مطالعه تطبیقی معیارهای تشخیص اظهارات غیرمؤثر در گفتگوهای مقدماتی مبتنی بر رویه قضایی

جهانشاهی, آرتین; طالب احمدی, حبیب

doi:10.22106/jlj.2025.2057152.6261

مطالعه تطبیقی معیارهای تشخیص اظهارات غیرمؤثر در گفتگوهای مقدماتی مبتنی بر رویه قضایی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

آرتین جهانشاهی ¹

حبیب طالب احمدی ²

¹ کاندیدای دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

² استادیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22106/jlj.2025.2057152.6261

چکیده

اگر چه اظهارات پیش قراردادی ممکن است انتظاراتی را در دو طرف ایجاد کند، اما همگی آن ها آثار حقوقی ندارند. اظهارات غیر مؤثر به اظهاراتی گفته می شود که در روابط حقوقی قابل اســتناد نبوده و نقض آن ها مسؤولیتی برای گوینده ایجاد نمی کند. معمولاً این گونه اظهارات به عنوان مقدمه ای برای گفت و گوهای اصلی بازگو می شوند و بر خلاف اظهارات مؤثر، نمی توانند مبنای ایجاد آثار حقوقی باشند. تشخیص اظهارات مؤثــر از غیــر مؤثر در میان حجم گســتردهای از گفت و گوهای مقدماتــی به ویژه در معاملات مهم، همواره ساده نیست. این پژوهش با به کارگیری روش توصیفی-تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای، در پاسخ به این پرسش که چگونه می توان اظهارات غیر مؤثر را از دیگر اظهارات پیش قراردادی تشخیص داد و به این منظور چه معیارهایی باید مورد توجه باشد. در این راستا معیارهای مشخص و مطمئنی به این منظور ارائه می کند کــه از مهم ترین این معیارهــا می توان به عدم قصد التزام، ماهیــت تبلیغاتی اظهارات، کلی گویی ها، اظهارات بی تأثیر در تکمیل قرارداد و تغییر شرایط یا فاصله زمانی طولانی میان اظهارات و انعقاد قرارداد اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها

اظهارات مؤثر

اظهارات غیرمؤثر

گفتگوهای مقدماتی

دوره پیش‌قراردادی

مسؤولیت قراردادی

رویه قضایی

موضوعات

حقوق قراردادها

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Criteria for Identifying Ineffective Statements in Preliminary Negotiations Based on Judicial Practice

نویسندگان English

Artin Jahanshahi ¹

Habib Taleb Ahmadi ²

¹ Ph.D Candidate in Private Law, Faculty of Law and Political Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran

² Assistant Professor, Faculty of Private and Islamic Law, University of Shiraz, Shiraz, Iran.

چکیده English

Although pre-contractual statements may create expectations for both parties, not all of them have legal effects. Ineffective statements refer to those that cannot be relied upon in legal relations and whose breach does not impose liability on the speaker. Such statements are usually presented as an introduction to the main negotiations and, unlike effective statements, cannot serve as the basis for legal consequences. Distinguishing effective from ineffective statements among a large volume of preliminary negotiations, especially in significant transactions, is not always straightforward. This study, using a descriptive-analytical method and library sources, seeks to answer the question of how ineffective statements can be distinguished from other pre-contractual statements and which criteria should be considered for this purpose. In this regard, it provides clear and reliable criteria, among which the most important include the absence of an intention to be legally bound, the promotional nature of the statements, general or vague remarks, statements that do not contribute to completing the contract, and changes in circumstances or a long time gap between the statements and the contract formation.

کلیدواژه‌ها English

Contractual Liability

Effective Statements

Ineffective Statements

Judicial Practice

Pre-Contractual Period

Preliminary Negotiations

فهرست منابع

الف. فارسی

* حاجی‌پور، مرتضی (1397)، «وضعیت حقوقی مسؤولیت پیش‌قراردادی»، فصل‌نامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 23، شماره 84.

* حبیبیان، هدیه و یزدانیان، علیرضا و داراب‌پور، مهراب و آیتی، سید محمدرضا (1401)، «مسؤولیت مذاکره‌کنندگان در مرحله پیش‌قراردادی بر مبنای اسناد بین‌المللی، سیستم‌های حقوقی پیشرو (حقوق آلمان، فرانسه و انگلیس) و حقوق ایران»، مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی، دوره 16، شماره 57.

* خزائی، سید علی و غلامی، یاسر (1398)، «معیارهای سنجش الزام‌آوری توافق‌های مقدماتی با تأکید بر رویه قضایی دادگاه‌های آمریکا»، پژوهش حقوق خصوصی، دوره 8، شماره 29.

* گندمکار، رضاحسین و فهیمی، عزیزالله و سید دارابی، سید علی و گنج خانلو، عزت‌الله (1401)، «مسؤولیت ناشی از مذاکرات پیش‌قراردادی با نگاهی به کامن‌لا و فقه امامیه»، ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دوره 5، شماره 11.

* شیروی، عبدالحسین (1382)، «توافق‌های مقدماتی در حقوق کامن‌لا با تأکید بر حقوق انگلستان و آمریکا»، مجله علمی حقوق خصوصی، دوره 1، شماره 3.

* طالب احمدی، حبیب (1392)، مسؤولیت پیش‌قراردادی، تهران: میزان.

* غفاری، حجت و هاشمی، سید جعفر و صدیقیان، امیرمحمد (1399)، «مسؤولیت نقض مذاکرات پیش‌قراردادی (ارکان، اصول و آثار آن) در حقوق ایران و انگلیس»، ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دوره 3، شماره 1.

* کاتوزیان، امیرناصر (1368)، حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، تهران: بهنشر.

* کاتوزیان، امیرناصر (1370)، حقوق مدنی: ایقاع، تهران: یلدا.

ب. انگلیسی

* American Law Institute. (1981). Restatement (Second) of Contracts, American Law Institute Publishers.

* Andrews, N. (2015). Contract law. Cambridge university press.

* Baker, S. Akka, L. & Glass, R. (2023). “IT Contracts and Dispute Management: A Practitioner’s Guide to the Project Lifecycle.” Edward Elgar Publishing.

* Beale, H. Fauvarque-Cosson, B. Rutgers, J. & Vogenauer, S. (2019). “Cases, materials and text on contract law.” Bloomsbury Publishing.

* Bigwood, R. (2005). “Pre-contractual misrepresentation and the limits of the principle in With v, O’Flanagan.” The Cambridge Law Journal, 64(1), 94-125,‏ p96 -– 97

* Browne, M. N. Hale, K. & Cosgrove, M. (2012). “Legal tolerance toward the business lie and the puffery defense: The questionable assumptions of contract law.” S. Ill. ULJ, 37, 69.

* Burrows, A. (2016), A restatement of the English law of contract. Oxford University Press.

* Charman, M. (2013). Contract law. Willan.

* Conklin, M. (2022). “Pepsi’s Harrier Jet Commercial: A Class Activity Covering Contract Formation and More. Michael Conklin, Pepsi’s Harrier Jet Commercial: A Class Activity Covering Contract Formation and More.” WL & Bus. Rev.1-20.

* Goldberg, V. P. (2014). “Protecting reliance.” Colum. L. Rev. 114, 1033.

* Henry Campbell Black. (1968). “Black’s law dictionary.” Fourth edition، West Publishin Co.

* Jung, S. (2021). “Acceptable Lies in Contract Negotiations”. J. Disp. Resol. 255.

* Kleinhans, B. L. E. (2020). “Pre-contractual agreements” (Doctoral dissertation, Stellenbosch: Stellenbosch University).

* Kucher, A. N. (2004). “Pre-contractual liability: protecting the rights of the parties engaged in negotiations.” NYU Hauser Global Law School.

* Mahdi, N.M.N. Anuar, N.I.M. Razmin, N.H, and Yusoff, N.D.M. (2013). “Enforceable contracts: intention to create legal relations.” Entrepreneurship Vision 2020: Innovation, Development Sustainability, and Economic Growth, 1195: 1194-1199.

* McKendrick, E. (2012). “Contract law: text, cases, and materials.” Oxford University Press, USA.

* O'Sullivan, J. (2020). “O'Sullivan & Hilliard's The law of contract.” Oxford University Press.

* Preston, I. L. (1974). “The Questionable Rationale for Advertising Puffery as Revealed in Early English and American Legal Precedents.”

* Prosser, W. L. & Keeton, P. (198'4). Prosser and Keeton on torts. West Publishing.

* Rosenberg, A. & Book. (2022). The Rise of Mass Advertising: Law, Enchantment, and the Cultural Boundaries of British Modernity. Oxford: Oxford University Press.

* Sławicki, P. (2020). “Precontractual Agreements in Selected Legal Systems.” TalTech Journal of European Studies, 10(3).

* Stevens, R. (2013). “Circumventing veil piercing: possible delictual liability of a holding company to a creditor of its insolvent subsidiary.” Stellenbosch Law Review, 24(1), 93-106.

* Suff, M. (2013). Essential contract law. Routledge-Cavendish.

* Zuckerman, A. A. (2011). “Without prejudice interpretation–with prejudice negotiations.” Evidence and Proof, 15(3).