grid Services, 14(4), [pp 352-375], available at: < https://doi.org/10.1504/IJWGS.2018.095647> (last visited on 15/04/ 2025).